Tôi có nên quan tâm về những gì đang diễn ra trên thế giới không? Những ngày này, tôi đang tìm kiếm sự bình…
Những ngày này, tôi đang tìm kiếm sự bình yên cho tinh thần, điều mà người Hy Lạp-La Mã cổ đại gọi là “ataraxia” hay không bị xáo trộn. Không giống như những người theo chủ nghĩa Khoái lạc, tôi không coi chứng ataraxia là mục tiêu chính trong cuộc sống của mình - mà tôi vẫn phải là con người tốt nhất mà tôi có thể trở thành, như những người theo chủ nghĩa Khắc kỷ đã khuyên. Tuy nhiên, sự tĩnh lặng hoặc thanh thản về tinh thần chắc chắn rất hữu ích, đó là lý do tại sao gần đây tôi đã hoàn toàn bỏ mạng xã hội…
Một điều khác mà tôi xác định rõ ràng là cản trở chứng mất cân bằng của tôi là việc đọc tin tức, vì vậy, tôi cũng giảm đáng kể điều đó, thực hiện một chế độ “ăn kiêng tin tức” khá nghiêm ngặt. Bạn có nghĩ điều này là vô lương tâm và không thực tế? Hãy để tôi trình bày, bạn có thể thay đổi suy nghĩ về điều đó và trong quá trình đó có thể bạn sẽ đạt được sự bình yên rất cần thiết. Xin lưu ý là, cho đến cách đây không lâu, tôi tự nhận mình là một người nghiện tin tức. Tôi thường xuyên xem ti vi. Tôi đọc báo hàng ngày, tôi thường xuyên lướt các tờ như Guardian, BBC News, tất nhiên, ngoài ra còn có các loại bài báo từ các ấn phẩm khác mà bạn bè, gia đình và những người theo dõi trên mạng xã hội ít nhiều thường xuyên gửi cho tôi. Tôi làm tất cả những điều đó bởi vì tôi coi đó là nghĩa vụ của công dân trong một xã hội dân chủ là phải cập nhật thông tin cho mình. Làm cách nào khác để bạn có thể quyết định bỏ phiếu cho ai trong cuộc bầu cử tiếp theo? Nếu bạn không biết các vấn đề trong ngày, làm sao bạn có thể quyết định một cách hợp lý xem nên ủng hộ ai và phản đối ai? Ngoài ra, việc cập nhật tin tức còn mang lại cho bạn nhiều động lực cho các cuộc trò chuyện tại các buổi họp mặt xã hội…
Tuy nhiên, những nghi ngờ đầu tiên bắt đầu len lỏi vào khi tôi bước vào triết học Khắc kỷ. Hãy xem đoạn văn này từ Epictetus được viết vào thế kỷ thứ nhất:
“Khi bạn được yêu cầu phát biểu thì hãy nói, nhưng đừng bao giờ nói về những thứ tầm thường như đấu sĩ, ngựa, thể thao, đồ ăn thức uống - những thứ thông thường. Trên hết, đừng bàn tán về người khác, khen ngợi, chê bai hay so sánh họ.” (Enchiridion 33). Nói rộng ra là, chúng ta không theo dõi tin tức chỉ để biết những gì đang xảy ra trên thế giới. Chúng tôi làm điều đó bởi vì chúng tôi thích đưa ra phán xét về con người và sự kiện. Chẳng hạn, chúng ta không đọc về cuộc chiến ở Ukraine, phiên điều trần ngày 6 tháng 1 hoặc những thông tin cập nhật mới nhất về biến đổi khí hậu chỉ vì chúng ta muốn được thông báo. Chúng tôi theo kịp tất cả những điều đó bởi vì chúng tôi cảm thấy thôi thúc phải đưa ra một ý kiến, ngay sau đó là sự thôi thúc muốn nói với người khác về ý kiến đó - một sự thôi thúc được khuếch đại bởi mạng xã hội, nhờ đó bất kỳ ai cũng có thể hét lên trên khắp hành tinh, bất kể người khác có lắng nghe hay không. (Do đó, có một mối liên hệ rõ ràng chặt chẽ giữa bài viết này và quyết định rời Facebook và Twitter của tôi.) Và đây, một lần nữa, là những gì Epictetus nghĩ về thái độ như vậy: “Hãy thường xuyên im lặng, nếu không thì chỉ đưa ra những nhận xét cần thiết nhất và diễn đạt chúng bằng vài từ.” (Enchiridion 33)
Dĩ nhiên, bạn có thể lập luận một cách hợp lý rằng nếu chỉ vì Epictetus nói điều này hay điều kia mà mình phải tuân theo thì thật ngơs ngẩn, suy cho cùng, ông ấy là một triết gia, không phải Chúa, và Enchiridion là một cuốn sách về con người, không phải Phúc âm. Vì vậy, hãy cùng tìm hiểu lý do tại sao Epictetus lại khuyên học trò của mình theo cách đó và tại sao tôi dần dần nhận ra rằng ông ấy đúng.
