Hãy vô tư “Pain and suffering are always inevitable for a large intelligence and a deep heart.
“Pain and suffering are always inevitable for a large intelligence and a deep heart. The really great men must, I think, have great sadness on earth.”
― Fyodor Dostoevsky, Crime and Punishment
Tạm dịch: Nỗi đau và sự thống khổ là điều không thể tránh khỏi với một trí tuệ thấu đáo và một trái tim sâu sắc. Một con người vĩ đại, theo tôi, sẽ có nỗi buồn vĩ đại.
Nỗi buồn dường như là một nút thắt không thể thiếu trong câu chuyện dệt nên cuộc đời vĩ nhân. Sự ưu tư ấy không lấy ngoại cảnh làm động cơ, mà sinh ra từ trong tâm khảm của chính họ. Nỗi đau không hiển lộ luôn là vách ngăn tách họ ra khỏi cộng đồng, vốn chỉ có khả năng suy luận sự thống khổ dựa trên các khiếm khuyết vật chất hoặc hình thể bên ngoài.
Nỗi đau này hình thành từ thái độ khước từ các sự kiện được xem là thông thường trong một xã hội, trong một vài trường hợp, có thể bị cho là chống phá quy củ. Đối với những người tài năng, họ có thể hoàn thành nhiệm vụ tốt hơn phần đông còn lại, còn ở thiên tài, họ có xu hướng không bằng lòng, họ trăn trở với những quy chuẩn mới, những điều đúng đắn nên làm mà sơ khởi đi từ trực giác, làm cho ý tưởng của họ khó lòng diễn giải với người bình thường. Vĩ nhân xây câu chuyện riêng, một câu chuyện thiếu vắng nền móng đương thời, vĩ nhân nắm được sợi chỉ đỏ của quy luật chung, do đó mà thành quả của họ không bị lu mờ trong dòng chảy lịch sử.
Một điểm khác biệt nữa có thể bàn tới, đó là tính chọn lựa. Một người thông thường sẽ không thể lựa chọn nỗi đau: bất hạnh giáng xuống người đàn ông tội nghiệp và họ không thể không đón lấy. Nếu được lựa chọn, phần đông nhân loại luôn tìm kiếm con đường dễ dàng trước nhất. Một vài người thông minh thì nhìn nhận vấn đề có chiều sâu hơn, theo khuynh hướng "dễ trước khó sau", lựa chọn của họ mang tính kế hoạch hơn. Thiên tài, với khả năng bẩm sinh, phải là người khước từ được các thú vui thế tục, mà chọn chính nỗi đau đơn độc đó. Sự lựa chọn này này mang tính chủ động, và điều họ nắm bắt lấy là lý tưởng được thực hiện, không phải thành quả được trao cho hay công nhận.
Đó là mặt trí tuệ, và chất liệu đề cập phía trên cũng là con thoi dệt nên một tâm hồn cao cả. “Hãy chỉ hành động khi châm ngôn của bạn có thể trở thành một Luật phổ quát.”. Để duy trì những hành động nhất quán và xuyên suốt đó, bản thân họ phải thường xuyên đối mặt với những người nâng ta lên và hạ bệ ta xuống chỉ bằng một câu nói. Vĩ nhân có cái đầu lạnh, tâm hồn cao thượng cần trái tim vững chãi. Họ vẫn giữ nhịp đập điềm nhiên trước các sự kiện khác biệt, sự xoay chuyển thế cuộc thường hằng. Họ có thể là núi băng mùa đông hay dòng nước hiền hòa mùa hè, nhưng cốt lõi vẫn là những giọt nước tinh khiết chắt lọc từ sự bền bỉ với cái đẹp.
Và kỳ cùng thì, ta đang đánh giá nỗi buồn của những người vĩ đại bằng con mắt thế tục. Con đường chông gai ấy, với họ, đôi khi họ hoàn toàn có cách để trồng hoa: những bông hoa ngự trong ngôi đền tâm trí và không bao giờ tàn.
Sài Gòn - Nhân mùa hoa kèn hồng.
Cr: cheshire