Làm sao để biết một thứ là có thật? Thực tại là những gì có thể được đo lường và được chứng minh là có thật…
Thực tại là những gì có thể được đo lường và được chứng minh là có thật bất kể niềm tin. Do giới hạn về giác quan của con người, ranh giới của thực tại thường dựa vào sự đồng thuận, đó là cách mà các phương pháp thử nghiệm và "tái dựng khoa học" thường áp dụng. Ví dụ, một nghìn năm trước, những linh hồn ma quỷ tạo ra bệnh tật được coi là "có thật", nhưng ý tưởng về những sinh vật cực nhỏ vô hình (virus) gây bệnh là không có thật. Trong thế giới hiện đại, chúng ta biết rằng virus gây bệnh là “có thật” vì chúng ta có thể chứng minh điều đó qua thí nghiệm, nhưng vẫn chưa có bằng chứng hay thí nghiệm nào về “linh hồn gây bệnh” nên được coi là “không có thật”. Tuy nhiên, nếu bạn đến những khu vực khác trên thế giới ở Châu Phi và Nam Mỹ, bạn vẫn sẽ thấy một lượng lớn người có những "niềm tin" khác và đối với họ những linh hồn ma quỷ gây bệnh vẫn rất có thật. Cuộc tranh luận này chỉ có thể được giải quyết bằng một quá trình “kiểm sai” nghiêm ngặt để tìm ra thực tại mô tả nào "đúng" hơn những thực tại khác.
Về mặt triết học, vấn đề này có thể được thảo luận rộng hơn. Giả sử bạn có một giấc mơ rằng bạn đang bay. Giấc mơ của bạn có “thật” không? Tất nhiên giấc mơ của bạn là có thật, nhưng điều đó không có nghĩa là bạn thực sự có thể bay. Giấc mơ của bạn tồn tại trong một hệ thống thực tại rất khép kín mà bạn chỉ có thể tiếp cận được khi bạn đang ngủ. Thực tại trong mơ của bạn là một thực tại khác với thực tại được chia sẻ khi thức, nhưng dù sao thì nó vẫn "thực" bởi vì nó xảy ra, nó được trải nghiệm, nó được ghi nhớ và nó có thể được đo lường và tái tạo. Nhưng không nên nhầm lẫn thực tại giấc mơ hạn chế này với thực tại được đồng thuận. Dường như ta có “thực tại khách quan” và “thực tại chủ quan” và cả hai đều “có thật”, nhưng “thực tại khách quan của sự vật” tồn tại ở mọi thời gian, mọi nơi và mọi người. "Thực tại chủ quan của trải nghiệm" chỉ tồn tại đối với một người duy nhất trong giới hạn tuổi thọ của họ, và do đó hơi "kém thật" hơn so với "thực tại khách quan" được cho là bất biến và không thể thay đổi trong mọi thời gian.
Theo nghĩa rộng hơn, thực tại là thứ mà con người không bao giờ có thể hiểu hết được. Các giác quan của con người cung cấp khả năng thể hiện thực tại có độ phân giải rất thấp (gần giống như phim hoạt hình). Con người chỉ cảm nhận được các bề mặt và một phạm vi màu sắc rất hạn chế của ánh sáng, thông qua quan sát khoa học, chúng ta biết có nhiều điều về thực tại hơn những gì chúng ta có thể cảm nhận được nhưng chúng ta chỉ có thể phác họa nó bằng những mô tả toán học rất đơn giản. Con người không bao giờ có thể biết được sự trọn vẹn của thực tại, họ chỉ có thể có được những cái nhìn thoáng qua với độ phân giải thấp trong suốt cuộc đời ngắn ngủi của mình.
Và đây là câu hỏi thú vị: Trần Hưng Đạo có thật không? Chúng ta cho rằng ông ta có thật, nhưng không còn có thể chứng minh được rằng ông ta tồn tại vì ông ta không còn sống nữa. Vì vậy Trần Hưng Đạo “không có thật”, nhưng ý tưởng chung về “Trần Hưng Đạo” vẫn có thật và có lẽ khác xa so với thực tại của con người thật. Tương tự, Lạc Long Quân có thật không? Chúng ta cho rằng Lạc Long Quân không có thật vì ông ta là một nhân vật thần thoại, nhưng đã có lúc đối với nhiều người, ông ta là thật và vẫn là một nhân vật có thật trong truyện tranh, phim ảnh và huyền sử. Nếu một người ngoài hành tinh đáp xuống trái đất và nghiên cứu lịch sử của chúng ta, các vị khách này có thể đánh giá rằng Trần Hưng Đạo và Lạc Long Quân đều “có thật” đối với chúng ta, mặc dù bạn có thể nhìn xuyên qua phạm vi rộng lớn của toàn bộ vũ trụ và không bao giờ có thể thấy được một trong hai người đang...đi lại đâu đó, dưới góc nhìn vật lý. Vì vậy, “thực tại văn hóa” mà chúng ta đang sống hàng ngày có vẻ tồn tại đâu đó giữa “thực tại khách quan của sự vật” và “thực tại chủ quan của trải nghiệm”.
Tất cả các thực tại...đều là thật, nhưng một số thực tại còn thật hơn những thực tại khác do thời gian tồn tại của chúng.
Cr: rắn