Michel Foucault – Quyền Lực Qua Lăng Kính Khảo Cổ Luận
Nguyễn Thị Hồng ·
· Luận Văn Triết Học
Khi được hỏi về đề tài quyền lực thì người ta có thể liệt ra những gì nhỉ? Phải chăng là thống trị, người mạnh, kẻ yếu, hay đàn áp, giam cầm, hoặc tiền tài, danh vọng, hay các điều đại loại thế! Nietzsche[1] từng nói thế này: “Bất cứ chỗ nào tôi tìm thấy sinh vật sống thì ở đó tôi tìm thấy ý chí quyền lực.”[2] Phải chăng quyền lực như chuyện con cá lớn có quyền lực trên con cá bé qua việc nó ăn con cá bé, hay nói cách khác, quyền lực thuộc về quyền sở hữu nằm trong tay của chủ thể nào đó? Còn Alfred Adler[3] đã sử dụng cụm từ “quyền lực sáng tạo” (creative power),[4] là khả năng được phú ban cho con người dưới dạng các thuộc tính của hồn để giúp con người phát triển nhân cách bản ngã. Ngoài ra, trong tác phẩm Dẫn Nhập Trường Phái Hậu Cấu Trúc Và Hậu Hiện Đại, Madan Sarup[5] có một tóm kết bàn về tư tưởng Foucault như sau: “Đối với Foucault, tri thức ngưng trở thành cách nói về sự giải phóng và đang dần trở thành kiểu mẫu giám sát, quy định và kỷ luật.”[6] Với câu nói trên, Madan Sarup đang chỉ về một lối phân tích quyền lực của Foucault. Ở đây, có thể nói vấn đề quyền lực là chủ đề khá phức tạp và mang nhiều dáng vẻ khác nhau không chỉ đối với các nhà xã hội học mà còn đối với nhiều học giả trong lãnh vực triết học, tâm lý học, và nhiều ngành khác.