TÔN GIÁO HỌC SO SÁNH Tác giả: Pháp sư Thánh Nghiêm Tôn giáo học so sánh là một ngành khoa học nghiên cứu sự…
Tác giả: Pháp sư Thánh Nghiêm
Tôn giáo học so sánh là một ngành khoa học nghiên cứu sự giống nhau và khác nhau giữa các tôn giáo trên thế giới. Ngành học này không chỉ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về bản chất của tôn giáo mà còn cung cấp những kiến thức quý báu để giải quyết các vấn đề xã hội liên quan đến tôn giáo.Lịch sử của tôn giáo học so sánh có thể bắt nguồn từ thời cổ đại, khi các nhà tư tưởng đã bắt đầu so sánh các tín ngưỡng khác nhau. Tuy nhiên, phải đến thế kỷ 19, với sự ra đời của các phương pháp nghiên cứu khoa học, tôn giáo học so sánh mới thực sự trở thành một ngành học độc lập. Các nhà nghiên cứu đã sử dụng nhiều phương pháp khác nhau như so sánh văn bản kinh thánh, phân tích nghi lễ, khảo cổ học tôn giáo để tìm hiểu về nguồn gốc, sự phát triển và ảnh hưởng của các tôn giáo.
Có hai phương thức trình bày nội dung này: một là, đưa ra các chuyên đề khác nhau để nghiên cứu và thảo luận chung cho các tôn giáo; hai là, chia thành các chương để giới thiệu từng tôn giáo một. Nhưng giữa các tôn giáo, từ xưa đến nay, có rất nhiều điểm bất đồng về tính chất, nên viết bằng phương thức thứ nhất vừa khó khăn lại chưa chắc làm vừa lòng độc giả. Vì vậy, sách này sẽ dùng phương thức thứ hai. Tôn giáo học3 được xem là một môn học mới mẻ ở Trung Quốc. Tuy trong thư tịch truyền thống có rất nhiều tư liệu liên quan đến lĩnh vực này, nhưng dùng phương pháp khoa học và góc nhìn lịch sử để luận bàn chi tiết và mang tính chuyên môn, thì mãi đến thời cận đại mới xuất hiện trước tác của một số ít người và chủ yếu vẫn chịu ảnh hưởng của các học giả phương Tây. Trước đây, tại phương Tây, tôn giáo được đem ra luận bàn chỉ hạn cuộc trong phạm vi Cơ Đốc giáo, từ thời cận đại đến nay, mới bắt đầu dùng thư tịch của người phương Đông để nghiên cứu và so sánh rộng rãi. Thành quả của họ sau khi nỗ lực nghiên cứu tôn giáo của các dân tộc bằng khảo cổ học và ngôn ngữ học chính là sự ra đời của môn tôn giáo học so sánh.Do đó, tôn giáo có thể nhuốm màu mê tín, nhưng tôn giáo học so sánh lại là một môn khoa học nhân văn và khoa học xã hội. Nó tìm cầu chân lý từ sự thật lịch sử, phát hiện vấn đề từ sự giống và khác nhau giữa các tôn giáo, rồi giải đáp vấn đề bằng phân tích tâm lý. Cho nên, môn học này cóthể giúp chúng ta nhớ lại quá khứ của nhân loại và còn có thể hướng dẫn chúng ta lựa chọn tín ngưỡng đúng đắn hơn.Thành phần trí thức trong xã hội hiện đại, đương nhiên không ít người là tín đồ tôn giáo, nhưng thực sự cũng có rất nhiều người không ưa thích tôn giáo. Trên thực tế, văn hóa của nhân loại hoàn toàn là từ tôn giáo mà ra. Sinh hoạt thường nhật của con người ngày nay, mặc dù không có cảmnhận về tâm lý tôn giáo, nhưng cũng khó mà không mang dấu ấn của các hiện tượng tôn giáo. Những tác phẩm văn học xa xưa nhất, vĩ đại nhất của thế giới, như Sử Thi Homer của Hy Lạp, văn học Veda của Ấn Độ, Kinh Dịch của Trung Quốc, Cựu Ước của người Do Thái... không tác phẩm nào không phải là sản vật của tôn giáo. Nghệ thuật kiến trúc kỳ vĩ thời xưa được thể hiện ở ngay tại cơ sở thờ tự của các tôn giáo. Những tác phẩm điêu khắc và tranh tường sớm nhất, nổi tiếng nhất cũng đều là di sản của tôn giáo. Môn hóa học phát triển từ thời cận đại có nguồn gốc từ thuật luyện kim của tôn giáo cổ (ở Trung Quốc là thuật luyện đan).Thiên văn học cận đại cũng thoát thai từ sự sùng bái chiêm tinh trong tín ngưỡng tôn giáo. Và, các loại nghi lễ của con người ngày nay, từ tổng thống tuyên thệ nhậm chức đến cá nhân tuyên thệ kết hôn; từ thành kính chào cờ đến bắt tay, cúi chào nhau; từ bắn súng chào trong quân đội đếngiơ tay chào trong dân gian; từ lễ thắp đuốc ở các sân vận động đến lễ phục của những cô dâu xuất giá; cùng tất cả lễ nghi, lễ tiết trong xã giao; không một nghi lễ nào là không bắt nguồn từ tôn giáo cổ đại. Tuy đa số đã được cải tiến và đơn giản hóa, nhưng vẫn còn đó mối quan hệ vớinhững nghi lễ của tổ tiên chúng ta, ví dụ giữa cúi chào ngày nay và quỳ lạy ngày xưa, cũng chỉ như sự khác biệt giữa 50 bước và 100 bước mà thôi.
Cr: hnyuQ hnA