Điều quan trọng nhất đối với một người theo chủ nghĩa Khắc kỷ là cố gắng trở thành một con người tốt hơn, và một phần quan trọng trong đó là “hành động theo bản chất”, tức là hành động hợp lý và hợp tác - bởi vì đó là hai đặc điểm nổi bật nhất của con người. bản chất từ bản chất của các loài động vật khác. Người ta có thể nghĩ rằng điều này hàm ý mối quan ngại đối với vũ trụ của con người nói chung, và do đó, một người theo chủ nghĩa Khắc kỷ sẽ rất muốn theo dõi tin tức. Nhưng mối quan tâm không dẫn đến hành động là mối quan tâm vu vơ và chủ yếu khiến cá nhân liên quan trở nên khó chịu và thất vọng vì những điều mà họ không thể làm gì được. Hãy để tôi cho bạn một ví dụ cụ thể để làm cho mọi thứ cụ thể nhất có thể. Giống như hầu hết mọi người, tôi cho rằng, tôi lo ngại về hành động xâm lược của Nga ở Ukraine. (Vâng, tôi cũng quan ngại về tình hình ở Trung Đông, Đài Loan, sự áp bức ở Mỹ Latinh, cuộc đảo chính quân sự ở Myanmar, v.v.. Quả thực, đó là một phần quan điểm của tôi!) Ban đầu, tôi đọc tất cả các tài liêuh mới nhất từ mặt trận, sau đó tới những nỗ lực hòa giải ngoại giao, đọc về hoàn cảnh khó khăn của người tị nạn, v.v. Và rồi tôi nhận ra rằng tất cả những gì đang làm là khiến tôi buồn bã và tức giận, không mang lại chút cải thiện nào cho thế giới. Vì vậy, tôi quyết định làm hai việc: thứ nhất, thực hiện chế độ “ăn kiêng nghiêm ngặt” trên các phương tiện truyền thông về Ukraine, nghĩa là tôi chỉ thỉnh thoảng kiểm tra các tiêu đề để hiểu chuyện gì đang xảy ra mà không phải mất hàng giờ để được “thông báo” về những điều tôi có thể làm. không có gì. Thứ hai, tôi bắt đầu thực sự làm những gì ít ỏi nhất có thể: Tôi chọn một tổ chức từ thiện giúp đỡ những người tị nạn trên đất liền ở Ba Lan và bắt đầu gửi cho họ một phần thu nhập có thể chi tiêu của tôi.
Kết quả ngay lập tức của quyết định kép này là tôi cảm thấy thanh thản hơn và đồng thời tôi đã làm được điều gì đó thực sự có ích. Tất nhiên, khuôn khổ tương tự cũng áp dụng cho hầu hết mọi tin tức khác mà bạn có thể nghĩ tới: hầu hết chúng đều gây khó chịu và không thể hành động được, đồng thời, nếu người ta xem xét mọi thứ một lúc, thì hóa ra là có. luôn có điều gì đó khác mà chúng tôi có thể làm để thực sự giúp đỡ. Đối với tôi, đánh đổi sự thất vọng và tức giận để làm dù chỉ một chút để khiến mọi thứ tốt hơn dường như là một việc làm hợp lý, hợp tác và mang tính quốc tế.
