PHẢI TRÁI ĐÚNG SAI Tác giả: Michael Sandel Tác giả: Michael Sandel Dịch giả: Hồ Đắc Phương NXB: Nhà xuất bản…
Tác giả: Michael Sandel
Tác giả: Michael Sandel
Dịch giả: Hồ Đắc Phương
NXB: Nhà xuất bản Trẻ
Michael J. Sandel (sinh 1953) là giáo sư ngành triết học chính trị tại Đại học Harvard, nổi tiếng với môn Công lý vì thu hút số sinh viên kỷ lục, hơn 10.000 người học trong hai thập niên, 1115 sinh viên chỉ riêng trong học kỳ hai năm 2007. Là thành viên trong ủy ban đạo đức sinh học của tổng thống Bush, Sandel cũng thường xuất hiện trên truyền thông về các vấn đề đạo đức, mà theo ông cũng chính là chính trị.
Tốt nghiệp Đại học Brandeis năm 1975, Sandel làm nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Đại học Oxford dưới sự hướng dẫn của GS Charles Taylor và thành danh với hệ tư tưởng được xây dựng trên cơ sở các phê bình chống lại thuyết Công lý của John Rawl. Hệ tư tưởng của Sandel thuộc nhóm thiên về chủ nghĩa cộng đồng, cho rằng cá nhân chỉ có thể nhận thức được về bản thân trong mối quan hệ cộng đồng và vai trò công dân, vì chịu ảnh hưởng của truyền thống.
“Nếu được giết chú bé Hitler để bảo vệ tính mạng cho hàng triệu người sau này, bạn có làm như vậy không?”
Cuốn Phải Trái Đúng Sai đưa ra những câu chuyện về các vấn đề gây tranh cãi trong xã hội như phân phối tài sản, nghĩa vụ quân sự, mang thai hộ, hôn nhân đồng tính, nạo phá thai, câu chuyện nhập cư hay chiến tranh Mỹ – Việt Nam.
Thông qua những phân tích này, tác giả giới thiệu cả quan điểm của các nhà triết học, từ cổ đại như Platon và Aristotles, đến trung đại như Lock và cận đại như Kant và Rawls.
Nhờ có những câu chuyện và các trường phái triết học, tác giả giúp chúng ta thấy được 3 cách tiếp cận công lý:
– Thứ nhất, công lý được đặt ra với mục đích tối đa tiện ích hay phúc lợi của một tập thể người, tức là đem lại hạnh phúc lớn nhất cho tập thể ấy. Ví dụ như câu chuyện 3 người trên đảo hoang đã giết một chú bé để bảo toàn tính mạng cho họ, như vậy thì lợi ích của 3 người lớn hơn lợi ích của 1 người
– Thứ hai, công lý là tôn trọng quyền tự do lựa chọn, cho dù lựa chọn thực sự đưa ra trong một thị trường tự do cá nhân hoặc lựa chọn giả thuyết mọi người đưa ra trong tình trạng bình đẳng ban đầu. Tức là, tự do của chúng ta chỉ bị giới hạn nếu nó cướp đi sự tự do của người khác. Ví dụ, con người không thể bị ngắn cản tự do quản lý tài chính cá nhân.
Việc luật pháp can thiệp vào thị trường tự do là vi phạm từ do cá nhân, suy ra, nó không công bằng. Chính phủ không thể yêu cầu cá nhân đóng thuế hay đóng góp các khoản an ninh xã hội và bảo hiểm công cộng.
– Thứ ba, công lý liên quan đến các đức tính và lý luận về lợi ích chung. Đó là lí giải cho sự xuất hiện của các khái niệm như lòng yêu nước, sự tự hào dân tộc, chủ nghĩa gia đình,..
Cr: cà phê