Bàn về tình yêu - Henry David Thoreau Điều cốt lõi để phân biệt giữa nam và nữ là gì, điều gì khiến họ bị thu…
Điều cốt lõi để phân biệt giữa nam và nữ là gì, điều gì khiến họ bị thu hút bởi nhau, cho đến nay vẫn chưa có ai trả lời thỏa đáng. Có lẽ chúng ta phải thừa nhận sự công tâm của quá trình phân biệt khi gán cho nam giới lĩnh vực của sự khôn ngoan và gán cho nữ giới lĩnh vực của tình yêu, mặc dù không lĩnh vực nào thuộc riêng giới nào cả. Nam giới luôn liên tục nói với nữ giới rằng tại sao nàng không cố khôn ngoan hơn chứ? Nữ giới luôn liên tục nói với nam giới rằng tại sao chàng không cố yêu thương hơn? Họ không có ý muốn để trở nên khôn ngoan hay yêu thương hơn; nhưng trừ khi mỗi giới trở nên khôn ngoan lẫn yêu thương, không thì họ chẳng có gì cả.
-Mọi sự tốt lành siêu việt đều là một, mặc dù được cảm thụ bằng những cách hay giác quan khác nhau. Trong cái đẹp ta thấy sự tốt lành, trong âm nhạc ta nghe, trong hương thơm ta ngửi, trong vị giác ta nếm, và sự khỏe khoắn hiếm có ta cảm nhận được. Sự đa dạng nằm ở vẻ ngoài hay biểu hiện; nhưng bản chất triệt để ta không thể diễn tả được. Người yêu nhìn thấy trong ánh mặt người mình yêu cùng một vẻ đẹp mà hoàng hôn tô sắc cho bầu trời phía Tây. Đó là cùng một anh linh, ở ngay đây ẩn mình dưới mí mắt người, và ở đó dưới những mí mắt đang khép của một ngày trời. Ở ngay đây, trong phạm vi nhỏ bé, hiện lên là một vẻ đẹp cổ kính và tự nhiên của đêm và ngày. Có nhà thiên văn yêu thương nào đã từng thấu hiểu được chiều sâu trác tuyệt của đôi mắt nai?Thiếu nữ giấu kín một đóa hoa đẹp hơn và trái ngọt hơn bất kỳ đài hoa nào ngoài đồng; và nếu nàng ngoảnh mặt đi, tin tưởng vào sự trinh nguyên và quyết tâm cao cả của mình, nàng sẽ khiến trời đất phải ngoái nhìn, và toàn bộ thiên nhiên sẽ khiêm nhường thừa nhận nữ vương của mình.
-Dưới ảnh hưởng của thứ tình cảm như vậy, con người như một sợi dây đàn æolian, rung động theo làn gió nhẹ của ban mai vĩnh hằng.
-Thoạt đầu, người ta có thể nghĩ rằng tính phổ quát của tình yêu có vẻ tầm thường. Biết bao trai tráng và thiếu nữ Anh-điêng dọc theo những bờ sông ngày nay, vốn trải dài nhiều năm tháng, đã chịu ảnh hưởng bởi thứ văn minh vĩ đại này. Tuy nhiên, thế hệ này không hề chán ghét hay nản lòng, bởi vì tình yêu không phải là trải nghiệm cá biệt; và mặc dù chúng ta là những phương tiện không hoàn hảo, nhưng tình yêu không mang trong mình sự bất toàn của chúng ta; mặc dù chúng ta hữu hạn, nhưng tình yêu thì vô hạn và vĩnh hằng; và chính sự ảnh hưởng thiêng liêng ấy vẫn bao trùm những bờ sông này, bất kể chủng tộc nào sinh sống ở đó, và có lẽ vẫn sẽ mãi như thế ngay cả khi loài ngoài không còn cư ngụ ở đó nữa.
-Ngay cả trong tình yêu mãnh liệt nhất, dường như vẫn còn sót lại một bản năng ngăn cản con người buông bỏ và hiến dâng hoàn toàn, và khiến người yêu nồng nhiệt nhất cũng phải e dè đôi chút. Đó là dự cảm về sự thay lòng đổi dạ. Bởi vì người yêu say đắm nhất cũng có phần khôn ngoan trong thực tế, và họ muốn tìm kiếm một tình yêu sẽ kéo dài mãi mãi.
-Xét đến việc có quá ít những tình bạn mang tính thi ca, thì thật đáng ngạc nhiên là lại có nhiều người kết hôn đến thế. Dường như con người đã quá dễ dàng vâng theo tự nhiên mà không hỏi ý thiên tư của mình. Người ta có thể say sưa trong tình yêu mà vẫn chẳng tiến gần hơn chút nào đến việc tìm ra người bạn đời đích thực. Ở đáy của phần lớn các cuộc hôn nhân, bản tính tốt lành chiếm ưu thế hơn là sự khôn ngoan. Nhưng bản tính tốt lành ấy phải được sự chỉ dẫn của tinh thần tốt lành, hay của Trí tuệ. Nếu người ta chịu hỏi ý lẽ thường, thì biết bao cuộc hôn nhân đã chẳng bao giờ diễn ra; còn nếu hỏi đến lẽ phi thường hay lẽ thiêng liêng, thì ít ỏi biết bao những cuộc hôn nhân như ta đang thấy mới có thể đã xảy ra!
