TÂM LÝ HỌC HÀNH VI Tác giả: Khương Nguy Bạn có bao giờ thắc mắc rằng tại sao trên xe buýt ai cũng…
Tác giả: Khương Nguy
Bạn có bao giờ thắc mắc rằng tại sao trên xe buýt ai cũng thích chọn chỗ ngồi gần cửa sổ không? Hay khi đi thang cuốn nhưng ta vẫn muốn tự bước lên từng bậc? Hoặc vì sao khi thấy người khác xếp hàng trước một cái gì đó, chúng ta cũng muốn vào xếp hàng cùng? Những người đàn ông hay khoanh tay nói chuyện với người khác lại là biểu hiện của người có tính phòng thủ cao?
Tất cả những vấn đề bạn có thể tìm được lời giải đáp cụ thể trong Tâm lý học hành vi của Khương Nguy.
Có người từng nói rằng: “Hành vi chính là tấm gương phản chiếu tâm lý của con người, qua đó chúng ta tự soi chiếu bản thân, học cách chung sống hòa thuận với chính mình, bên cạnh đó cũng có thể hiểu rõ người khác và thiết lập mối quan hệ tốt đẹp trong xã hội.” Đúng vậy, các nhà tâm lý học hành vi tin rằng phản ứng của con người đối với kích thích từ môi trường chính là cái tạo nên hành vi. Hành vi có thể được học tập một cách có hệ thống và được quan sát một cách rõ ràng từ bên ngoài, không đi sâu vào diễn biến tâm lý nội tâm. Ngoài ra, về cơ bản, người ta chỉ xét đến những hành vi quan sát được – những thứ như nhận thức, cảm xúc và tâm trạng, đều khó được xem xét.
Người xưa có câu: “Giang sơ khó đổi bản tính khó dời“. Nhưng khi bạn đã đọc qua Tâm lý học hành vi này, bạn sẽ biết một điều bản tính chỉ khó chứ không phải tuyệt đối không thể thay đổi. Và bằng cách nào bạn có thể thay đổi nó, thay đổi ra sao. Vì nguyên lý gì mà tính cách bản thân ta hay những người khác lại hình thành.
Mỗi người trên thế giới này đều như nhau nếu không có sự tác động của các tác nhân bên ngoài như môi trường, văn hóa, ngoại cảnh… Chúng ta đều bắt đầu là những đứa trẻ, khi đó ta là tờ giấy trắng tinh. Đó là khi chúng ta đều giống nhau trong tâm hồn và cả tính cách.
“Khi mỗi người trong chúng ta đều học được cách trực tiếp đối diện với bản chất thật sự trong tâm hồn, vậy việc trở thành người thầy cho chính mình cũng không còn là mơ ước xa vời nữa.”
Xét về đánh giá cá nhân, mặc dù Tâm lý học hành vi – một tác phẩm nói về một nhánh khác của ngành tâm lý – dày gần 300 trang, phân thành 10 chương nhưng mỗi chương gần như tách biệt nhau nên bạn có thể đọc tùy ý, không cần phải đi theo thứ tự từ đầu đến cuối. Nội dung sách xoay quanh và giải thích tất cả các hiện tượng hành vi trên cơ thể con người. Đồng thời mình nhận thấy rằng nội dung truyền tải không bắt ép độc giả phải đi theo hướng mà tác giả đã vạch ra, người đọc chỉ cần tiếp thu thông tin được cung cấp ở phần đầu kết hợp cùng một số câu chuyện dẫn chứng, từ đó tự vận dụng quan sát và suy đoán, trả lời các câu hỏi khá quen thuộc, chẳng hạn như vì sao mọi người thường thích mua những vật phẩm xuất hiện trong phim ảnh (dù diễn viên không quảng cáo cụ thể), trên xe buýt hay phương tiện công cộng thì chỗ ngồi gần cửa sổ luôn là “vị trí hot nhất”, hoặc cách đeo nhẫn, vị trí đứng khi chụp ảnh tập thể cũng nói lên được tính cách của mỗi người như thế nào,…
Phần “Quan sát và suy đoán” nằm ở cuối mỗi mục nhỏ nhằm mục đích giúp độc giả tự tư duy, đúc rút rồi mới kiểm tra đáp án bên dưới. Đây là những câu chuyện phân tích tâm lý ngoài lề khá ấn tượng, tuy nhiên với một vài ví dụ thiếu thông tin, vì ngoài thực tế còn rất nhiều trường hợp khác xảy ra.
“Sợ hãi dường như là tâm lý bẩm sinh của loài người, chỉ là trong quá trình phát triển, các giai đoạn khác nhau mang đến những trải nghiệm khác nhau. Nỗi sợ xuất hiện trong ta từ thời thơ bé và có thể trở thành vết hằn không thể xoa dịu theo ta suốt đời. Nỗi sợ luôn thường trực trong tâm hồn những đứa trẻ, khiến chúng toát mồ hôi lạnh ngay cả trong những giấc mơ. Nỗi sợ cũng giống như rễ cây, âm thầm cắm chặt và lan rộng.” Vậy theo bạn, nỗi sợ hãi tồn tại trong mỗi chúng ta có hẳn là xấu? Ta có nên cố gắng để thoát khỏi cơn ác mộng mang tên “nỗi sợ” đó bởi những đau thương mà nó mang lại hay không? Đối với những cuốn sách như thế này, đọc qua một lần chắc hẳn sẽ không nắm bắt hết được tư tưởng cũng như kinh nghiệm mà tác giả truyền tải, riêng mình, có thể mở sách ra đọc đến lần thứ hai, thứ ba bởi góc độ phân tích khoa học và tính khách quan khá cao. Ngôn từ đơn giản, không hề khó hiểu hay “nặng” về từ ngữ chuyên ngành. Cuốn sách là một sự kết hợp lượng kiến thức từ những dẫn chứng khoa học từ các nhà khoa học phương Tây và ví dụ được lấy từ các tác phẩm văn học học hay câu chuyện nổi tiếng của Trung Quốc.
Kết lại, mình từng nghe có người nói rằng: “Đọc sách là khoản đầu tư phát triển bản thân có lãi nhất cuộc đời.” Hãy trải nghiệm thử cuốn sách này. Bạn sẽ nghiệm ra được một vài điều mới mẻ với chính tâm hồn mình. Cơ chế phản ứng hình thành thói quen, nhận xét sơ bộ những hành vi của bạn bè, đối tác, những người xung quanh.
Hiểu mình – đọc vị người khác – nắm lấy những mối quan hệ trong xã hội.
Cr: kory