Doxa - Đàm thiên thuyết địa
Tác giả: Walther Ziegler
Việt ngữ: Camus trong 60 phút
Người dịch: Trần Minh Khôi
Camus in 60 minuten là cuốn sách trình bày tư tưởng triết học cốt lõi của triết gia hiện sinh Camus, một cách rất dễ hiểu và thú vị. Trước hết, xin được giới thiệu qua về bố cục nội dung của cuốn sách "nhỏ mà có võ" này:
- Phần 1: Lời giới thiệu
- Phần 2: Khám phá lớn của Camus
- Phần 3: Tư tưởng cốt lõi của Camus
- Phần 4: Phát kiến của Camus có ích gì cho chúng ta ngày nay?
Lý do mình viết rằng cuốn sách tuy nhỏ (vì chỉ có khoảng 100 trang giấy in khổ A5) nhưng lại "có võ" vì tác giả đã giới thiệu, tóm lược và tổng hợp rất cô đọng các Khám phá và tư tưởng cốt lõi của triết gia Camus. Quả vậy, sau khi đọc cuốn này giúp cho mình tiếp cận Thần thoại Sisyphus của triết gia này dễ dàng hơn. Với những người mới bắt đầu quan tâm và tìm hiểu về triết như mình, thì những cuốn sách "cẩm nang bỏ túi" như thế này rất là hữu ích. Cũng giống như bạn lần đầu đến chơi nhà mọt người bạn, người ấy dẫn bạn đi tham quan một vòng, từ phòng khách đến phòng ăn, sân vườn...và bạn sẽ định hình được toàn bộ không gian ngôi nhà, để sau đó bạn sẽ biết cần đi tới đâu, hướng nào để gặp ai và làm gì: cuốn sách này cũng ra đời với ý nghĩa như vậy.
Xin nói lan man thêm, vì sao mình lại lựa chọn đọc về triết gia Camus trước tiên trong nhiều những triết gia khác nằm trong Bộ sách "Những nhà tư tưởng lớn", là vì do mình bị yêu mến vị triết gia này ngay từ bài viết của Thầy đạo sĩ " Albert Camus đã nói: "Hạnh phúc là điều không thể tránh khỏi" là bởi cái triết lý này của triết gia quá đỗi cần thiết với mình, đã giúp cho mình có cái nhìn khác, suy nghĩ khác về "Hạnh Phúc". Bằng một cách tự nhiên nào đó, mình thấy mình có nhiều điểm tương đồng, gần gũi với vị triết gia này hơn nhiều so với các vị triết gia theo trường phái Hiện sinh khác. Người đã mở ra cho mình hi vọng mới về "Hạnh phúc", không ai khác lại chính là vị triết gia yêu dấu này và chẳng thể thiếu một người nữa là Thầy đạo sĩ - người đã viết bài và giới thiệu cho mình biết đến triết lý này.
Khám phá triết học của vị triết gia này về ý nghĩa cuộc đời, không gì khác, lại chính là "Chẳng có gì cả. Cuộc sống là phi lý" "Người ta phải sống trong tình trạng này của sự phi lý", nhưng theo ông, chúng ta không nên đàn áp sự phi lý, mà hãy chấp nhận và bình thản đối mặt với những bất ngờ trong cuộc sống. "Sống có nghĩa là để cho sự phi lý sống. Để nó sống có nghĩa là trước tiên, nhìn thẳng vào mắt nó". Vâng, chính là "nhìn thẳng vào mắt nó", đối diện với nó và bước qua nó. Nó ở đây có thể là nỗi sợ, là khó khăn, thử thách, nghịch cảnh, thất bại, tê liệt, bi kịch... Nhưng chính sự vượt qua cái Nó đó đã làm nên ý nghĩa của cuộc sống mỗi người. Tự ta - phải tạo ra ý nghĩa riêng cho cuộc đời của mình.
Về trải nghiệm "nhận ra sự phi lý" này, mình từng trải qua một vài sự vật lộn với những cảm giác chán nản và hoài nghi về cuộc sống, thế giới xung quanh. Có những ngày trời đông xám xịt, hoặc cả những ngày lất phất mưa phùn, mưa lê thê ngày này qua ngày khác, trời lạnh ngắt khiến đầu óc tê liệt, mình cảm giác "chết dí một chỗ", không nhúc nhắc, không cựa quậy được gì và không muốn làm gì hết. Thậm chí, chẳng phải ngày đông xám xịt, hay ngày mưa dài lê thê, thì cả những ngày nắng đẹp, trời trong thì mình cũng không thoát ra được cái tâm trạng ủ dột ấy, nhìn ra ngoài nắng mà lắc đầu ngán ngẩm... Rồi, đó chỉ là chút ít những cơn dở hơi thỉnh thoảng nó đến rồi đi, có những lần thì 'nằm bẹp dí" với những cơn suy tư đến "buồn nôn" của mình, nhận ra bao nhiêu việc mình đã nỗ lực bấy lâu, cố gắng thế nào cũng chẳng có chút ý nghĩa nào với ai khác. Nhận ra có những việc dù có nỗ lực thế nào, cũng chẳng thể "đổi lấy" chút xíu, dù là ủi an. Có lúc mình sống như một đứa ngốc nghếch và đáng thương, và rồi mình "ghét" cái sự đáng thương ấy, thảm hại ấy của mình.
Có lúc bỗng muốn "biến mất" hoặc cảm giác nổi loạn, muốn "phá huỷ" cái gì đó, đơn giản như là nhấn nút "Xoá" những gì đã viết... Những lúc như thế, nhẹ thì mình tìm cách "vận động chân tay" bằng cách dọn dẹp nhà cửa, sắp xếp lại đồ đạc trong nhà, còn tình trạng mà nặng hơn, lâu dài hơn thì hẳn là "phải lôi mình ra chạy một cái long run, cho toàn thân thấm đẫm mồ hôi, chân tay đau nhức để mà "xử lý" cái đứa dở hơi, nghĩ nhiều mà không thông ở bên trong... Nhưng rồi cuộc sống vẫn tiếp diễn, một vài cơn khủng hoảng sẽ qua đi, niềm vui lại tràn tới. Lại "Về thu xếp lại - Ngày trong nếp ngày" thức dậy sửa soạn và bước ra đường với tinh thần mới, năng lượng mới. Độc lập, tự do vẫn là Hạnh phúc!
Ôi, viết "hi sinh, tận tâm" như thế cũng chỉ là để dẫn dụ bạn tìm đọc cuốn này nhé, rồi đọc thêm các cuốn khác của vị triết gia này nữa nhé. Vui vui thì mua cả bộ "Những nhà tư tưởng lớn" để nghiền ngẫm dần, mình nghĩ là với những người chưa biết gì về triết học như mình thì bắt đầu bằng những cuốn "Cẩm nang" như thế này là rất hữu ích và dễ tiếp cận, thẩm thấu ạ.
Sài Gòn - trời nắng đến khô người nhưng tâm hồn không héo.
Cr: hư không