Doxa Evening: Ước mơ (14/6/2025) Chiều thứ bảy vừa qua mình có dịp tham dự Doxa Evening chủ đề Ước mơ, cũng…
Chiều thứ bảy vừa qua mình có dịp tham dự Doxa Evening chủ đề Ước mơ, cũng là lần đầu tiên thấy được triết học gần gũi và đã luôn tồn tại trong đời sống chúng ta đến vậy.
Qua chia sẻ, mình nhận ra rằng con người không chỉ tồn tại ở những gì mình đang là hay đã là, mà luôn hướng đến những gì mình có thể trở thành. Chính cái viễn tượng về tương lai, về tiềm năng chưa được khai mở ấy, đã trở thành động lực mạnh mẽ từ sâu thẳm bên trong, thúc đẩy con người không ngừng tiến về phía trước, vượt qua giới hạn của hiện tại để đạt tới những phiên bản tốt đẹp hơn của chính mình. Sự tồn tại của con người còn được định nghĩa bởi nhận thức về cái chết. Việc biết rằng cái chết không những là điều tất yếu mà còn là điều xác tín khiến ta nhìn nhận cuộc đời trong sự hữu hạn, đã khơi dậy một lo âu thường trực, buộc con người phải trân trọng từng lựa chọn. Mỗi quyết định đều là sự đánh đổi, là sự từ bỏ vô vàn khả năng khác, và chính sự không thể quay đầu lại ấy đã đặt con người vào một vị thế đầy trách nhiệm với cuộc đời mình. Qua chia sẻ của anh Công trên con đường theo đuổi ước mơ, nó quả thật không phải là một hành trình thẳng tắp hay rời rạc, mà là một quá trình biến đổi liên tục. Trong ngôn ngữ của giới làm kịch bản, ước mơ thuở ngây thơ ban đầu có thể chỉ là một "nguyên liệu thô", cần được đưa vào thế giới anti-thesis – nơi những thử thách, những nghịch cảnh sẽ tôi luyện, định hình lại nó. Anti-thesis không phải là để phá hủy, mà để soi rõ hơn vào cốt lõi, vào bản chất, để giúp con người nhận ra đâu mới thực sự là điều mình khao khát. Khi vượt qua được giai đoạn anti-thesis và tiến tới synthesis, ước mơ đó đã được định hình, được tôi luyện rõ nét, trở nên bền vững và hài hòa hơn. Hành trình này lặp lại liên tục theo những biến cố phức tạp của cuộc đời. Việc nuôi dưỡng ước mơ hay thậm chí xác định mình đang thực hiện ước mơ và sống với nó rồi, vẫn luôn là cơ hội để con người quay trở lại, nhìn sâu vào bản thân, để từ đó định hình lại mình một cách vô tận. Bởi lẽ, con người không thể đứng ngoài thế giới mà quan sát, mà luôn là một phần của nó, nhìn nhận mọi thứ qua lăng kính chủ quan của chính mình – điều mà typn liên tưởng đến việc một tác giả phải là một phần của thế giới để có thể viết về nó.
Lại nhắc về chủ thể của triết học hiện sinh, xin phép chia sẻ một số suy nghĩ nhỏ như sau. Những triết lý hiện sinh này mang lại cho typn một cảm giác vừa lạ vừa quen. Lạ ở cách diễn đạt, nhưng quen thuộc ở nội dung, bởi lẽ typn nhận ra rằng những khái niệm này đã luôn hiện hữu trong nhận thức của mình. Giống như hai lần giác ngộ lớn trong đời typn: lần đầu từ cấp hai lên cấp ba khi tiếp cận lý luận văn học và hiểu rằng văn chương không thể tách rời sử học và triết học; và lần thứ hai chính là khi khám phá những triết lý hiện sinh. Thật ra nhiều vấn đề trong lý luận văn học thực chất bắt nguồn từ triết học hiện sinh, và hôm nay lần đầu typn được nhìn thấy nó ở "hình hài nguyên bản" này.
Một điều rất nhân văn nữa là, thực tế con người không chỉ có 1 ước mơ cho riêng mình, vì con người rất nhiều vai trò và tương quan khác nhau trong đời sống. Trên từng chặng đường, thậm chỉ mỗi trường hợp, mình đều cân nhắc xem điều gì với mình là quan trọng, chính điều này dẫn dắt mình chọn lựa ước mơ nào, không phải ở chuyện ước mơ lớn hay ước mơ nhỏ, cũng như ta luôn ghi nhớ sống như mình mong muốn chứ không phải như một hình mẫu.
Cr: typn