Đời sống thánh hiến và sứ vụ

Nguyễn Trọng Viễn, OP. · 2 tháng 4 năm 2025 · Trọng Viễn

Sáng tạo : trước tiên con người được sáng tạo trong một bản chất cần sống với ai khác : con người ở một mình không tốt... Từ chối vận mạng sống-với là chối bỏ bản chất căn bản của đời người... : "sống thế nào" khác với "sống với ai" : "giặc bên Ngô không bằng bà cô bên chồng"...

Lm. Giuse Nguyễn Trọng Viễn, OP

Thường Huấn MTG Khiết Tâm

18-7-2015

1. Từ ý nghĩa nền tảng của sứ vụ

* Trong nhiệm cục sáng tạo - tội lỗi - cứu độ :

- Sáng tạo : trước tiên con người được sáng tạo trong một bản chất cần sống với ai khác : con người ở một mình không tốt... Từ chối vận mạng sống-với là chối bỏ bản chất căn bản của đời người... : "sống thế nào" khác với "sống với ai" : "giặc bên Ngô không bằng bà cô bên chồng"...

- Với tội nguyên tổ, con người chia sẻ vận mạng khổ đau với nhau; liên lụy trong tội là hành trình "bắt buộc" của nhiệm cục cứu độ. + hình ảnh : ông nội bị tai nạn xe gẫy chân... Thế giới là một biển bất công...

- Cứu độ : Chính từ tình trạng ấy, con người khát mong được hiệp thông trong ân phúc. Hình ảnh : Cuộc đời làm hoa và cuộc đời làm hạt; hạnh phúc trong hy sinh.

(Ba cấp độ sống, ba thứ đau, ba loại niềm vui; ba kiểu nói...)

2. Ý nghĩa lời chứng của Đời sống thánh hiến

2.1 Đời sống thánh hiến như lời chứng

Trong đời sống đức Tin, nguồn mạch sức sống được nuôi dưỡng bằng nguồn mạch Lời Chúa và bí tích. Trong đời sống Giáo hội, có ba đường lối chuyển thông đức Tin : giáo huấn, gương sáng và lời chứng. Lời chứng là nguồn mạch căn bản...

2.2 Lời chứng của đời sống thánh hiến về Nước Trời

Đời sống thánh hiến là sống trước mầu nhiệm Nước Trời ngay trong cuộc sống hiện tại.

+ Nhớ và mơ : Nhớ những gì Thiên Chúa đã thực hiện trong lịch sử, lịch sử ơn cứu độ, lịch sử Giáo hội, lịch sử của gia đình, lịch sử bản thân...

- Nhớ để xác tín việc Chúa đã làm, Chúa cũng sẽ làm và Chúa dẫn đưa đến thành toàn công việc của Chúa.

- Mơ Nước Trời tràn ngập hạnh phúc : ướm cuộc sống này vào Dấu Chỉ căn bản, dấu chỉ đức Kitô, Đấng đã và vẫn đang Chết-Phục Sinh. Hình ảnh đứa bé vẽ trên giấy...

2.3 Lời chứng của Lời khuyên Tin Mừng

- Đức Khó nghèo : cửa ngõ Nước Trời

- Đức khiết tịnh : sự hiện diện trung tâm của đức Kitô

- Đức Vâng phục : sức sống Nước Trời trong tầm mức "chính trị" của con người.

* Nguy cơ của đời sống thánh hiến hiện nay : không còn bắt rễ vào nền tảng thánh hiến, nên không còn bao nhiêu giá trị lời chứng và càng ít giá trị lời chứng Nước Trời.

3. Niềm Vui Tin Mừng

3.1 Sự gặp gỡ giữa tự nhiên và siêu nhiên

Làm chứng bằng đời sống phong phú và niềm vui của đời thánh hiến. Hạnh Phúc Nước Trời, vừa giống vừa khác với cảm quan tự nhiên của con người.

Để tìm được mối phúc của đời Thánh hiến, dĩ nhiên là phải nhờ Thần Khí của Đức Kitô Phục Sinh; được thể hiện trong một quá trình : từ tầng sự kiện đến tầng ý nghĩa, từ ý nghĩa tinh thần đến ý nghĩa tương quan ngã vị, từ bình diện tự nhiên đến bình diện siêu nhiên.

