Nhà thờ Đền Thánh Ngọc Đồng
GIÁO XỨ NGỌC ĐỒNG
I. Thông tin chung
• Tên giáo xứ: Ngọc Đồng (còn gọi là Ngọc Đường)
• Năm đón nhận Tin Mừng: Khoảng năm 1676
• Năm thành lập giáo họ: Cuối thế kỷ XVII
• Năm thành lập giáo xứ: 1698
• Năm xây dựng nhà thờ hiện tại: 1938
• Năm cung hiến: 15/7/2001
• Tước hiệu: Nữ Vương Rất Thánh Mân Côi
• Bổn mạng: Đức Mẹ Mân Côi (07/10)
• Số giáo dân: 828 (toàn xứ), 598 (nhà xứ)
• Địa chỉ: Nhà thờ Ngọc Đồng, xã Ngọc Thanh, huyện Kim Động, tỉnh Hưng Yên
II. Vị trí
• Khoảng cách tới Tòa Giám mục: 90 km về hướng Tây Bắc
• Các giáo xứ lân cận: Lê Xá (Đông Bắc), Vĩnh Phúc (Nam), Đức Ninh (Tây), Sài Quất (Tây Bắc), Hưng Yên (Nam)
III. Lược sử hình thành và phát triển
• Khởi đầu: Năm 1676, các thừa sai Đa Minh truyền giáo từ Phố Hiến, Ngọc Đồng sớm đón nhận Tin Mừng. Đức cha Martinô Gia đặt Tòa Giám mục tại đây, kiêm cha xứ, đồng thời đưa Đại chủng viện Lục Thủy Hạ về Ngọc Đồng.
• Nhà thờ ban đầu: Được dựng đơn sơ bằng vật liệu dân dã, phục vụ cộng đoàn tiên khởi.
• Nhà thờ hiện tại: Năm 1938 khởi công, hoàn thành 1941. Kích thước: dài 60m, rộng 20m, cao 30m, tháp chuông 40m. Năm 2001 được đại tu và cung hiến trọng thể.
• Biến cố lịch sử: Năm 1858, dưới thời vua Tự Đức, Ngọc Đồng bị 5.000 quân bao vây, bắt cha Đaminh Huấn, nhiều chủng sinh, tu sĩ và giáo dân; nhiều nhà cửa bị thiêu hủy.
• Phục hồi/trùng tu: Sau nhiều lần xuống cấp, năm 2001 cha Tôma Đoàn Xuân Thỏa cùng cộng đoàn đại tu thánh đường.
IV. Các chứng nhân và ơn gọi
• Chứng nhân tử đạo: 1 thánh linh mục Phêrô Nguyễn Bá Tuần và 26 hiền phúc tử đạo (trong đó có Đaminh Lý Tô, Giuse Uynh, Phêrô Việt…), cùng nhiều chứng nhân khác.
• Ơn gọi: Nhiều linh mục, tu sĩ xuất thân từ Ngọc Đồng và hai giáo họ trực thuộc.
• Danh sách linh mục coi sóc: Đức cha Marti Gia, cha Đaminh Huấn, cha thánh Giuse Trần Văn Tuân, cha Tôma Trần Công Tính, cha Lobera Yên, cha Vinhsơn Phạm Văn Tuyên, cha Tôma Đoàn Xuân Thỏa, cha Giuse Nguyễn Tri Chúc, cha Giuse Phạm Văn Thiện, cha Gioan.B. Đỗ Bá Dương… hiện nay: cha Đaminh Vũ Minh Trí.
V. Giáo họ và cơ sở phụ
• Giáo họ Hoàng Độc: Thành lập 1750, bổn mạng Đức Maria Mẹ Thiên Chúa (01/01), có 130 giáo dân, nhà thờ xây 1925. Nhiều ơn gọi linh mục, tu sĩ.
• Giáo họ Thanh Cù: Thành lập 1910, bổn mạng Sinh nhật Đức Mẹ (08/9), có 80 giáo dân, nhà thờ đại tu 1908. Đóng góp các chứng nhân tử đạo và nhiều ơn gọi.
VI. Tổ chức và hoạt động
• Đoàn hội: Huynh đoàn Đa Minh, Gia trưởng, Hiền mẫu, Thiếu nhi Thánh Thể, Ca đoàn, Kim nhạc… hoạt động sôi nổi.
• Giáo lý & đào tạo: Có các lớp giáo lý theo từng độ tuổi, duy trì sinh hoạt thường xuyên.
• Tu sĩ hiện diện: Các nữ tu dòng Đa Minh Thái Bình thường xuyên cộng tác.
• Hoạt động khác: Các sinh hoạt mục vụ, phụng vụ, đại hội, tập huấn được tổ chức đều đặn, giúp củng cố và phát triển đời sống đức tin.