Dostoevsky - lời cảnh báo và là tâm sự từ một người đọc Tôi với tư cách là một người đọc Dostoevsky và đam mê…
Tôi với tư cách là một người đọc Dostoevsky và đam mê với các tác phẩm của ông . Tôi bắt đầu đọc Dostoevsky cách đây 1 năm . Tôi đã từng không chỉ đọc mà còn sống với những suy nghĩ của các nhân vật trong truyện . Đó không bao giờ là một trải nghiệm dễ chịu khi mà cầm cuốn sách của ổng mà đọc mà chiêm nghiệm . Đó sẽ là những đêm dài mất ngủ nghe đi nghe lại đến sống lưng về câu truyện của ba thế hệ trong tác phẩm "Lũ quỷ" , đó sẽ là những lời chất vấn hằng đêm thao thức mất ngủ của Raskonikov . Và kể cả nhân vật mà tôi yêu thức bậc nhất Starvogin , những suy nghĩ sắc lạnh bậc nhất nhiều lần làm tôi lạnh cả sống lưng . Những phóng chiếu tuyệt vời của Dostoevsky khiến bản thân tôi là một người không phải là không có trải nghiệm mà không chỉ là yêu Văn học , không chỉ là yêu Triết học mà khi đối diện với những nhân vật đó những suy nghĩ đó khiến tôi sốc khi những lần đầu nghe về "Lũ người quỷ ám" . Những ám ảnh đó đi theo không chỉ mình tôi mà ảnh hưởng đến rất nhiều văn nhân nghệ sĩ , các nhà bác học như Camus , Freud , Einstein , Nietzsche ,... Kinh hoàng tôi vẫn nhớ lại. Tiểu thuyết của Dostoevsky , nên đọc nó như thế nào? Nó là câu hỏi mà tôi luôn trăn trở khi nhìn lại quá trình đọc của mình . Bởi tiểu thuyết của ông chưa bao giờ là được giang tay đón nhận và một thời còn được coi là những tư tưởng phản đông bậc nhất trên chính đất Nga Xô .
Vậy nên hãy thận trọng, những người đam mê văn học. Say mê nó như là say mê một thứ thuốc độc , giết ta hàng ngày và từ từ khiến ta không nhận ra . Như là tâm sự của người dưới hầm . Con người cô lập mình ra khỏi thế giới . Cay nghiệt khi ghét đến từng chi tiết nhỏ nhất và rất dễ hoảng loạn trước hiện thực thế giới . Để rồi sao ? Để rồi ý thức bị tan tành như tấm gương mà Hamlet độc thoại . Tấm gương phản chiếu về chính mình bị đập tan nát để rồi không còn nhận ra mình là ai . ý thức vỡ vụn giống hệt Ivan để tự hỏi rằng mình là ai . Rồi hoảng loạn kể cả khi cô lập.
Nhưng Doetoevsky quan trọng . Đến ngày hôm nay khi diễn biến thế kỉ 19 của Dostoevsky gần như đã qua và sang một chương hoàn toàn mới . Ta vẫn nhắc về ông . Đó là những bài học được đúc rút bởi những người tri thức bậc nhất của Nga - Xô như Berdyaev hay Golovsoker ,... hay như Hegel vẫn từng nói "Khi học về lịch sử , ta mới nhận ra rằng chúng ta tiền nhân không học sử" . Thời đại của Dostoevsky là những bài học đầy đau đớn . Từ thời đại của Tsar hay thời đại của Bolshevik . Chúng ta nhận ra điều gì? Thứ tôi nhận ra được sau khi trải nghiệm với Dostoevsky là chính văn học và triết học mới có thể vực dậy những con người của Dostoevsky . Chính những con người cùng cực nhất họ mới là những con người mạnh mẽ đến như thế nào . Nó là tôi nhớ đến chị Dậu trong những đêm tối nhất của cuộc đời . Chính những con người bị cuộc đời vùi dập họ mới cần đến văn học . Văn học chạm đến trái tim họ như dòng thác đến với người sắp chết vì khát như lời của Nietzsche .
Nhưng sau tất cả , tôi luôn tự nhắc với chính bản thân của mình " tất cả cũng chỉ là trang giấy - tại sao lại làm mình dao động đến như vậy" . luôn luôn còn một bước vĩ đại , còn một bước cao hơn cả là cuộc đời . Sau tất cả những bài học , ta đã hằn sâu vào trong trái tim của mình thì một bước vĩ đại hơn , còn một bước cao hơn cả là sống . Ta không nhất thiết phải kẹt mãi trong căn hầm giống người dưới hầm . Ta không nhất thiết phải điên rồ và nhai đi nhai lại lời của ivan như người mất trí . Sau tất cả trải nghiệm với tất cả kiến thức của mình , đối với tôi thì cứu cánh lớn nhất là "làm người" vậy thôi như lời cha Viễn đã nói trong podcast . Dẫu biết nó khó vô cùng , dẫu biết tôi còn chưa hoàn thiện và sai lầm đến như thế nào . Dẫu biết để kết luận như vậy tôi không đủ tư cách . Nhưng cuối cùng bằng tất cả những gì tôi biết và bằng tất cả trí tuệ của tôi thứ có thể cứu tôi ra khỏi cơn mê Dostoevsky luôn luôn là lời nhắc đơn giản như vậy . Có lẽ đây sẽ là bài viết đầu tiên cũng như bài viết cuối tôi viết về Dostoevsky . Qúa trình đi tìm kiếm tri thức của tôi cũng đã cần đi tiếp , tôi cuối cùng cũng cần phải vượt qua bóng ma đó để mà sống như một con người . Viết ra để nhớ nhưng đôi khi viết ra là để quên là để đối diện với những thứ mình né tránh .
Cr: 匹夫