-Tình yêu của chúng ta có thể hướng thượng hoặc hạ thấp. Bản chất của nó là gì, nếu có thể nói về nó, ta sẽ nói rằng:
“Ta phải kính những linh hồn trên taNhưng chỉ yêu thương những người ở dưới thấp cùng ta”
-Tình yêu là một nhà phê bình khắc nghiệt. Thù ghét còn lòng khoan dung hơn tình yêu. Những ai khao khát yêu sao cho thật xứng đáng, phải sẵn sàng trải qua thử thách khắc nghiệt còn hơn lên núi đao xuống biển lửa.Liệu người bạn của bạn, người mà giúp bạn trở nên xứng đáng hơn, có chắc chắn là người sẽ khiến cho tình bạn vươn lên một tầng cao mới? Liệu nàng có bị thu hút – bị giữ lại bởi sự cao quý hơn ở bạn – bởi đức hạnh chỉ có mỗi bạn sở hữu; hay nàng thờ ơ và lãnh đạm trước điều đó? Liệu nàng có thể bị quyến rũ và chinh phục bởi việc bạn gặp gỡ nàng trên bất kỳ con đường nào khác ngoài con đường hướng thượng? Nếu quả thật là vậy, nghĩa vụ đòi hỏi bạn phải rời xa nàng.
-Tình yêu phải vừa là ánh sáng, cũng như là ngọn lửa.
-Ở nơi nào mà thiếu đi sự sáng suốt, thì ngay cả cách hành xử của một tâm hồn thuần khiết nhất rồi cũng có thể trở nên thô lậu.
-Một người đàn ông có nhận thức tinh tế thì tính nữ của chàng còn chân thật hơn cả một người phụ nữ chỉ biết đa cảm. Trái tim có thể mù quáng; nhưng tình yêu thì không. Không vị thần nào có thể tinh tường như thế.Trong tình yêu và tình bạn, trí tưởng tượng được vận dụng nhiều như trái tim; và nếu một trong hai bị xúc phạm, cái còn lại sẽ cũng trở nên xa cách. Thông thường, chính trí tưởng tượng là thứ bị tổn thương trước, chứ không phải trái tim, - bởi vì nó nhạy cảm hơn nhiều.
-So sánh một cách tương đối, ta có thể tha thứ cho bất kỳ xúc phạm nào đối với trái tim, nhưng không thể đối với trí tưởng tượng. Trí tưởng tượng biết tất cả – không gì thoát khỏi tầm nhìn từ tổ chim cao vời của nó – và nó chi phối cả lồng ngực. Trái tim tôi có thể vẫn khát khao hướng về thung lũng, nhưng trí tưởng tượng tôi sẽ không cho phép tôi nhảy khỏi vách đá ngăn cách tôi với nó, bởi nó đã bị thương, đôi cánh của nó bị cắt cụt, và nó không thể bay, dù là đáp xuống. “Những trái tim vụng về của chúng ta!”, một nhà thơ nào đó đã nói vậy. Trí tưởng tượng không bao giờ quên; nó là một sự nhớ-lại. Nó không vô căn cứ, mà hết sức hợp lý, và chỉ riêng nó sử dụng toàn bộ tri thức của trí tuệ.
-Tình yêu là bí mật thầm kín nhất. Khi được tiết lộ, ngay cả với người mình yêu, nó không còn là Tình yêu nữa. Như thể chỉ có mình tôi yêu bạn. Khi tình yêu chấm dứt, nó mới được tiết lộ.
-Trong mối quan hệ với người mình yêu thương, ta mong muốn tìm được câu trả lời cho những câu hỏi mà cuối cùng ta không cần lớn tiếng; những câu hỏi mà ta không hề đặt dấu hỏi,—những câu trả lời với cùng một mục đích nhất quán, phổ quát hướng về mọi phương hướng.
-Ta yêu cầu nàng phải biết mọi thứ mà không cần nói ra điều gì. Ta chia tay người yêu dấu vì có một điều ta buộc phải nói với nàng. Nàng đã hỏi ta. Nàng lẽ ra phải hiểu tất cả bằng sự đồng cảm. Việc ta phải nói với nàng: Sự khác biệt giữa chúng ta chính là chúng ta không hề hiểu nhau.
-Người yêu không bao giờ nghe bất cứ điều gì được kể lại, vì điều đó thường là sai lầm hoặc cũ rích; nhưng anh ta nghe thấy những điều đang diễn ra, giống như những người canh gác nghe thấy Trenck đào đất và nghĩ đó là những con chuột chũi.
