CONTINUUM'S READER'S GUIDES: DECARTES’ MEDITATIONS Tác giả: Richard Franks Bạn tò mò câu nói trứ danh…
Tác giả: Richard Franks
Bạn tò mò câu nói trứ danh “Cogito, ergo sum” – tôi tư duy, nên tôi tồn tại – được chứng minh như thế nào? Bạn không có kiến thức căn bản về triết học? Bạn muốn tự học triết nhưng không có hướng dẫn về phương pháp để đi sâu hơn sau các sách nhập môn như “Thế giới của Sophie”? Ngoài các bài giảng của thầy Dũng và thầy Liêm, có con đường nào để tiếp tục học triết mà dễ tiếp cận với đại chúng không? Trên đây là một số khó khăn khi mình tự học triết, mà mình tin là cũng có nhiều bạn tự học triết cũng có những trở ngại tương tự. Quyển sách này có lẽ giải quyết được phần nào những vấn đề trên. Theo cá nhân mình, quyển sách được viết bởi một trong không nhiều người viết triết nhưng chú trọng đến việc trình bày một cách dễ hiểu để tiếp cận đến độc giả không chuyên. Ngay từ trang đầu tiên, tác giả đã nhấn mạnh phương pháp tận dụng quyển sách tốt nhất là đọc kèm với chính văn và phải viết lại cái hiểu và suy nghĩ của bản thân. Tác giả giải quyết cái khó của người mới đọc triết bằng các đoạn tóm lược từ chính văn bằng ngôn ngữ dễ hiểu. Các phần bình giảng tương ứng cung cấp kiến thức nền và diễn giải các vấn đề triết học liên quan. Thú vị hơn là cách tác giả đặt các vấn đề triết học trong các suy nghĩ và trải nghiệm đời thường của con người hiện đại. Dưới đây là một ví dụ. Khi cung cấp kiến thức nền về tiêu chuẩn tính chắc chắn của Descartes, tác giả so sánh tiêu chuẩn của Descartes với các tiêu chuẩn pháp lý. Theo tác giả, trong luật dân sự Anh, tiêu chuẩn pháp lý của một vụ án dân sự là <em>cân bằng xác suất (balance of probabilities)</em>, tức muốn chứng minh mình đúng, bạn chỉ cần cho thấy khả năng bạn đúng là cao hơn khả năng bạn sai. Trong khi đó, tiêu chuẩn pháp lý luật hình sự thì cao hơn, một người chỉ bị kết tội khi <em>không còn nghi ngờ hợp lý nào</em> <em>(no reasonable doubt)</em> cho kết luận đó. Nhưng tiêu chuẩn của Descartes còn cao hơn nhiều: một vấn đề chỉ được coi là chắc chắn nếu không có bất kỳ <em>nghi ngờ nào có thể hình dung</em> <em>(inconceivable doubt)</em>. Ví dụ, nếu áp đặt quy tắc này vào các vụ án hình sự, chúng ta vẫn có thể tưởng tượng ra, dù vô cùng hoang đường, khả năng có một người hoàn toàn giống bị cáo với DNA và dấn vân tay trùng khớp đã gây án. Vì vậy sẽ chẳng ai bị kết tội hình sự theo tiêu chuẩn này cả. Quyển sách đánh giá một cách khách quan cả thành công và những thất bại của Descartes trong tác phẩm này, từ khám phá vang dội “Cogito, ergo sum” – tôi tư duy, nên tôi tồn tại – cho tới những vấn đề logic mà Descartes gặp phải trong nỗ lực chứng minh sự tồn tại của Chúa và thế giới vật chất. Các lập luận công kích Descartes lẫn những nổ lực bảo vệ hệ thống triết học này được giới thiệu, cung cấp cho độc giả cái nhìn đa chiều vào các điểm chính của chính văn Meditations.
Tóm lại, quyển sách này có thể được sử dụng như một chương trình tự học về danh tác Meditations của Descartes. Meditations bản tiếng Anh chỉ dày chưa tới 60 trang, nếu kiên trì theo đúng hướng dẫn của tác giả, một độc giả tay ngang sẽ đọc được trọn vẹn một danh tác triết học quan trọng trong lịch sử.
Cr: hnim