Chương 5 - Gia đình là nền móng của Xã hội - DOCAT - Học thuyết xã hội của người trẻ
Con người ở một mình thì không tốt. St 2,18
Câu hỏi 112-133
Với sự cộng tác của Ursula Nothelle-Wildfeuer và Elisabeth Zschiedrich
Vì sao gia đình là tế bào căn bản của xã hội; gia đình làm nên thành tựu gì cho xã hội; lý do tại sao lối sống trong gia đình bị phơi nhiễm trầm trọng trước các mối nguy hiểm (và không chỉ ngày nay), và tại sao đời sống gia đình, vì thế, cần phải được bảo vệ đặc biệt
&
Con người ở một mình thì không tốt.
St 2,18
112. Vì sao Thiên Chúa muốn chúng ta cùng chung sống trong gia đình?
113. Trong Kinh Thánh, gia đình có ý nghĩa gì?
114. Giáo Hội đánh giá gia đình như thế nào?
116. Liệu hai tiếng “gia đình” có còn phù hợp với xã hội hiện đại không?
117. Gia đình làm gì cho mỗi cá nhân?
118. Có phải gia đình cũng đóng góp điều gì đó cho xã hội?
119. Gia đình làm gì cho xã hội?
120. Việc nuôi dạy con cái có phải là nhiệm vụ chỉ của gia đình mà thôi?
121. Vai trò của người già trong gia đình là gì?
122. Vì sao trẻ em cần được bảo vệ đặc biệt?
123. Hôn nhân là gì?
124. Kết hôn với một ai đó, có nghĩa là gì?
125. Hôn nhân có ý nghĩa gì cho gia đình?
126. Một người sẽ đánh giá các hình thức sống chung khác như thế nào?
127. Ước muốn có con cái có phải là một phần của hôn nhân?
128. Còn về phần những đôi vợ chồng không thể có con?
129. Nếu đôi vợ chồng có khả năng sinh con, thì họ nên có bao nhiêu đứa con?
131. Vì sao Nhà nước và xã hội nên làm bất cứ điều gì tốt nhất cho gia đình?
132. Nhà nước và xã hội có thể làm gì cho gia đình?
133. Cụ thể “chính sách gia đình theo đúng nguyên tắc bổ trợ” nghĩa là gì?
Trích dẫn các văn kiện quan trọng của Giáo Hội
Rerum Novarum Quyền cơ bản của một gia đình
Không luật nào của con người có thể huỷ bỏ quyền tự nhiên và căn bản của hôn nhân, mà cũng không cách nào giới hạn mục đích chủ chốt của hôn nhân theo lệnh Chúa truyền ngay từ thuở ban đầu: “gia tăng và sinh sôi”. Do đó, chúng ta có gia đình, “xã hội” dưới mái nhà – một xã hội rất nhỏ, phải công nhận thế, nhưng đúng là một xã hội đích thực, và là một xã hội còn xưa hơn bất cứ quốc gia nào. Vì thế, gia đình có những quyền lợi và nghĩa vụ đặc trưng, hoàn toàn độc lập với quốc gia.
Giáo hoàng Lêô XIII, Thông điệp Rerum Novarum (1891), 9
Pacem in Terris Quyền của gia đình
Gia đình, hình thành trên hôn nhân tự do đính ước và bất khả phân ly, cần được xem như tế bào tự nhiên, chủ chốt của xã hội con người. Do đó, những lợi ích của gia đình cần được xem xét nghiêm túc trong những vấn đề kinh tế vàxã hội, cũng như trong lĩnh vực đức tin và luân lý. Vì tất cả những điều này cần phải làm để củng cố gia đình vững mạnh và hỗ trợ gia đình hoàn thành tốt sứ mệnh của mình. Dĩ nhiên, sự nuôi dạy và giáo dục con cái là một quyền chủ yếu thuộc về các bậc cha mẹ.
