Doxa - Đàm thiên thuyết địa
Tôi định mở đầu bằng cách tả cho Ngài cảnh Sài Gòn lạnh lẽo ra sao, rất hợp với cách Ngài đã cho cái ý tưởng Tự Do của tôi "đi ra đảo". Nhưng kỳ thực, tôi thấy nó quá là không hợp cho một bức thư nghiêm túc như thế này để gửi tới Ngài.Tôi vô cùng cảm kích Doxa và nhất là Ngài, vâng chính Ngài - Ngài Kiến ạ! Đánh thức tôi khỏi cơn mơ ngủ của thứ cảm xúc qua ngày, bắt tôi phải chú tâm hơn trong việc sắp xếp câu chữ, cố làm sao để logic cũng là làm sao để không nói bừa những thứ tôi không được phép nói. (Doxa:Kiến 190923)Như phần trích dẫn trên (Doxa:Kiến 190923), cũng như trong các đoạn trả lời ở (Doxa:Kiến 10122024),
ngài viết rằng:⁃ "Tự do là thứ duy nhất mà ta không có"⁃ "Giả định rằng mọi thứ là Tất Định, nhưng vì chúng ta không biết về nó, nên chúng ta coi-như-là-tự-do"⁃ "Trạng thái không biết" dẫn tới việc chúng ta có cảm giác rằng "có ý chí tự do". Quả vậy, vì chúng ta không toàn tri nên ý chí của chúng ta (có vẻ) tự do."⁃ Nếu chúng ta toàn tri thì chúng ta biết rằng chúng ta tự do (i) hoặc không (ii). Cả (i) & (ii) đều là tất định.Với phong cách logic thực chứng Ngài cho tôi thấy rằng suy cho cùng chỉ là Tất Định, và Tự Do chỉ là trạng thái của sự không thể biết hết - như cái cố hữu của con người; mà mọi hành động con người (ưa thích tự do) mang lại những lát cắt của cảm xúc mà qua đó làm tăng thêm hay giảm đi "cái tính
ưa-thích-thấy-mình-tự-do"... Đồng nghĩa Tự Do, với trạng thái Lý-tưởng-cao-nhất cũng chỉ là ảo tưởng.Trước tiên tôi xin công nhận với ngài rằng ta không có Tự Do với tư cách là một vật thể tồn tại, ví dụ như ta không thể (dù chết đi) biến mất - như định luật bảo toàn vật chất và năng lượng.Ở đây tôi nhìn thấy có một khoảng cách giữa Quy Luật Cuối Cùng (bao trùm) có thể thấy được và thứ tôi tạm gọi là "Giác Ngộ" thông qua "Mô thức nhìn ra quy luật Tự Nhiên" ở con người; mà việc con người với tư cách, cho tới nay, là loài duy nhất có cái "nghiệp" đi lấp đầy cái "Giác Ngộ" này. Nghĩa rằng, chỉ có con người là chủ thể duy nhất có khả thể trở thành Toàn Tri; tôi muốn nói tới Nhận Ra (tri) Mọi Thứ (toàn)
Có Thể Nhận ra - vì thứ không thể nhận ra sẽ không nằm trong Vũ Trụ (1).[tôi sẽ đánh số thứ tự (1), (2)... vv cho những điểm mà tôi tin Ngài sẽ phản đối để thuận tiện cho Ngài]Ý chí/Lý Trí con người là thứ quy định, ngay trước khi hành động khởi phát, cách thức con người nhìn nhận và lựa chọn hành động; đây là điều làm tôi thấy Ý Chí rất giống với các Định Luật/Quy Luật Tự Nhiên (cũng quy định cách thức tiếp nhận và tương giao giữa các sự kiện, vật chất). (2).[Với (1)(2) tôi có tham khảo học giả Quang có trả lời cho tôi hay rằng "ảo tưởng" là mong muốn không đặt trên cơ sở lý tính (như Lý Tưởng).](1)&(2) nếu đồng ý, tôi tin là Ngài có thể nói rằng: những nhận xét của giới Hiện Sinh về "Phi Lý" hay "con người bị kết án tự do" chính là đang nói về sự mệt mỏi (vì cuộc sống cá nhân hữu hạn) trong diễn trình của một "ý chí tự do" đi đến tương đồng với "Tất Định". (Một điểm không mấy liên quan, chủ yếu cho bài dài hơn)(2) Ta nhận ra có những quy luật chồng chéo mà quy luật này phải đình chỉ hay ít tác động hơn khi điều kiện thuận lợi cho một quy luật khác.Tôi nhận thấy rằng Ý Chí Tự Do không chỉ nằm bên trong, mà nó có thể thể hiện ra ngoài, như cách con người có khả thể lựa chọn vị trí để "được" ảnh hưởng bởi quy luật có lợi hay thuận tiện hơn.[Tất nhiên, là không thể phá bỏ mọi quy luật cùng một lúc, nhưng ngài chớ lấy điểm này mà bác bỏ Tự Do này - vì ta vẫn không thể thoát khỏi dạng vật chất, nếu không là vật chất thì tôi và Ngài đang không nói về bất kỳ đối tượng nào cả.]Nghĩa rằng, Ý Chí Tự Do chính là Ý Chí hướng tới hiểu biết, và lựa chọn được vị trí thuận lợi cố làm sao không mất đi bản thể Người và nâng tầm hơn nữa. TỰ DO CÓ TỒN TẠI mà KHÔNG CHỈ LÀ MỘT ẢO TƯỞNG HAY CẢM XÚC.Mong thơ đã rõ ràng cho Ngài ý định tôi đây, một khẩn thiết thỉnh cầu của tôi về việc lấy lại "phẩm giá" cho "tự do". Mong sớm nhận được hồi âm của Ngài, dầu biết là cuối năm Ngài hẳn rất bận rộn; nhưng mong sớm nhận được quà Giáng Sinh từ ngài.Kính thơ,Bí Thư Thôn.
Cr: Bí Thư Thôn (Đ_đ) 🌔