NỖI BUỒN CHIẾN TRANH Tác giả: Bảo Ninh Tôi được sinh ra trong thời bình, những điều tôi biết về chiến tranh…
Tác giả: Bảo Ninh
Tôi được sinh ra trong thời bình, những điều tôi biết về chiến tranh chỉ thông qua những bộ phim, những bài hát hoặc những bộ tài liệu. Tất cả đều thể hiện sự hào hùng, tình yêu nước vượt lên trên hết thảy mọi điều. Nhưng với “Nỗi buồn chiến tranh”, chiến tranh được thể hiện ở một góc độ khác, dưới tư cách một cá thể độc lập.
Theo chân nhân vật Kiên, tôi đi qua từng đoạn hồi ức của Kiên, từng cung bậc cảm xúc, đôi lúc đứt đoạn của Kiên. Điều tôi hình dung về chiến tranh qua cuốn sách này ắt hẳn chỉ là một phần rất nhỏ những nỗi đau mà những người lính đã trải qua. Chấn thương về tinh thần, về nhân cách, những ám ảnh dai dẳng của chiến tranh sống mãi trong Kiên, trong những chiến sĩ còn sống sau những trận chiến. Để rồi, tâm tư họ không thể hoàn toàn trọn vẹn để sống hôm nay.
Kiên ám ảnh về những trận đánh, những cái chết đến bất ngờ, những xác chết trương phình, tím ngắt; những vết thương có dòi của các đồng chí thương binh; là hình ảnh người – vượn, mà người lính đã bắn nhầm: “khi ngã ra, cạo sạch bộ lông thì hóa ra: con vật hiện nguyên hình là một mụ đàn bà béo xệ, da sần lở, nửa xám, nửa trắng hếu, cặp mắt trợn ngược; một loài hoa ưa hút máu người tử trận nên hoa rất thơm…”. Không riêng Kiên, những người sống sót khỏi chiến tranh, làm sao có thể quên được.
Có một số đoạn, tôi trích ra đây, vì khi đọc nó, tôi cứ nghĩ mãi về:
“Trong quân ngũ thỉnh thoảng lại thấy tòi ra vài tay dị giáo kiểu này. Tâm hồn bấn loạn, ngôn ngữ độc thoại rối mù, họ bị thực cảnh chiến tranh đầy ải tàn nhẫn, làm cho suy sụp sâu sắc cả thể xác lẫn tinh thần”. Trích đoạn này là lúc nhân vật Can (một người đồng đội của Kiên) muốn đào ngũ và trò chuyện với Kiên trước khi bỏ đi để trở về nhìn mẹ, nhìn làng quê. Can vẫn quyết bỏ đi dù biết việc đó sẽ khiến anh ta bỏ mạng và nhục nhã, và sự thật diễn ra như vậy. Can chết, không rõ lý do, không ai hỏi đến và chìm vào quên lãng.
Hay như:
“Hừ, hòa bình! Mẹ kiếp, hòa bình chẳng qua là thứ cây mọc lên từ máu thịt bao anh em mình, để chừa lại có chút xương. Mà những người được phân công nằm lại gác rừng le là những người đáng sống nhất”. Cuộc trò chuyện giữa những người lính diễn ra hằng ngày, hóa ra là vậy.
Xuyên suốt cuốn sách là nỗi buồn miên man, chiến tranh không những mang đến sự tang thương, chết chóc, chiến tranh còn làm bao nhiêu mối tình vụn vỡ, như Kiên, như Phương, và bao người trẻ khác. Suy cho cùng, thứ họ mang bên mình trong suốt cuộc chiến chỉ là những ký ức, cảm xúc về nhau. Những hoài niệm về những điều đã xa, trôi vào ký ức nhưng mãi mãi, mãi mãi không bao giờ biến mất…
Còn nhiều điều để đọc, để ngẫm nghĩ về “Nỗi buồn chiến tranh”, về Kiên, về Phương, về những người lính đã mất, về việc hòa nhập với cuộc sống sau chiến tranh của những người sống sót, tôi để mọi người tự chiêm nghiệm.
Cr: Minh vận