NỀN TẢNG CỦA PHẨM GIÁ CON NGƯỜI LÀ GÌ?

Tài liệu của Vatican mang tên _Dignitas infinita_ nói về phẩm giá bản thể của con người. Điều này có nghĩa là gì và nền tảng của phẩm giá này là gì?

Phẩm giá bản thể của con người là phẩm giá mà mọi người đều có chỉ đơn giản vì họ là con người.

Từ “bản thể” ám chỉ sự tồn tại của một điều gì đó, và vì vậy phẩm giá bản thể của con người là phẩm giá mà mỗi người đều có chỉ bởi sự hiện hữu của mình, bất kể tuổi tác, sức khỏe, tài năng, địa vị xã hội, v.v.

Có nhiều lý do cho phẩm giá này. Như một lý do đầu tiên, tài liệu của Vatican nói rằng phẩm giá bản thể “thuộc về con người như là chính con người đơn giản vì họ tồn tại và được Thiên Chúa muốn, tạo dựng và yêu thương. Phẩm giá bản thể là không thể xóa nhòa và vẫn có giá trị vượt lên trên mọi hoàn cảnh mà con người có thể gặp phải” (số 7).

Hơn nữa, chính bản chất của “con người” đặt nền tảng cho phẩm giá này: Định nghĩa cổ điển về con người như là “một bản thể cá thể có bản tính lý trí” làm rõ nền tảng của phẩm giá con người.

Là một “bản thể cá thể”, con người có phẩm giá bản thể (nghĩa là ở cấp độ siêu hình của chính sự hiện hữu). Sau khi nhận được sự hiện hữu từ Thiên Chúa, loài người là những chủ thể “tự tồn”—nghĩa là họ thực thi sự hiện hữu một cách tự chủ.

Thuật ngữ “lý trí” bao hàm tất cả các năng lực của con người, bao gồm khả năng nhận biết và hiểu biết, cũng như khả năng muốn, yêu thương, lựa chọn và khao khát” (số 9).

Động vật không có phẩm giá này vì không có bản tính lý trí, chúng không thể hiểu biết, yêu thương, lựa chọn, v.v.

Một điểm sau đó trong tài liệu bổ sung thêm: “Tư tưởng Kitô giáo thời Trung cổ đã đạt đến một tổng hợp khái niệm về “con người” công nhận nền tảng siêu hình của phẩm giá con người. Thánh Tôma Aquinô chứng thực điều này khi khẳng định rằng “con người” biểu thị những gì hoàn hảo nhất trong tất cả bản tính — nghĩa là, một bản thể cá thể của bản tính lý trí” (số 13; _STh_, I, c. 29, a. 3, _resp_).

Một lý do khác cho phẩm giá con người là: “Mạc khải trong Kinh Thánh dạy rằng tất cả mọi người đều có phẩm giá vốn có vì họ được tạo dựng theo hình ảnh và giống Thiên Chúa: ‘Thiên Chúa phán: Chúng ta hãy làm ra con người theo hình ảnh chúng ta, giống như chúng ta’ (_St_ 1,26-27)... Bởi vì điều này, được tạo dựng theo hình ảnh Thiên Chúa có nghĩa là sở hữu một giá trị thiêng liêng vượt qua mọi sự phân biệt về giới tính, xã hội, chính trị, văn hóa và tôn giáo” (số 11).

Ngay cả Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền của Liên Hợp Quốc năm 1948 cũng công nhận phẩm giá này.

Trong lời mở đầu, nó đề cập đến “phẩm giá vốn có và các quyền bình đẳng, bất khả xâm phạm của tất cả các thành viên trong gia đình nhân loại”.

Tài liệu của Vatican nhận xét: “Chỉ có tính chất bất khả xâm phạm của phẩm giá con người mới cho phép nói về nhân quyền” (số 14). Nó tiếp tục nói rằng “phẩm giá là nội tại của con người: nó không được ban cho sau đó (_a posteriori_), nó đi trước mọi sự công nhận và không thể bị mất đi.

Tất cả mọi người đều có cùng một phẩm giá nội tại này, bất kể họ có thể biểu đạt nó một cách thích hợp hay không,” (số 15). Do đó, thai nhi trong bụng mẹ đã có phẩm giá này.

Phẩm giá của con người đã được mặc khải trọn vẹn “khi Chúa Cha sai Con của Ngài, Đấng đã mặc lấy sự hiện hữu của con người một cách trọn vẹn: ‘Trong mầu nhiệm Nhập Thể, Con Thiên Chúa đã khẳng định phẩm giá của thân xác và linh hồn cấu thành nên con người’ (CDF,_Dignitas Personae_, ngày 8 tháng 9 năm 2008, số 7).

Bằng cách kết hợp chính mình với mỗi con người qua việc Nhập Thể, Chúa Giêsu Kitô đã khẳng định rằng mỗi người đều có một phẩm giá vô cùng lớn lao chỉ bởi việc thuộc về cộng đồng nhân loại; hơn nữa, Ngài khẳng định rằng phẩm giá này không bao giờ có thể bị mất đi,” (số 19).

Một nền tảng quan trọng khác của phẩm giá con người là sự kêu gọi của con người đến với sự sống vĩnh cửu với Thiên Chúa trên thiên đàng: “Thực vậy, phẩm giá của con người trước hết dựa trên thực tế là họ được kêu gọi hiệp thông với Thiên Chúa, được định sẵn để tồn tại mãi mãi. Vì thế, phẩm giá của cuộc sống này không chỉ gắn liền với khởi đầu của nó, với việc nó đến từ Thiên Chúa, mà còn với cùng đích cuối cùng của nó, với định mệnh được hiệp thông với Thiên Chúa trong sự hiểu biết và yêu mến Ngài,” (số 20).

Nguồn: https://www.catholicweekly.com.au/what-is-the-foundation-of-human-dignity/