3.2 Dấu chỉ của Hạnh phúc và niềm vui

- Hạnh phúc khác với sung sướng... Hạnh phúc là bắt được ý nghĩa chung cuộc của cuộc đời; mặc dù vẫn chưa được thành toàn hoàn hảo trong cuộc sống này...

+ Niềm vui của tình yêu,

- đó là thứ "tình yêu đơn giản", vì tất cả chỉ là bài ca đức ái (1 Cr 13,13...);

- đó là thứ "tình yêu nhẹ nhàng", giống như hạt bụi có thể bay đến những xó xỉnh của cuộc đời;

- đó là thứ "tình yêu phẩm giá" vì không phải chỉ đến với những người ưu tuyển, (nắm người có tóc), nhưng có khả năng "nâng dậy từ chân".

4. Sống Ơn gọi và sứ vụ

4.1 Ơn Gọi

Ơn gọi là điều toát lược toàn bộ ý nghĩa cuộc sống con người. Chỉ trong Kitô giáo, ý nghĩa của ơn gọi mới được trọn vẹn, vì khi đó ý nghĩa nền tảng, khái quát của đời sống con người được đặt đúng trong nền tảng sống với.

Ơn gọi thì khác với nghề nghiệp : đời sống thánh hiến, đời làm cha/mẹ...không bao giờ là nghề nghiệp được. Nhiều lãnh vực khác luôn có nguy cơ trượt từ bình diện ơn gọi xuống bình diện nghề nghiệp.

4.2 Sứ Vụ

Sứ vụ chỉ có thể phát sinh từ ơn gọi. Nếu không có ơn gọi, người ta không thể sống trọn vẹn cuộc đời mình với sứ vụ. Một cuộc đời con người không phải thành công hay thất bại được đánh giá theo tiêu chuẩn xã hội bên ngoài, nhưng thiết yếu là thành toàn được khát vọng "hạt lúa", khát vọng ra khỏi bản thân mình bằng một sự hy sinh cho sứ vụ...

Tạm Kết

Đời sống con người là một toàn thể tế vi; không phải chỉ là cộng các thành phần rồi đánh giá theo một thang điểm... Phẩm tính căn bản của đời người nằm ở cái toàn thể tế vi chân chính của vận mạng con người.

Nếu đời sống thánh hiến không tìm được bóng dáng Nước Trời, đời sống ấy đánh mất căn tính của chính mình.

Các thức đổi mới của Chúa giống như nghệ nhân phong thủy... theo đó, mỗi người tu sĩ vẫn giữ và phát triển trọn vẹn nét duyên của bản thân mình trong "dáng đứng Nước Trời".

Trích văn

Is 2

[2,1] Đây là điều mà ông I-sai-a, con ông A-mốc, đã được thấy về Giu-đa và Giê-ru-sa-lem.

[2] Trong tương lai, núi Nhà ĐỨC CHÚA

đứng kiên cường vượt đỉnh các non cao,

vươn mình trên hết mọi ngọn đồi.

Dân dân lũ lượt đưa nhau tới,

[3] nước nước dập dìu kéo nhau đi.

Rằng : "Đến đây, ta cùng lên núi ĐỨC CHÚA,

lên Nhà Thiên Chúa của Gia-cóp,

để Người dạy ta biết lối của Người,

và để ta bước theo đường Người chỉ vẽ.

Vì từ Xi-on, thánh luật ban xuống,

từ Giê-ru-sa-lem, lời ĐỨC CHÚA phán truyền.

[4] Người sẽ đứng làm trọng tài giữa các quốc gia

và phân xử cho muôn dân tộc.

Họ sẽ đúc gươm đao thành cuốc thành cày,

rèn giáo mác nên liềm nên hái.

Dân này nước nọ sẽ không còn vung kiếm đánh nhau,

và thiên hạ thôi học nghề chinh chiến.

[5] Hãy đến đây, nhà Gia-cóp hỡi,

ta cùng đi, nhờ ánh sáng ĐỨC CHÚA soi đường !

Is 11

[11,1] Từ gốc tổ Gie-sê, sẽ đâm ra một nhánh nhỏ,

từ cội rễ ấy, sẽ mọc lên một mầm non.

[2] Thần khí ĐỨC CHÚA sẽ ngự trên vị này :

thần khí khôn ngoan và minh mẫn,

thần khí mưu lược và dũng mãnh,

thần khí hiểu biết và kính sợ ĐỨC CHÚA.