-Mối quan hệ ấy có thể bị làm ô uế theo nhiều cách. Hai phía có thể không coi trọng nó với mức độ thiêng liêng giống nhau. Điều gì sẽ xảy ra nếu người yêu phát hiện rằng người mình yêu lại giao thiệp với bùa chú và tình dược? Điều gì sẽ xảy ra nếu chàng nghe rằng nàng đã đi hỏi thầy bói bà đồng? Bùa yêu ấy sẽ lập tức mất hiệu lực.
-Nếu việc mặc cả và lừa đảo là điều xấu trong kinh doanh, thì trong tình yêu chúng còn tệ hơn nhiều. Tình yêu đòi hỏi sự thẳng thắn như đường bay của mũi tên.
-Có nguy cơ là chúng ta quên mất bản chất thực sự của người bạn ấy, trong khi chỉ chú trọng đến vai trò của người ấy đối với riêng chúng ta.
-Người yêu không muốn sự thiên vị. Anh ấy nói, Hãy tử tế và công bằng.
-Liệu nàng có thể yêu bằng lý tríVà lý luận bằng con tim?Liệu nàng có thể tử tếVà từ nơi nào người yêu dấu hỡi?Liệu người có thể đi khắp thế gian, ngang qua biển cả và núi caoVà gặp ta ở muôn nơi?Qua muôn trùng cách trở, ta sẽ đuổi theo nàng.Qua mọi người, ta sẽ ve vãn nàng.
-Ta cần nỗi căm ghét cũng như tình yêu của nàng. Nàng sẽ không hoàn toàn xua đuổi ta khi nàng xua đuổi điều xấu xa trú ngụ trong ta.
-Thật tình ta chẳng dám nóiDù đêm dài trằn trọc suy tưĐiều nào dễ thốt nên lờiMọi tình cảm nơi taHay muôn căm hờn nơi taChắc chắn nàng sẽ tin taKhi ta nói rằng chính nàngChính nàng làm cho ta ghê tởmÔi, ta ghét nàng, thật sự ghét nàngVới sự căm hờn không kể siếtMuốn thủ tiêu nàng mãi mãiNhưng đôi khi trái với ý mìnhNgười yêu của ta ơi, ta vẫn yêu nàngĐó sẽ là sự phản bộiĐối với tình yêu của chúng taVà sẽ là một tội lỗiĐối với Thiên Chúa ngự trị trên trời caoNếu nỗi căm hờn thuần khiết và vô tư ấyGiảm đi dù chỉ, dù chỉMột ít, một ít thôi
-Trung thực thôi thì chưa đủ; ta phải trân trọng và theo đuổi những mục đích cao cả để có thể trung thực về điều đó.
-Thật hiếm khi ta gặp được người mà ta sẵn sàng có mối quan hệ lý tưởng như nàng với ta. Ta không nên giữ kẽ; ta nên hiến dâng toàn bộ bản thân cho mối quan hệ ấy; ta không nên có bổn phận nào khác ngoài điều đó. Một người có thể chịu đựng được việc được phóng đại một cách tuyệt vời và đẹp đẽ như vậy mỗi ngày. Tôi muốn đưa người bạn của mình ra khỏi cái tôi thấp hèn của nàng và đặt nàng lên một tầm cao hơn, cao hơn vô cùng, và ở đó ta sẽ hiểu nàng. Nhưng, thông thường, đàn ông sợ tình yêu cũng như sợ hận thù. Họ có những ràng buộc thấp kém hơn. Họ có những mục tiêu ngắn hạn cần phục vụ. Họ không đủ trí tưởng tượng để bận tâm đến một con người như vậy, mà chỉ muốn đóng thùng gỗ mà thôi.
-Biết bao khác biệt, giữa việc trong mọi bước đi của bạn chỉ gặp toàn người xa lạ, và việc trong một ngôi nhà có một người hiểu bạn, và bạn cũng hiểu người ấy. Có được một người anh hay một người chị! Có một mỏ vàng ngay trên thửa ruộng của mình! Tìm thấy kim cương trong những đống sỏi trước cửa nhà! Những điều ấy hiếm hoi biết bao! Có một người cùng chia sẻ ngày sống với bạn,— với con người trái đất này. Dù là có một vị thần hay một nữ thần làm bạn đồng hành trong những cuộc dạo bước, hay là bước đi một mình giữa những kẻ phàm phu tục tử, những kẻ tâm địa xấu xa hoặc phường trộm cướp. Chẳng phải một người bạn sẽ làm tăng vẻ đẹp của phong cảnh cũng chẳng kém gì một con nai hay con thỏ sao? Mọi sự vật sẽ thừa nhận và phục vụ cho mối quan hệ ấy; bắp ngoài đồng, và quả nam việt quất trên đồng cỏ. Hoa sẽ nở, chim sẽ hót, với một xung lực mới. Sẽ có nhiều ngày đẹp trời hơn trong năm.
-Đối tượng của tình yêu mở rộng và phát triển trước mắt chúng ta đến vô tận, cho đến khi nó bao hàm tất cả những gì đáng yêu, và chúng ta trở thành tất cả những gì có thể yêu thương.
Cr: Nyxar