“DIGNITAS INFINITA”

Vào ngày 25 tháng 3 năm 2024, trong bối cảnh kỷ niệm 75 năm công bố “Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền” và với sự chấp thuận của Đức Giáo hoàng Phanxicô, Bộ Giáo lý Đức tin đã công bố Tuyên bố “Dig- nitas infinita” về phẩm giá con người, một tài liệu mà - như Đức Hồng y Víctor Manuel Fernández, Bộ trưởng Bộ này thừa nhận - đề cập đến một loạt các chủ đề, một số trong đó “sẽ dễ dàng được chia sẻ bởi các lĩnh vực khác nhau trong xã hội của chúng ta” và những chủ đề khác thì “không nhiều lắm”.

“Tuyên bố” - được xuất bản bằng tiếng Ý mặc dù nó bắt đầu, theo một truyền thống cổ xưa, với hai từ bằng tiếng Latinh và được phát triển trong một nhân học mang dấu ấn Aristotle-Tôma, coi con người như một hợp chất bản thể của linh hồn và thể xác và trong một định nghĩa cổ điển về con người như “bản thể cá thể có bản tính lý trí” - đề cập đến bốn loại phẩm giá: phẩm giá bản thể, phẩm giá luân lý [liên quan đến hành động tự do phù hợp với phẩm giá bản thể], phẩm giá xã hội [liên quan đến các điều kiện mà một con người sống] và phẩm giá hiện sinh [liên quan đến một số tình huống nhất định ảnh hưởng đến con người như bệnh tật, mất ý nghĩa cuộc sống, nghiện ngập...]

Tôi đã để lại loại phẩm giá đầu tiên - phẩm giá bản thể - bởi vì đó là loại cơ bản, loại mà trên đó phẩm giá vô hạn của con người được xây dựng, là nguồn gốc của nguyên tắc cơ bản phải soi sáng các vấn đề cụ thể liên quan đến phẩm giá.

“Dignitas infinita” bắt đầu bằng cách nêu ra nguyên tắc chung phải chi phối mọi tư tưởng và hành động về phẩm giá con người: “Một phẩm giá vô hạn, được đặt nền tảng không thể tước đoạt trong chính con người, thuộc về mỗi con người, vượt lên trên mọi hoàn cảnh và trong bất kỳ trạng thái hay tình huống nào họ đang ở”.

Vì vậy, phẩm giá con người được đặt nền tảng trong chính sự hiện hữu của tất cả và mỗi con người [ở đây tôi nói về con người chứ không phải nhân vị vì tôi cho rằng - theo quan điểm của Xavier Zubiri - nhân vị tính là điều đạt được thông qua sự phát triển của con người và thực tế của việc chưa là nhân vị không hủy bỏ việc một con người là con người trước và sau khi là nhân vị] và vẫn tồn tại vượt lên trên bất kỳ hoàn cảnh nào và bất kỳ trạng thái hay tình huống nào họ đang ở.

Nguyên tắc chỉ đạo đó - tuyên bố nhấn mạnh trong một sự tham chiếu rõ ràng đến một nhân học triết học và một nhân học thần học - “hoàn toàn có thể nhận biết ngay cả bởi lý trí thuần túy” và được khẳng định và xác nhận dưới ánh sáng của Mặc khải, theo đó mỗi con người có một phẩm giá vô hạn vì đã được “tạo dựng theo hình ảnh và giống Thiên Chúa và được cứu chuộc trong Đức Kitô Giêsu”.

Một khi đã thiết lập nguyên tắc chỉ đạo đó - vấn đề trong bối cảnh hiện tại vì tính chất bản thể của nó và việc sử dụng thuật ngữ nhân vị - “Dignitas infinita” thực hiện một cuộc hành trình dài về lịch sử triết học và thần học, trong đó nhấn mạnh sự hiện diện ngày càng tăng của tính trung tâm phẩm giá con người, vai trò của Giáo hội trong việc loan báo, thúc đẩy và đảm bảo phẩm giá con người dựa trên quan điểm mỗi con người là hình ảnh không thể xóa nhòa của Thiên Chúa, đạt đến sự viên mãn bởi sự nhập thể của Con Thiên Chúa và được kêu gọi kết hợp vĩnh viễn với Đấng Tạo Hóa của mình và trong đó khẳng định lại rằng chính phẩm giá này là nền tảng của các quyền và nghĩa vụ của con người. Tất cả điều đó, để đi đến phần thứ tư, trong đó tuyên ngôn đề cập đến “một số vi phạm nghiêm trọng [13] đối với phẩm giá con người”.