Hãy để tôi nói rõ một điều: đây không phải là vấn đề không quan tâm đến những gì đang diễn ra trên thế giới. Ngược lại, một lý do khiến tôi khó chịu trước tin này chính là vì tôi quan tâm. Hoặc có lẽ chỉ đơn giản là cái tôi của tôi nổi lên khi suy ngẫm về sự ngu ngốc của con người và sự lãng phí tài nguyên. Hoặc có thể đó là cảm giác ghê tởm bẩm sinh trước sự bất công mà chọn lọc tự nhiên đã hình thành trong tổ tiên linh trưởng của chúng ta. Dù thế nào đi nữa, nó không tốt cho tôi và người khác. Ngược lại, một quyết định có chủ ý dành một số nguồn lực của mình (thời gian, tiền bạc) để giúp đỡ là điều tốt cho cả tôi và người khác. Như Marcus Aurelius đã nói: “Hãy tự hành động nếu điều đó nằm trong khả năng của bạn và đừng nhìn quanh để xem liệu có ai quan sát điều đó hay không; ta mong đợi Cộng hòa của Plato: nhưng hãy bằng lòng nếu điều nhỏ nhặt nhất diễn ra tốt đẹp, và coi một sự kiện như vậy không phải là chuyện nhỏ.” (Suy Tưởng, IX.29)
Tất cả những điều trên đã nói, không giống như tôi dành thời gian để đọc báo và nghe radio hay chơi trò chơi điện tử, v.v. Ngược lại, tôi đã tăng gấp đôi nỗ lực của mình để đọc những nguồn thực sự sẽ giúp tôi hiểu rõ hơn về thế giới - không giống như “tin nóng” mới nhất đánh dấu chu kỳ tin tức 24/7 mang tính thương mại, được tạo dựng có chủ ý. Ví dụ, cùng với một nhóm bạn, chúng tôi đã đọc Nguồn gốc của chủ nghĩa toàn trị của Hanna Arendt, một cuốn sách mặc dù được xuất bản năm 1951 nhưng có những điều mang tính tiên tri kỳ lạ để nói với chúng ta, những công dân của thế kỷ 21.
Những cuộc trò chuyện mà tôi và bạn tôi tập trung vào cuốn sách đó mang tính xây dựng và sâu sắc hơn nhiều so với bất kỳ điều gì bắt nguồn từ tin tức. Và chúng tôi (thường) không khó chịu về những gì Arendt viết. Mặc dù chủ đề của bà bao gồm việc tàn sát hàng triệu người ở Đức Quốc xã và nước Nga của Stalin. Một lần nữa, đây là cách thực hành tốt nhất của Chủ nghĩa Khắc kỷ: chúng ta gạt đam mê của mình sang một bên và cố gắng sử dụng lý trí để hiểu những động lực lịch sử có thể sắp lặp lại ngày nay. Chúng tôi quan tâm đến vũ trụ nhưng chúng tôi cố gắng thực hiện nó theo cách hợp lý và hữu ích.
Vì vậy, đây là công thức của tôi để thực hiện chế độ “ăn kiêng tin tức” một cách kiên trì:
1. Ngừng đọc báo và tạp chí tin tức.
2. Ngừng nghe tin tức trên đài và các podcast thiên về tin tức.
3. Ngừng xem tin tức trên truyền hình hoặc các kênh tin tức trực tuyến.
4. Để có được cảm nhận chung về những gì đang diễn ra, hãy lướt qua các tiêu đề (và chỉ các tiêu đề!) Của các hãng tin như Reuters, những hãng này có xu hướng thực tế hơn và ít thiên vị hơn các hãng tin tiêu chuẩn.
5. Tránh tham gia trao đổi tin tức với gia đình, bạn bè, đồng nghiệp. Chỉ cần giữ im lặng một lúc hoặc nhẹ nhàng chuyển cuộc trò chuyện sang các chủ đề khác (nhưng không phải về bóng đá và những thứ tương tự!).
6. Đọc những cuốn sách không tập trung vào tin tức và có góc nhìn lịch sử và/hoặc khoa học sâu sắc hơn về thân phận con người.
7. Có lẽ quan trọng nhất là hãy gửi một số tiền hoặc dành thời gian tình nguyện cho các tổ chức phi lợi nhuận đang thực sự cố gắng tạo ra sự khác biệt về bất kỳ vấn đề nào nổi lên gần mối quan tâm hàng đầu của bạn.
Tin tôi đi, bạn sẽ hạnh phúc hơn và hiệu quả hơn trong việc thay đổi thế giới. Thực ra là: Không, đừng tin tôi! Cứ thử trước đã..
Cr: Petrus Ký