TÔI LÀ AI (ECCE HOMO) Tác giả: Phạm Công Thiện (Nietzsche) Tôi vẫn nhớ những lần đầu được tiếp xúc với…
Tác giả: Phạm Công Thiện (Nietzsche)
Tôi vẫn nhớ những lần đầu được tiếp xúc với Nietzsche . Lúc đó tôi chưa đọc "thus spoke Zarathustra" , quyển đầu tiên tôi đọc của Nietzsche là quyển "Why i am so clever" của nhà xuất bản penguin . Tôi vẫn nhớ trang đầu mà tôi đọc được , tôi hay trích dẫn đoạn đó lắm . Cảm nhận đầu tiên của tôi về Nietzsche là ông ấy cô đơn và cái cô đơn rất đẹp . Đâu đó cũng làm tôi nhớ đến Phạm Công Thiện , ấn tượng về Phạm Công Thiện trong mắt tôi là ông chú này hận , chả biết hận gì (hận đời , hận mình , hận triết ,...) . Và đâu đấy hai người họ gặp nhau ở cuốn này , cuốn "Tôi là ai" được Phạm Công Thiện dịch và trích dẫn trong quyển "Ecce Homo" hai chương đầu .
Đây là một cuốn tự sự của Nietzsche . Thường khi nhắc đến Nietzsche , ta nhắc đến những thứ đao to búa lớn như là Amor fati , eternal recurence hay là three metamorphoses . Đối với tôi thì những khái niệm đó cũng hợp thời thôi như những thứ trang sức đeo lên để khẳng định lên giá trị của chủ nhân . Thì ecce homo thì lại gần gũi hơn , đời thường hơn . Khi mà Nietzsche cuối cùng cũng phải gỡ "cái áo" Zarathustra để mà sống cuộc sống thường nhật . Ai mà nghĩ được một "Ubermench" cũng phải một mình lo những việc rất nhỏ trong cuộc sống từ cái ăn , cái uống , cái mặc , ... Ai mà nghĩ rằng một 'Zarathustra' dám bảo tất cả đồ đệ tự lo cho cuộc đời của mình mà cũng nhạy cảm đến mức mà lúc nào cũng bất an và nhớ về bố của mình . Gạt bỏ đi hết cái mác thời thượng người ta đặt cho Nietzsche , tôi lại rất xúc động khi đọc những trang trong ecce homo . Tôi vẫn nhớ được cảm giác của ổng khi ổng lướt qua những con phố ở Vienna như là một bóng ma . Lúc còn sống ông không có tiếng tăm gì nhiều , cô đơn và lạnh lẽo ở một con phố lạ và chả ai biết gì về ổng . Có lẽ cơn nắng lay lắt nơi cuộc đời của ổng là "thus spoke Zarathustra" nên là nó đẹp , như là nguồn suối đến với người sắp chết vì khát . Đoạn trích về "joyful fountain" , đoạn đó đẹp . Tôi thì luôn muốn giữ những gì đẹp nhất cho mình , nên tôi thường không chia sẻ nó cho ai . Ôm nó như là ôm một điều bí ẩn , đâu đó tôi giống Nietzsche . "Cái chết Nga" khi một người lính Nga họ không còn sức để mà phản kháng , họ vùi mình vào trong đống tuyết không kêu khóc và không động đậy họ cứ như vậy mà đi không để lại bất cứ thứ gì trên thế gian này . Họ sống và chết như một điều bí ẩn .
Phạm Công Thiện , tôi không thích cách dịch cũng như ngữ nghĩa mà Phạm Công Thiện dùng . Có khúc cuối ,tôi còn thấy bị chột dạ như là cảm thấy Phạm Công Thiện hình như chửi mình . Đọc đến đoạn đó tôi vừa đọc , vừa cười chả biết do gì . Nhưng cảm giác đọc "Tôi là ai" là một cảm giác đọc rất là thú vị . Có lẽ đôi khi hơi lạc đàn khi cứ trích dẫn và cứ ôm trong lòng những thứ chả ai hiểu . Đọc "tôi là ai" như một lần để mình đọc lại những đoạn văn đẹp và hành trình này không cô đơn vì tôi biết rằng từng đoạn Phạm Công Thiện dịch và viết ra như vậy là đã cùng tôi đi trên hành trình của việc đọc . Ít nhất có Phạm Công Thiện có đọc từ đầu đến cuối và cũng có đắn đo suy nghĩ khi phải dịch ra từng câu . Ông cũng suy nghĩ dữ lắm có rất nhiều đoạn ông trích hẳn đoạn văn tiếng Đức để độc giả tiện tham khảo . Có lẽ niềm an ủi lớn nhất là như vậy . Ở cuốn sách của cô đơn ta vẫn thấy rằng ta không hề đơn độc , ta không hề lạc bầy .
Cr: 匹夫