Giáo hoàng Gioan XXIII, Thông điệp Pacem in Terris (1963), 9
Familiaris Consortio Gia đình ngày nay
Thật ra, một mặt, người ta nhận thức sống động hơn về tự do cá nhân và quan tâm nhiều hơn đến phẩm chất của các mối tương quan liên vị trong hôn nhân, đến sự thăng tiến phẩm giá của người phụ nữ, đến việc sinh con có trách nhiệm, và việc giáo dục con cái. Người ta cũng ý thức hơn về nhu cầu cần phát triển những mối quan hệ giữa các gia đình, cần hỗ trợ lẫn nhau về tinh thần cũng như vật chất, ý thức hơn về việc khám phá lại sứ mạng giáo hội riêng biệtcủa gia đình và trách nhiệm của mỗi gia đình trong việc xây dựng một xã hội công bình hơn. Tuy vậy, mặt khác, ngườita thấy không ít những dấu hiệu suy đồi đáng ngại đối với một số giá trị căn bản: quan niệm sai lầm trên cả lý thuyết và trong thực hành về sự độc lập giữa hai vợ chồng; sự nhầm lẫn nghiêm trọng trong quan điểm về tương quan uỷ quyền của cha mẹ đối với con cái; những khó khăn cụ thể mà gia đình trải nghiệm khi lưu truyền các giá trị cho thế hệ sau; số vụ li dị tăng lên; hiểm hoạ phá thai; việc dùng các phương pháp triệt sản ngày càng nhiều; xuất hiện tâm thức xem việc chống thụ thai là đương nhiên.
Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II, Tông huấn Familiaris Consortio (1981), 6
Laborem Exercens Lao động và gia đình
Người ta cần luôn nhớ và xác định rằng gia đình tạo nên chuẩn mực tham chiếu quan trọng nhất trong việc hình thành trật tự xã hội và đạo đức cho vấn đề lao động của con người. Giáo huấn của Giáo Hội luôn đặc biệt lưu ý đến vấn đề trên, và trong văn kiện này, chúng tôi sẽ phải quay trở lại vấn đề đó. Thật sự, gia đình vừa là một cộng đồng có thể tồn tại nhờ lao động, vừa là trường dạy lao động đầu tiên, cho mỗi người, trong chính ngôi nhà của mình.
Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II, Thông điệp Laborem Exercens (1981), 10
Centesimus Annus Hệ sinh thái của con người và gia đình
Cấu trúc đầu tiên và cơ bản cho “hệ sinh thái của con người” là gia đình, trong đó con người đón nhận những tư tưởng cốt yếu đầu tiên về sự thật và điều thiện, và học biết thế nào là yêu thương và được yêu thương, từ đó hiểu ra làm người thật sự nghĩa là gì. Ở đây chúng tôi muốn nói gia đình đặt nền tảng trên hôn nhân, trong đó món quà trao ban chính mình giữa người chồng và người vợ tạo thành một môi trường phù hợp cho con cái ra đời và phát triển những tiềm năng của chúng.
Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II, Thông điệp Centesimus Annus (1991), 39
Centesimus Annus Vượt thắng cá nhân chủ nghĩa
Để có thể chiến thắng được tâm thức chủ nghĩa cá nhân đang lan tràn ngày nay, cần phải có một cam kết cụ thể thực hiện tình liên đới và lòng bác ái, bắt đầu từ gia đình, bằng việc hỗ trợ lẫn nhau giữa đôi vợ chồng, và chăm sóc lẫn nhau giữa các thế hệ. Theo nghĩa này, gia đình cũng có thể được gọi là một cộng đồng lao động và liên đới. Tuy nhiên, có khả năng xảy ra trường hợp là, khi gia đình quyết định sống trọn vẹn thiêng chức của mình, lại thấy mình không nhận được sự hỗ trợ cần thiết từ chính phủ và không có các nguồn lực đầy đủ. Do đó, điều khẩn thiết là chúng ta không chỉ thúc đẩy các chính sách gia đình, mà còn cả những chính sách xã hội đặt gia đình làm đối tượng chủ yếu, các chính sách giúp đỡ gia đình bằng cách cung cấp những nguồn trợ lực đầy đủ và các phương tiện nâng đỡ hữu hiệu, cho việc nuôi nấng trẻ em và chăm sóc người già yếu, để tránh vấn đề cách ly người già khỏi gia đình của họ, và để củng cố mối liên kết giữa các thế hệ.
Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II, Thông điệp Centesimus Annus (1991), 49
Laudato Si Gia đình: là nơi giáo dục toàn diện
Trong gia đình, chúng ta được nhận một nền giáo dục đầy đủ, giúp chúng ta phát triển hài hoà, để thành người trưởng thành. Trong gia đình, chúng ta học biết yêu cầu mà không đòi hỏi, biết nói “cảm ơn” với thái độ diễn tả lòng biết ơn thật sự trước những gì mình được tặng ban, biết kiểm soát tính hung hăng và lòng tham, và biết xin tha thứ khi chúng ta gây ra tổn hại. Những cử chỉ đơn giản này với cung cách lịch sự chân thành tạo ra một nền văn hoá trong đó con người biết sống chia sẻ và biết tôn trọng mọi người mọi vật quanh mình.
Giáo hoàng Phanxicô, Thông điệp Laudato Si (2015), 213