TRẠI SÚC VẬT Tác giả: Geogre Orwell Thế giới này đầy rẫy sự bất công và đau khổ.
Tác giả: Geogre Orwell
<strong>Thế giới này đầy rẫy sự bất công và đau khổ. Đó là sự thật mà ta không thể chối cãi. Có người sinh ra thì quá giàu, người sinh ra thì quá nghèo. Có những con người độc ác, nhưng vẫn sống thảnh thơi và sung sướng. Câu hỏi được đặt ra cho nguyên nhân của những bất công, đau khổ đó là gì? Làm thế nào để thoát khỏi bể khổ trần gian? Có biết bao nhiêu người khởi xướng những cuộc cải cách xã hội, những cuộc cách mạng lật đổ chính quyền này thay bằng chính quyền khác, thể chế chính trị này bằng thể chế chính trị khác vì mong muốn xã hội tốt đẹp hơn, công bằng hơn và con người bớt đau khổ hơn. Nhưng có một sự thật phũ phàng rằng tất cả những nỗ lực đó đều thất bại. Con người vẫn đau khổ và bất công vẫn xảy ra. Thay đổi thể chế chính trị này bằng thể chế chính trị khác chỉ làm thay đổi trọng tâm của những đau khổ, bất công chứ không hề tiêu diệt được chúng. Và theo người viết, không có tác phẩm văn học từng được viết bởi con người nào miêu tả chân thực sự thật đó hơn tác phẩm Trại Súc Vật (Animal Farm) của văn hào người Anh George Orwell. Được xuất bản vào năm 1945, dựa trên những quan sát của tác giả đối với quá trình hình thành và phát triển của chủ nghĩa Marx, cũng như cách mà Liên Xô áp dụng nó, tác phẩm đã cho độc giả thấy cách mà một cuộc cách mạng, một lý tưởng ban đầu mang đến cho con người ta biết bao hy vọng về một tương lai tươi sáng, nhưng rồi cuối cùng, tất cả đều vỡ mộng.</strong>
<strong>Câu chuyện kể về cuộc nổi dậy của những con vật trong một trang trại nước Anh chống lại người chủ của chúng với niềm hy vọng tạo ra một xã hội nơi mà động vật được bình đẳng, tự do và hạnh phúc. Thế nhưng, cuối cùng, đời sống trang trại tiếp tục lặp lại tình trạng tồi tệ như trước, dưới chế độ độc tài của con lợn tên Napoleon.</strong>
<strong>Mở đầu tác phẩm, với một bối cảnh mang đầy tính ngụ ngôn, tác giả cho chúng ta thấy cuộc họp của những con thú trong một nông trại nước Anh. Con lợn Old Major, tượng trưng cho Marx, triết gia người Đức khai sinh ra chủ nghĩa Marx, nền tảng cho công cuộc đấu tranh giai cấp, cũng như đấu tranh giành độc lập dân tộc ở nhiều quốc gia thế kỷ XX, bắt đầu phát biểu và tuyên truyền cho những con vật trong trại lý tưởng để thực hiện cuộc cách mạng trước khi nó qua đời. Giống như Marx kê đơn thuốc cho những đau khổ của nhân loại, nó cũng kê một đơn thuốc để diệt trừ nỗi đau khổ của những con vật trong trại một lần và mãi mãi. Đơn thuốc ấy có nội dung như sau:</strong>
<strong>- Bệnh nhân: những con vật trong trại (Marx: giai cấp vô sản)</strong>
<strong>- Triệu chứng: mâu thuẫn về kinh tế - chính trị giữa con người và những con vật trong trại (Marx: mâu thuẫn về kinh tế - chính trị giữa giai cấp tư sản và vô sản).</strong>
<strong>- Nguyên nhân: lòng tham của con người (Marx: chủ nghĩa tư bản).</strong>