Khi nhìn nhận một cách tổng thể các vi phạm nghiêm trọng đối với phẩm giá con người mà “Dignitas infinita” đề cập đến, dường như không quá khó để phân biệt giữa những vi phạm sẽ dễ dàng được chia sẻ bởi các lĩnh vực khác nhau [kể cả rộng rãi] của xã hội chúng ta và những vi phạm sẽ không được chia sẻ “nhiều lắm”, hoặc đơn giản là sẽ không được chia sẻ bởi các lĩnh vực khác nhau của xã hội chúng ta.

Trong số những vi phạm sẽ dễ dàng được chia sẻ bởi các lĩnh vực khác nhau của xã hội chúng ta, có thể bao gồm tám loại: bi kịch của nghèo đói, chiến tranh, công việc của người di cư, buôn người, lạm dụng tình dục, bạo lực đối với phụ nữ, gạt bỏ người khuyết tật và bạo lực trên mạng.

Liên quan đến những vi phạm nghiêm trọng này, một số biểu thức có trong “Dignitas infinita”:

“Một trong những hiện tượng đóng góp nhiều nhất vào việc phủ nhận phẩm giá của nhiều con người là nghèo đói cùng cực, gắn liền với sự phân phối bất bình đẳng của cải.”

“Một bi kịch khác phủ nhận phẩm giá con người là chiến tranh, ngày nay cũng như mọi thời đại.”

“Sẽ không bao giờ nói rằng họ [người di cư] không phải là con người, nhưng trên thực tế, với các quyết định và cách đối xử với họ, người ta thể hiện rằng họ bị coi là kém giá trị hơn, kém quan trọng hơn, kém người hơn.”

“Nạn buôn người cũng phải được coi là một sự vi phạm nghiêm trọng đối với phẩm giá con người. [...]. Đây không phải là điều mới mẻ, nhưng sự phát triển của nó đã đạt đến những kích thước bi thảm mà ai cũng có thể thấy.”

“Phẩm giá sâu xa vốn có trong con người toàn diện về tâm trí và thể xác cho phép chúng ta cũng hiểu tại sao mọi lạm dụng tình dục đều để lại những vết sẹo sâu sắc trong trái tim những người phải chịu đựng: thực tế, họ bị tổn thương trong phẩm giá con người của họ.”

“Bạo lực đối với phụ nữ là một vấn nạn toàn cầu, ngày càng được công nhận. Mặc dù trên lời nói, người ta công nhận phẩm giá bình đẳng của phụ nữ, nhưng ở một số quốc gia, sự bất bình đẳng giữa phụ nữ và nam giới rất nghiêm trọng, và ngay cả ở các quốc gia phát triển và dân chủ nhất, thực tế xã hội cụ thể cho thấy rằng người ta thường không công nhận phụ nữ có cùng phẩm giá như nam giới.”

“Một tiêu chí để xác minh sự quan tâm thực sự đến phẩm giá của mỗi cá nhân, rõ ràng là sự quan tâm dành cho những người kém may mắn nhất. Đáng tiếc, thời đại của chúng ta không khác nhiều về sự quan tâm đó: một nền văn hóa loại bỏ đang được áp đặt.”

“Sự tiến bộ của các công nghệ kỹ thuật số, mặc dù mang lại nhiều khả năng để thúc đẩy phẩm giá con người, nhưng ngày càng có xu hướng tạo ra một thế giới mà trong đó sự bóc lột, loại trừ và bạo lực gia tăng, có thể đe dọa phẩm giá của con người.”

Năm vi phạm còn lại - phá thai, mang thai hộ, trợ tử và tự tử có sự trợ giúp, lý thuyết giới tính và chuyển đổi giới tính - có thể nói, mà không sợ nhầm lẫn - rằng chúng phải được tính vào số những vi phạm sẽ không dễ dàng được chia sẻ bởi các lĩnh vực khác nhau của xã hội chúng ta hoặc thậm chí sẽ bị từ chối, nhưng tuy nhiên, từ nguyên tắc chỉ đạo được thiết lập ở đầu “Dignitas infinita”, Bộ Giáo lý - với sự chấp thuận của Giáo hoàng - cho rằng chúng phải được coi là những vi phạm nghiêm trọng đối với phẩm giá con người “trong thời buổi này”.

Chúng ta sẽ phải dành một bài viết riêng cho những vi phạm đó....

Nguồn: https://meridiano.mx/2024/04/15/dignitas-infinita/