[3] Lòng kính sợ ĐỨC CHÚA làm cho Người hứng thú,

Người sẽ không xét xử theo dáng vẻ bên ngoài,

cũng không phán quyết theo lời kẻ khác nói,

[4] nhưng xét xử công minh cho người thấp cổ bé miệng,

và phán quyết vô tư bênh kẻ nghèo trong xứ sở.

Lời Người nói là cây roi đánh vào xứ sở,

hơi miệng thở ra giết chết kẻ gian tà.

[5] Đai thắt ngang lưng là đức công chính,

giải buộc bên sườn là đức tín thành.

[6] Bấy giờ sói sẽ ở với chiên con, beo nằm bên dê nhỏ.

Bò tơ và sư tử non được nuôi chung với nhau,

một cậu bé sẽ chăn dắt chúng.

[7] Bò cái kết thân cùng gấu cái,

con của chúng nằm chung một chỗ,

sư tử cũng ăn rơm như bò.

[8] Bé thơ còn đang bú giỡn chơi bên hang rắn lục,

trẻ thơ vừa cai sữa thọc tay vào ổ rắn hổ mang.

[9] Sẽ không còn ai tác hại và tàn phá

trên khắp núi thánh của Ta,

vì sự hiểu biết ĐỨC CHÚA sẽ tràn ngập đất này,

cũng như nước lấp đầy lòng biển.

Is 25

[25,1] Lạy ĐỨC CHÚA, Ngài là Thiên Chúa của con,

con suy tôn Ngài, con xưng tụng danh Ngài,

vì Ngài thực hiện những kỳ công,

những chương trình tự ngàn xưa thật là bền vững.

[2] Ngài đã làm cho đô thị hoá ra đống đá,

cho thành trì kiên cố nên chốn hoang tàn.

Thành trì của bọn ngoại bang

không còn là đô thị nữa, và chẳng ai xây lại bao giờ.

[3] Vì thế, một dân hùng mạnh sẽ tôn vinh Ngài,

và thành trì của những dân hung hãn sẽ kính sợ Ngài.

[4] Quả thật, Ngài là chốn dung thân cho người hèn yếu,

là nơi nương náu cho kẻ khó nghèo khi gặp bước gian truân.

Ngài là nơi trú ẩn trong cơn bão táp,

là bóng mát giữa buổi nắng thiêu,

vì sát khí của quân cường bạo

chẳng khác nào mưa bão đập vào tường.

[5] Như nắng thiêu trên đất khô cằn,

Ngài chế ngự tiếng ồn ào náo động của lũ ngoại bang.

Như bóng mây ngăn sức nắng thiêu,

Ngài dập tắt những lời ca tiếng hát của quân bạo cường.

[6] Ngày ấy, trên núi này,

ĐỨC CHÚA các đạo binh sẽ đãi muôn dân một bữa tiệc :

tiệc thịt béo, tiệc rượu ngon,

thịt béo ngậy, rượu ngon tinh chế.

[7] Trên núi này, Người sẽ xé bỏ chiếc khăn che phủ mọi dân,

và tấm màn trùm lên muôn nước.

[8] Người sẽ vĩnh viễn tiêu diệt tử thần.

ĐỨC CHÚA là Chúa Thượng sẽ lau khô dòng lệ

trên khuôn mặt mọi người,

và trên toàn cõi đất, Người sẽ xoá sạch

nỗi ô nhục của dân Người. ĐỨC CHÚA phán như vậy.

[9] Ngày ấy, người ta sẽ nói : "Đây là Thiên Chúa chúng ta,

chúng ta từng trông đợi Người, và đã được Người thương cứu độ.

Chính Người là ĐỨC CHÚA chúng ta từng đợi trông.

Nào ta cùng hoan hỷ vui mừng bởi được Người cứu độ."

[10] Bàn tay ĐỨC CHÚA sẽ đặt trên núi này mà nghỉ.

Còn Mô-áp sẽ bị giày đạp ngay tại chỗ,

như rơm bị nghiền nát trong hố phân. 11

Nó sẽ dang tay ra ở giữa hố, như người ta dang tay để bơi; nhưng Đức Chúa sẽ triệt hạ tính kiêu căng của nó,

mặc dù tay nó cố vẫy vùng.

[12] Tường thành cao vững của ngươi

Người đã phá nhào, đã triệt hạ,

phá cho bình địa, chỉ còn là bụi đất.