<strong>- Tiên lượng: trang trại chỉ do những con vật cai quản. Các con vật được hưởng những gì chúng làm ra, không bị ăn cướp bởi con người nữa. (Marx: chủ nghĩa cộng sản. Con người được hưởng những gì họ làm ra, không bị bóc lột nữa).</strong>
<strong>- Toa thuốc: những con vật đứng lên làm cách mạng (giai cấp vô sản đứng lên làm cách mạng).</strong>
<strong>Sau khi nghe được những lời cuối cùng của con lợn Old Major, những con vật giống như được giác ngộ. Chúng bắt đầu tích cực truyền bá tư tưởng của con lợn Old Major, dẹp bỏ những tư tưởng cản đường, điển hình là tư tưởng của con quạ Moses về Núi Xôi, nơi linh hồn con vật tốt đến và được hưởng niềm an lạc (tượng trưng cho tôn giáo, cụ thể là Ki-tô giáo). Và rồi thời cơ chín muồi, các con vật thực bắt đầu đứng lên làm cách mạng. Chúng thành công và bắt đầu công việc xây dựng trang trại do súc vật nắm quyền. Dù chính quyền non trẻ của những con vật phải trải qua những cuộc tấn công của lão chủ trang trại, mọi chuyện vẫn ổn và đi đúng hướng cho tới khi con lợn Napoleon và đồng đảng lên nắm quyền. Chúng cho xây dựng một chế độ độc tài nơi Napoleon làm lãnh tụ và được tôn lên hàng thần, hàng thánh. Chúng tùy ý sửa đổi những tư tưởng gốc của con lợn Old Major để hợp thức hóa cho sự ăn chơi hưởng lạc của chúng. Chúng không ngần ngại sử dụng bạo lực để bịt miệng những kẻ chống đối và dùng những sự dối trá trắng trợn để tẩy não những con vật trong trại. Và rồi khung cảnh cuối cùng của tác phẩm khiến độc giả ám ảnh. Những con lợn đi bằng hai chân như người, ngồi cùng bàn ăn với con người. Người và lợn bắt đầu trở nên giống nhau, cả về điệu bộ lẫn tính cách đến nỗi những con vật trong trại không còn phân biệt được đâu là người, đâu là lợn nữa. Các con vật vỡ mộng vì những hy vọng mà cuộc cách mạng hứa hẹn sẽ mang lại đã không còn nữa! Những miêu tả của George Orwell về chế độ độc tài của con lợn Napoleon được dựa trên chính xác những gì xảy ra ở Liên Xô dưới sự cai trị của Stalin. Và ta sẽ càng kính phục ông hơn khi biết rằng ông là người ủng hộ xã hội chủ nghĩa, nhưng ông đã không vì thế mà ông không lên tiếng cho sự thật.</strong>
<strong>Vậy đâu là nguyên nhân cho sự thất bại của cuộc cách mạng của những con vật? Câu trả lời chính là ở việc người kê thuốc kê sai toa thuốc ngay từ đầu. Những gì mà con lợn Old Major làm chỉ nhằm thúc đẩy những con vật lật đổ thể chế chính trị cũ thay bằng thể chế chính trị mới. Như đã đề cập ở đầu bài viết, việc đó không giải quyết được gốc rễ của vấn đề, mà chỉ chuyển trọng tâm của vấn đề từ nơi này sang nơi khác mà thôi. Con người là một hữu thể gồm xác và hồn, là một huyền nhiệm và đau khổ của con người có căn nguyên sâu xa hơn là những nguyên nhân về mặt kinh tế - chính trị.</strong>
<strong>Vậy như câu hỏi đặt ra ở đầu bài, đâu mới là nguyên nhân cho những đau khổ của con người? Và đâu sẽ là giải pháp? Không ai biết và ta chỉ biết rằng những nỗ lực cải cách bằng chính trị, xã hội sẽ chỉ dẫn đến thất bại.</strong>
Cr: Victor Dostoevsky