JUDE - KẺ VÔ DANH Tác giả: Thomas Hardy Đây là một tác phẩm hay của Hardy, một tác phẩm tuy không nổi tiếng…
Tác giả: Thomas Hardy
<strong>#danhgiasacht7</strong>
Đây là một tác phẩm hay của Hardy, một tác phẩm tuy không nổi tiếng bằng Xa Đám Đông Điên Loạn hay Tess de Uberville của ông nhưng cũng đủ để cho thấy độ lớn trong tư tưởng của Hardy cũng như sức ảnh hưởng của nó đến với người đọc, vì đây chính là tác phẩm gây chấn động vào thời điểm mà nó ra mắt, tức thời đại của nữ hoàng Anh Victoria.
Jude như một sự đào sâu của Hardy vào niềm tin tôn giáo, những chi phối của nó đến đời sống của những con người trong thế giới của Jude, cùng quan điểm của ông về chủ nghĩa tự nhiên, hay thuyết duy nhiên, và chủ nghĩa tự do.
Jude ban đầu là một con người sùng đạo, tin vào Thiên Chúa, tin vào đấng Christ. Anh tin rằng nếu như anh được học ở học viện Christminster lừng danh của thành phố, anh sẽ cải thiện được cuộc sống của mình nhờ vào việc trở thành một nhà thần học, một người suốt đời sống và tin vào lý tưởng của Thiên Chúa, nghiên cứu về nó và tận tâm cống hiến cho nó. Những hành động của anh đối với mọi người, niềm tin của anh đối với cuộc sống, tất cả đều mang màu sắc Thiên Chúa Giáo.
Tuy nhiên, cái cuộc sống mà anh đang sống đây có vẻ như lại chả khả quan mấy với anh, khi anh liên tiếp bị những trở lực của nó cản bước. Anh gặp cô nàng Arabelle, mà theo tôi thấy, dường như cô ta đại diện cho một thứ tội lỗi trong Kinh Thánh vì cô đã nhạo báng Thiên Chúa, không phải theo những quy ước mà chính trong tâm hồn và hành động của cô ta. Cô ta đã lợi dụng những điều răn của Thiên Chúa giáo để phá hoại Jude về mặt đạo đức của riêng anh, ép anh lấy cô ta lần nữa.
Về sau, cuộc gặp gỡ của Jude với Sue - tình nhân thực sự của đời anh - chính là sự trao đổi qua lại, hay sự truyền đạt của Hardy giữa hai luồng tư tưởng của ông: chủ nghĩa tự do và niềm tin tôn giáo, vốn đã tồn tại lâu trong xã hội phong kiến Victoria.
Trong Sue luôn tràn ngập sự năng động và cái nhìn ác cảm đối với những quy định về mặt đạo đức của nhà thờ cũng như những tín điều Thiên Chúa Giáo. Cô tin rằng một người phụ nữ không nên bị những quy định xã hội ràng buộc, mà hoàn toàn có thể tự do lựa chọn người mình yêu, dựa trên sự phù hợp và cảm xúc của cô đối với anh. Việc Sue lần lượt trích dẫn Edward Gibbons, John Stuart Mill, Voltaire trong các cuộc đối thoại của mình cho thấy dấu hiệu của chủ nghĩa tự do cũng như chống chế độ quân chủ.
Còn Jude thì sao? Anh đại diện cho niềm tin tôn giáo vốn đang tồn tại cố hữu trong xã hội phong kiến này, mà đặc trưng của nó nằm ở tầng lớp dân nghèo thành thị. Tôn giáo trong Jude không thể hiện ra là một thứ có thể cứu rỗi con người, mà ngược lại, nó đày đọa con người, khiến cho con người không thể ngóc đầu lên được. Tôn giáo thể hiện ra như một sự phân tầng xã hội và giai cấp. Con người trong Jude không thể nào học tôn giáo mà thoát ra khỏi cảnh nghèo được. Sách phân ra hai thành phần riêng biệt như hai thế giới khác nhau: một bên nghèo, học kinh thánh và mãi chỉ là dân nghèo; và một bên được hưởng đặc quyền đặc lợi, cũng được học Kinh Thánh và các tác phẩm kinh điển, nhưng chỉ biết học mà không bao giờ biết cuộc sống của thế giới kia như thế nào. Hai bên như hai thế giới khép kín, không trao đổi với nhau và luôn giữ nguyên hiện trạng của mình.
Tình yêu của Jude và Sue là loại tình yêu thuần khiết và trong sạch nhất mà tôi từng thấy. Nhưng tình yêu này lại bị cản trở, một lần nữa, bởi Thiên Chúa Giáo. Kết cục bi thảm của nó cũng chính là sự phê phán của Hardy đối với tín điều cứng nhắc của giáo hội thời Victoria. Những lời mà Jude nhắc với Sue về bản chất và tình cảm của con người, rằng phải tuân theo những quy luật tự nhiên về tình cảm, sự tự do và quyền con người, cho thấy được một gợi mở của tác giả về thuyết duy nhiên hay chủ nghĩa tự nhiên.
Hardy không thích các quy ước Tôn Giáo là mấy, vì chúng sẽ kìm kẹp và giới hạn con người vào những giáo điều có phần cứng nhắc của mình. Chúng khiến con người quên đi cái tự nhiên có trong cuộc sống, quyết định mọi hành động cũng như suy nghĩ của con người - những quy luật tự nhiên, những định luật khoa học, những bản tính mà tự nhiên đã tạo tác cho con người như tình yêu, lòng vị tha và bác ái. Chúng là những thứ không được nhào nặn bởi tôn giáo, mà do chính tự nhiên và con người quyết định.
Cr: Trần Trọng Phong