Maurice Blondel, Tính Tất Yếu Và Tính Siêu Việt Của Hành Động
Lê Thị Linh ·
· Luận Văn Triết Học
Suy tư về hành động cũng chính là suy tư về những vấn đề được đặt ra trên phương diện tư tưởng, trên bình diện thực tiễn và dưới khía cạnh niềm tin. Trước hết, nếu có một tư tưởng về cuộc sống, thì tư tưởng ấy phải khởi đi từ chính hành động. Cuộc sống đưa đến những lý thuyết hợp lý hay không cũng phải được kiểm chứng qua hành động. Hành động vừa gần gũi nhưng vừa không dễ dàng có thể gói ghém trong một định nghĩa, một phạm trù hay một lý thuyết. Hành động vừa là điểm khởi vừa là điểm đến của suy tư nơi con người vì dẫu là một tiến trình suy nghĩ, nhưng cuối cùng cũng phải đưa đến hành động; thậm chí có thể nói, suy nghĩ đồng thời cũng là một hành động. Thứ đến, về phương diện thực tiễn, đứng trước những vấn nạn trong phận người, về chiến tranh, về đau khổ hay nghèo đói…con người đặt ra những câu hỏi về ý nghĩa cuộc đời, về tự do và hạnh phúc. Người ta vẫn phải sống, phải hành động, chịu phán xét, như trăn trở: “Người ta hành động nhưng không biết hành động là gì…nhưng phải chịu phán xét bởi hành động.”[1] Lại nữa, nơi hành động luôn tồn tại một khoảng cách khôn dò, giữa thực tại và hiện tượng, giữa lý trí và niềm tin, giữa khoa học và tôn giáo, làm cho con người không thể không thao thức. Trong khi đó, hành động vẫn luôn là một diễn trình gắn với phận người, là quá khứ hiện tại và tương lai, qua hành động, con người “gieo vãi tương lai nơi chính hiện tại.”[2] Vậy nên, hành động vốn là một vấn nạn cần suy tư trong triết học. Tuy nhiên, hành động lại bị quên lãng trong dòng tư tưởng triết học. Chỉ đến khi trở thành đề tài trong luận án tiến sĩ của Maurice Blondel, triết gia người Pháp, hành động mới được chú ý tới. Ông đã khẳng định: “Chỉ có hành động mới nói đủ về hành động, chỉ có hành động mới định nghĩa đúng về hành động.”[3] Qua khảo luận tỉ mỉ và thấu đáo về hành động, Blondel đã mở ra một lối nhìn mới về triết học hành động, cũng là một cách tiếp cận về phận người.