Hoài nghi để tìm kiếm đức tin tuyệt đối. Đức tin là sự tin tưởng vào một điều gì đó mà không cần bằng chứng…
Đức tin là sự tin tưởng vào một điều gì đó mà không cần bằng chứng cụ thể, theo tôi - nghĩa là theo những gì tôi tìm hiểu được - đức tin có thể phân theo nhiều cấp độ:
1. Đức tin tự nhiên và lý trí (faith as trust): là đức tin có được nhờ kinh nghiệm, lý trí và sự tương tác hàng ngày.
Vd: vì tôi được dạy như thế, vì tôi đã chứng kiến những điều này,.. nên tôi tin.
2. Đức tin dựa trên cảm xúc và trực giác: là đức tin có được vượt qua bằng chứng cụ thể và lý trí, gắn liền với trải nghiệm cá nhân mạnh mẽ hoặc cảm giác sâu sắc về điều gì đó cao cả, thiêng liêng.
Vd: Tôi cảm thấy mọi sự trên đời đến với tôi theo một cách thật màu nhiệm và tôi cho rằng đó là do tạo hoá đã mang đến cho tôi.
3. Đức tin dựa theo nghĩa vụ và truyền thống: là đức tin được thừa hưởng, người tin chấp nhận vì họ cảm thấy đó là điều đúng đắn và có nghĩa vụ phải tuân theo.
4. Đức tin tuyệt đối: Đây là đức tin cao nhất, nơi người tin phó thác hoàn toàn bản thân cho một thực thể tuyệt đối hoặc mục đích thiêng liêng, ngay cả khi điều đó vượt qua lý trí, cảm xúc, và bản năng cá nhân. Người tin không cần bằng chứng, không băn khoăn về lý do, mà chấp nhận toàn diện và không điều kiện.
Dựa trên những khái niệm ngắn gọn trên, chúng ta có thể thấy rằng đức tin dường như là một thứ gì đó thật mờ mịt, khó hiểu và thậm chí là... khó chấp nhận. Chính chúng ta chắc hẳn cũng từng gặp những cá nhân sẵn sàng bỏ ngoài tai những câu hỏi mà họ có thể tìm hiểu và củng cố đức tin của họ, thay vào đó họ chấp nhận nghe theo cách lý giải của những người khác và có thể đối mặt với việc làm trái với những giá trị cơ bản của tôn giáo. Vậy thì với vai trò là một người muốn đào sâu vào trong đức tin, ta phải làm gì để đạt được một đức tin tuyệt đối, để không bị chính bản thân mình lừa phỉnh và rơi vào một niềm tin ngộ nhận?
Kierkegaard cho rằng nghi ngờ là bước đầu tiên của hiện sinh, con người nghi ngờ để đối diện với sự vô nghĩa, và chỉ khi vượt qua nghi ngờ thì họ mới đạt được đức tin thật sự: “The Socratic principle holds that all knowledge begins with doubting.” Phải chăng là lời kêu gọi chúng ta bước ra khỏi chặng đường đầu tiên của cuộc đời, chặng đường mà ta bước đi dựa trên niềm tin non nớt vào cái mà ta nhìn thấy, cảm thấy và được dạy dỗ bởi những người đi trước, để tự thân ta nhìn sâu hơn vào chính cuộc đời mình và tìm kiếm đức tin từ chính trong bản thân ta?
Điều đó thật khó khăn biết mấy, vì những người đi trước ấy họ đã tài giỏi biết bao, đó là cha mẹ ta, là những vị học giả đại tài của nhiều thế hệ, làm sao ta có thể nghi ngờ được trong khi ta còn non nớt như thế, sao ta dám cả gan thách thức lịch sử vĩ đại để mà đặt câu hỏi, thay vì chỉ cần nghe và chấp nhận là đủ?
Hãy can đảm để tiếp cận đức tin của ta, vì tôi tin rằng: “Không có mạo hiểm, sẽ không có đức tin. Đức tin chính là mâu thuẫn giữa đam mê vô hạn của nội tâm cá nhân và sự bất định khách quan - Kierkegaard". Hãy cầm lấy con dao của sự thật, thách thức quan điểm cố hữu và tìm thấy đức tin ở nơi quá khứ và tương lai có thể hoà làm một, để đức tin của họ và ta cuối cùng thì cũng gặp nhau ở một điểm mà nơi đó là chân lý cuối cùng.
Thưa các bạn, cái cuối cùng ấy sẽ kết thúc ở ta chăng? Hay nó đã kết thúc kể từ khi bắt đầu? Chặng đường đi tìm chân lý này sẽ dừng lại ở đâu? Hãy để đức tin của bạn trả lời cho câu hỏi này!
Hãy đặt câu hỏi cho bài viết này nhé, vì tôi cho rằng nó thật sơ sài và cẩu thả. Tuy nhiên tôi cũng cho rằng để nói về đức tin thì có lẽ tôi phải viết một cuốn sách mất.
Cr: Dominicus