SGLM 865

Hội Thánh duy nhất, thánh thiện, công giáo và tông truyềntrong căn tính sâu xa và tối hậu của mình, vì nơi Hội Thánh, Nước Trời đã hiện hữu và sẽ hoàn tất trong ngày tận thế. "Nước Trời" chính là "Triều Đại của Thiên Chúa" (x. Kh 19,6), đã xuất hiện trong bản thân của Đức Ki-tô và đang lớn lên cách mầu nhiệm trong lòng của những ai được tháp nhập vào Người, cho đến khi Người được hiển linh trọn vẹn trong ngày sau hết. Lúc đó, tất cả mọi người đã được Người cứu chuộc, đã được "thánh hóa và trở nên tinh tuyền trước tôn nhan Thiên Chúa trong tình yêu" (x. Ep 1,4), sẽ được quy tụ thành Dân duy nhất của Thiên Chúa, "Hiền Thê của Con Chiên" (x. Kh 21,9), "Thành Thánh tự trời, từ nơi Thiên Chúa mà xuống, chói lọi vinh quang Thiên Chúa" (x. Kh 21,10-11); và "tường thành xây trên mười hai nền móng, trên đó có tên mười hai tông đồ của Con Chiên" (Kh 21,14). (SGLM 811,541)

SGLM 915

Mọi môn đệ Chúa Ki-tô đều được mời gọi sống các lời khuyên Phúc Âm, vốn có rất nhiều. Mọi tín hữu đều được gọi sống đức ái hoàn hảo, nhưng những ai tự nguyện sống đời tận hiến, thì buộc tuân giữ đức vâng phục, đức nghèo khó, và đức khiết tịnh trong đời sống độc thân vì Nước Trời. Chính việc tuyên khấn giữ các lời khuyên Phúc Âm, trong một bậc sống ổn định được Hội Thánh công nhận, diễn tả nét đặc thù của "đời sống thánh hiến" cho Thiên Chúa (x.LG 42-43; PC 1). (SGLM 1973-1974)

SGLM 916

Bậc sống thánh hiến là một trong những cách thức để được thánh hiến "sâu xa hơn", bắt nguồn từ bí tích Thánh Tẩy và việc tận hiến cho Thiên Chúa (x.PC 5). Trong đời sống thánh hiến, các Ki-tô hữu dưới tác động của Thánh Thần, sẵn sàng theo sát Đức Ki-tô hơn, tự hiến cho Thiên Chúa là Đấng được yêu mến trên hết mọi sự và theo đuổi đức ái hoàn hảo để phục vụ Nước Trời, bày tỏ và loan báo trong Hội Thánh sự vinh quang của thế giới tương lai (x.CIC can 573). (SGLM 2687, 933)

SGLM 865

SGLM 915

SGLM 916

SGLM 923

"Để bày tỏ quyết tâm theo sát Đức Ki-tô hơn, các trinh nư, được giám mục giáo phận theo nghi thức phụng vụ đã được phê chuẩn, thánh hiến cho Thiên Chúa, kết hôn cách thần bí với Đức Ki-tô Con Thiên Chúa để phục vụ Hội Thánh" (x. CIC, can. 60 4,1). Qua nghi thức trọng thể này, "người trinh nữ được thánh hiến, trở thành dấu chỉ siêu việt của tình yêu Hội Thánh dành cho Đức Ki-tô và là hình ảnh cánh chung của vị Tân Nương trong Nước Trời và của đời sống tương lai" (Nghi thức Thánh Hiến Trinh Nữ, tiểu dẫn 1). (SGLM 1537, 1672)

SGLM 933

Việc quang lâm của Đức Ki-tô luôn là nguồn gốc và phương hướng cho đời sống của tất cả những ai sống đời thánh hiến, dù chứng từ của họ công khai như trong bậc tu trì, hoặc kín đáo hơn hay cả bí mật nữa. (SGLM 672)"Bởi dân Thiên Chúa không đặt thành trì vĩnh viễn ở đời này... Vì thế, đời sống thánh hiến tỏ lộ cách hoàn hảo hơn cho mọi tín hữu thấy của cải trên trời đã có ngay dưới trần gian này, và làm chứng rằng ơn cứu chuộc của Chúa Ki-tô đã đem lại một đời sống mới và vĩnh cửu, đồng thời tiên báo sự phục sinh tương lai và vinh quang của Nước Trời" (LG 44). (SGLM 769)