XỨ PHẲNG (DU HÀNH VÀO CÕI ĐA CHIỀU) Tác giả: Edwin Abbott "Một cuộc gặp gỡ giữa siêu - hình học và siêu hình…
Tác giả: Edwin Abbott
"Một cuộc gặp gỡ giữa siêu - hình học và siêu hình - học"
<strong>Mới đọc vào thì mọi người sẽ nhận ra ngay rằng đây là một cuốn sách đậm chất toán học mà chủ yếu ở đây là hình học với những khái niệm như điểm, đường thẳng, hình học 2d, 3d đã được cách điệu biến thành những vùng trời riêng biệt.</strong>
<strong>Nội dung chính tập trung ở xứ phẳng hay còn gọi là xứ 2d với nhân vật chính là một ông hình vuông. Ở xứ này thì số lượng góc và độ cân bằng tỷ lệ thuận với tính cao quý, nên ông hình vuông nhà ta với 4 góc và hình dạng cân đối thì cũng được xếp vào hạng trung lưu, hơn hẳn mấy tay tam giác nhọn và thậm chí là tam giác cân. Đứng đầu xứ này là mấy ông hình tròn đều đặn. Mỗi đứa trẻ sinh ở xứ này sinh ra đều có một hình dạng và số góc nhất định, nghĩa là đã được phân cấp từ trong trứng và những cá thể “dị giác (đa giác không đều) cần phải bị tiêu hủy.</strong>
<strong>Câu hỏi đặt ra đó là nếu một người thuộc một nền văn minh cụ thể, tiếp xúc với một nền văn minh thấp hơn và cao hơn mình thì người đó sẽ cảm thấy ra sao? Trong Xứ phẳng, tác giả đã đặt ra 2 cuộc gặp mặt tương tự khi anh chàng hình vuông nhà ta gặp gỡ vua của xứ “đường thẳng” và một hình cầu ở xứ “3d”. Cuộc đối thoại giữa hai kẻ ở hai nền văn minh khác nhau không sớm thì muộn cũng sẽ lâm vào bế tắc. Nếu vua đường thẳng không hiểu được khái niệm hình vuông và hoạt động di chuyển tự do tới lui trong không gian là gì thì cũng tương tự, hình vuông cũng không thể hiểu được độ sâu hay chiều cao mà khối cầu đề cập đến.</strong>
<strong>Xứ phẳng không phải là một cuốn sách quá khó đọc nhưng nó rắc rối ở chỗ những vấn đề xã hội và cả nhận thức con người đều được hình học hóa, và do đó cần có sự nghiền ngẫm nhất định để hiểu được chính xác nội dung của từng phần. Ví dụ như trong phần nói về màu sắc ở 2d, nếu nhìn nó ở góc độ hình học đơn thuần thì khá vô nghĩa, mà cần hiểu ở khía cạnh chính trị hoặc ý thức hệ. Và mỗi phần, tác giả lại nêu lên và châm biếm những khía cạnh khác nhau của những xã hội mà theo đánh giá là “chưa đủ phát triển”, để rồi đến những phần cuối, ta lại nhận thấy một vấn đề đó là dù với những nền văn minh tiên tiến hơn thì có lẽ thực chất họ cũng chẳng khác biệt mấy bởi lẽ họ cũng không thể tưởng tượng ra một nền văn minh cao cấp hơn sẽ trông như thế (với sự ngỡ ngàng và bối rối của hình cầu khi được hỏi về những chiều không gian cao 3d thì sẽ tồn tại những cư dân mang hình dạng ra sao). </strong>
<strong>Nhưng có lẽ điểm mấu chốt nhất và cũng là bi kịch của những kẻ đã trót nắm được “sự thật” siêu việt hơn bản thân hắn chính là sự xa lánh và tù đày - đó cũng là số phận của những Prometheus - kẻ trộm lửa để soi sáng nhân gian. Xứ phẳng như một cuộc gặp gỡ đầy thú vị giữa lý trí và triết lý, hoặc như câu mở đầu ở trên: một sự giao thoa giữa “siêu - hình học” và “siêu hình - học”.</strong>
Cr: Sodom