Một suy nghĩ Giống như hình ảnh dành cho thị giác và âm thanh dành cho thính giác, ý nghĩ là một đơn vị của…

Catholic Net · · Đối luận Triết học
Một suy nghĩ

Giống như hình ảnh dành cho thị giác và âm thanh dành cho thính giác, ý nghĩ là một đơn vị của giác quan nhận thức (cognitive sense). Sự khác biệt giữa giác quan cảm năng (perceptual sense) và giác quan nhận thức là giác quan nhận thức có "trực tiếp tính".
Mặc dù chúng ta luôn có thể tưởng tượng ra âm thanh hoặc hình ảnh, nhưng kinh nghiệm này giống như một yêu cầu được đáp ứng đằng sau một bức màn bởi một khả năng tưởng tượng nào đó, trong khi với một "suy nghĩ" thực sự, chúng ta cảm thấy rằng bản thân chúng ta đang trực tiếp thể hiện bản thân chứ không phải thụ động quan sát sự trình bày "suy nghĩ" dưới con mắt tâm trí. Điều này gợi ý rằng cấp độ nhận thức của "suy nghĩ" là một cấp độ nhận thức siêu việt (meta), vốn có khả năng trừu tượng hóa các 'cấp độ cảm năng' của cá nhân thành một dạng có thể truyền đạt được (như một diễn tập các kinh nghiệm giả định). Bằng cách này, các tương tác động cơ-giác quan (sensory-motive) ở cấp độ cơ bản của kinh nghiệm thế giới cơ thể (body-world) được mở rộng. Các 'giác quan' lúc này, có thể được diễn giải với nhiều góc nhìn và trí thông minh hơn, trong khi 'động cơ' có thể được thực hiện với sự suy tính trước mang tính chiến lược hơn.
Suy nghĩ là một cách tạo ra hiện tại và tương lai phong phú bằng cách chắt lọc từ quá khứ. Quá trình chắt lọc vốn đã có tính tuần tự, vì bản chất mênh mông của kinh nghiệm & thẩm mỹ được rút gọn thành một chuỗi các cử chỉ và biểu tượng có thể được phóng chiếu và tiếp nhận không chỉ dưới dạng trình bày về 'động cơ giác quan' mà còn dưới dạng biểu diễn lý thuyết thông tin.
Nếu một cảm giác là một khối chứa đầy một loại "nước hoa quả kinh nghiệm" nào đó, thì một "suy nghĩ" sẽ làm mất "nước cốt trái cây" của loại nước này, khiến khối đó chỉ còn lại 'phần còn lại của ý nghĩa trước đây' của nó. Khối trống rỗng đó giờ đây có thể chứa đựng những suy nghĩ và cảm giác khác. (Những gì mà suy nghĩ thiếu ở tính kinh nghiệm, sẽ được bù đắp bằng tính linh hoạt.)
Bản chất của một ý nghĩ chính là "ẩn dụ". Từ nguyên của ẩn dụ (metaphor) liên quan đến việc chuyển tiếp, và từ gốc 'phor' cũng được tìm thấy là 'fer', như trong hưng phấn (euphoria) và suy luận (inference). Nếu cảm giác là một phẩm chất thẩm mỹ mà chúng ta 'mang theo' (hoặc chuyển tiếp), thì "ẩn dụ" hàm ý một "bước chân" ra ngoài hệ thống - những lại mang theo chính nó. Đây là điều mà tư duy cho phép chúng ta làm - nhặt nhạnh những mảnh cảm giác và kinh nghiệm của mình như thể chúng ta có những "ngón tay tinh thần" trong đầu để chúng ta có thể thoải mái xếp thành những con diều tham chiếu lớn hơn với những ứng dụng lớn hơn (hoặc nhỏ hơn). Nếu không có khả năng cơ bản để tách một số ý nghĩa quan trọng ra khỏi kinh nghiệm và áp dụng chúng vào một kinh nghiệm khác như thể chúng có liên quan độc lập với ý định của chúng ta thì, không thể có tư duy. Mọi suy nghĩ của chúng ta lúc ấy, chỉ là "giả suy nghĩ."
Vậy suy nghĩ "làm bằng" gì? Dĩ nhiên, tất cả mọi thứ đều được 'làm bằng' cái mà chúng ta gọi là ý nghĩa (sense). Suy nghĩ dường như khác với điện từ hoặc năng lượng khối bởi vì chúng ta trực tiếp ở bên trong nó. Vật lý học nói về cơ thể chúng ta với những đặc điểm của kinh nghiệm như những vật thể bên ngoài, và kết quả của quan điểm ngoại hiện đó là nguyên nhân gây ra sự "xa cách" mà chúng ta gặp phải khi cố gắng hấp thụ lại tính chủ quan của chính mình sau khi chúng ta đã khách quan hóa nó thành các hình thức và chức năng vật chất. Đặc biệt, như chúng ta biết, những suy nghĩ được "làm bằng" các kinh nghiệm của những Homo Sapien hoặc có lẽ cả những loài vượn nhân hình trước đó,có thể ví von là, nếu mật ong được tạo ra từ ý thức và động (sense & motive) của loài ong, thì suy nghĩ được tạo ra từ ý thức và động cơ của con người.
Một ví dụ về suy nghĩ cơ bản nhất là gì? Suy nghĩ của trẻ sơ sinh là gì? "Mẹ", có lẽ vậy, chúng dường như hướng toàn bộ ý muốn về sự chăm sóc và chú ý từ mẹ. Hoặc khi chúng ta thức dậy vào buổi sáng, dường như chúng ta có cảm giác nhớ lại mình đang ở đâu và chuyện gì đã xảy ra. Tương tự như vậy, trước khi chìm vào giấc ngủ, trạng thái miên man (hynagogic) của chúng ta dường như phụ thuộc vào việc làm tan biến cảm giác về vị trí và trí nhớ của chúng ta. Chúng ta có thể trượt vào & trượt ra khỏi những trạng thái giấc mơ rời rạc cho đến khi sự tương liên đồ hình-bối cảnh (figure-ground relation) dường như đưa chúng ta vào một chế độ ít suy nghĩ hơn và thoải mái hơn. Khi đó, suy nghĩ, giống như một tràng hót của một chú chim di cư đang đậu trên một ngọn hải đăng xa xôi mà chú vừa đặt chân đến.

Suy nghĩ cũng là việc gói gọn kinh nghiệm của chúng ta và cân nhắc xem có nên cho người khác biết về kinh nghiệm đó hay không. Chúng ta dệt nên một mạng lưới ký ức bên trong bản thân và trong các nhóm xã hội của mình - có lẽ đó cũng là quá trình ngoại hiện hóa tâm thức được thực hiện bằng hệ thần kinh của chính chúng ta.

Cr: rắn