Chia sẻ quan điểm: ta có nên chia sẻ triết học cho mọi người? Hôm nay là một đêm quá nóng so với thường ngày…
Hôm nay là một đêm quá nóng so với thường ngày, chợt nhận ra bản thân dạo quanh Doxa đã một thời gian nhưng chỉ toàn đi trả lời câu hỏi hoặc là sửa lưng người khác; thiệt là chơi không đẹp rồi. Nên hôm nay tôi xin - bằng kiến thức hạn hẹp của mình - chia sẻ đôi dòng đối với cảm nhận của bản thân về triết học. Mà triết học lại quá bao la nên tôi biết nói gì đây? Vậy nên tôi xin mượn một câu hỏi được đứa em khá thân đã hỏi, rằng liệu tôi có thể hướng dẫn cho nó, đôi chút về triết học hay không. Và những dòng dưới đây có thể xem là câu trả lời bao quát của tôi với lời đề nghị đầy ngọt ngào kia.
- Trước khi bắt tôi xin nói để quý bạn rõ, tôi là một kẻ vô công rỗi nghề (nên mới có thời gian đọc viết nhiều thế); tôi nghiên cứu triết ở trình độ tay mơ (nên chả ai thèm nghe cả đâu); và tôi chỉ là tôi thôi không thể đại diện cho ai khác cả. Nói thế để tránh mất thời gian quý báu của quý bạn nếu có vị nào mong rằng tôi sẽ chia sẻ thứ gì đó đậm chất triết lý. OK!
Để bắt đầu cho đơn giản dễ hiểu, với câu hỏi rằng liệu tôi có nên chia sẻ hay hướng dẫn triết học cho ai không? Câu trả lời chân thật là: KHÔNG - Bởi đó là con đường nguy hiểm lắm, mà không phải ai cũng có thể đi được. Nhưng xin chớ nhầm, tôi đề cao việc mỗi người nên có cho bản thân mình một triết lý sống vững chắc, và chỉ vậy thôi. Còn để theo con đường của triết học, tôi tin rằng cần nhiều hơn thế lắm lắm.
Đi theo con đường này, là bạn chọn con đường nguy hiểm, cả bên trong lẫn bên ngoài và nghĩa bóng nhiều hơn nghĩa đen.
Đối với bên ngoài, là một sự tách biệt và cô lập rõ rệt. Chà! Nói đến đây thì tôi lại phải chia sẻ thêm đôi chút về quan điểm bản thân về xã hội. Tôi cho rằng, xã hội ta sống đây có thể được chia ra làm bốn quyền lực chi phối con người, gồm: thần quyền - thế quyền - khoa học - triết học. 4 lực này lẽ ra phải cân bằng nhau, nhưng vì cái lý lẽ trời ơi đất hỡi nào đó (mà nếu tôi kể ra đây thì chắc bài viết sẽ dài lê thê mất) mà chúng đã và đang không làm đúng chức năng duy trì cân bằng của mình - cả triết học cũng thế. Cho nên, người đi theo con đường triết học theo đúng tinh thần của nó cần phải cô lập, tách rời bản thân khỏi thần quyền - thế quyền - khoa học, và có lẽ là chính cái thứ triết học đang được giảng dạy ở các ngôi trường (ồh cái này tôi lại mượn ý của Nietzsche rồi). Hơn thế nữa, ta sẽ phải đấu tranh để phê phán 3 cái thứ kia; Và, trong cuộc tranh đấu của triết gia với khoa học, thế quyền, và thần quyền thì tôi nói luôn - BẠN SẼ THUA - thua sát ván, thua không còn manh giáp (nếu bạn nào tinh ý thì biết ngay ý này đã được thầy Dương Ngọc Dũng nói đến vài lần rồi).
Nhưng trách nhiệm và nghĩa vụ của người theo triết học, theo tôi cần nên là vậy. Nếu không thể phản kháng, thì ít nhất cũng hãy tách bạch bản thân ra.
Còn đối với bên trong, nghĩa là cái nội tâm này thì tôi lại buộc lòng phải mượn tiếp của Nietzsche - về hình ảnh thằng hề đi dây qua 2 ngọn tháp. Thằng hề - mỉa mai và hợp lý thay - lại chính là bọn học triết đấy. Dù làm công tác nguy hiểm đó thì người "nhìn lên" chỉ thấy ta đang làm trò hề. Mà thôi, thằng hề cũng chẳng mấy quan tâm đến những ánh nhìn đó. Bới hắn đang cần tập trung để khỏi té khỏi sợi dây. HAHA và từ đây là ý kiến do chính tôi triển khai đây - nếu không tập trung thì nó sẽ té - qua phải hoặc qua trái.
Nếu ngươi té qua phải - là ngươi sẽ va phải bức thềm của tôn giáo, của thần học. Khi đó dù muốn ngươi cũng không thể đi xa thêm được nữa, bởi ngươi đã có một đấng tối cao để mà dựa vào rồi. Đi tiếp thì đến một ngày nào đó ngươi cũng sẽ phải vượt qua ngài ấy mà thôi.
Nếu ngươi té qua trái - là vực sâu của hư vô, của tương đối đang chào đón ngươi. Khi đó thì dù đi tiếp hay ở lại đó cũng còn ý nghĩa gì nữa? Hư vô đã là hư vô rồi.
Vậy nếu ngươi có đủ bản lãnh để đi tiếp thì sao? Phần thưởng nào đang chờ ngươi đây? Đáng tiếc là chả có phần thưởng nào cả đâu. Thằng hề của Zarathustra ít ra nó còn biết được đích đến của nó là ở đầu tháp bên kia, là hướng đến siêu nhân. Nhưng ở điểm này thì tôi chả tin Nietzsche. Con đường ngươi đi là con đường vô cùng vô tận. Chỉ có cái chết may ra mới dừng được nó nếu mà ngươi không té.
Có thể đến đây có bạn sẽ tự hỏi, vậy học triết để làm quái gì nếu con đường chông gai như thế? Tôi cũng thắc mắc thế và không thể có câu trả lời cho bạn được đâu.
Còn đối với tôi, triết học là quê nhà, là một thứ để say sưa, như Camus có nói (có thể, bởi tôi không chắc là trong tác phẩm nào của ông), mà rằng, "khi tìm ra nó thì nó sẽ trở thành một niềm đam mê đau đớn", ta đau đớn bởi ta biết rằng nó đã trở thành niềm đam mê của ta, và ta đam mê nó bởi nó bày ra cho ta mọi sự đau đớn này.
Vậy đấy, nên nếu có ai nhờ tôi “nhập môn triết học” thì tốt nhất sẽ đưa họ một quyển sách để tự đọc, chứ tôi chả dám dẫn dắt họ đâu.
Cr: Sodom