xào xạc Có lẽ chẳng có gì mang lại nhiều ích lợi cho con người bằng những bất an và chán chường, chính những…
Có lẽ chẳng có gì mang lại nhiều ích lợi cho con người bằng những bất an và chán chường, chính những điều này làm trỗi dậy sự tự nhận thức mãnh liệt, sâu sắc về thân phận người. Nếu không bất an, tuyệt vọng, hẳn chẳng thể thấy được là, con người, tầm thường và đớn hèn như ‘người’ lại có thể hướng thượng, có thể nghĩ được đến gì đó cao quý, thiêng liêng.
Nhiều người, qua nhiều thế hệ, đã tìm kiếm những xuất thần, thoát tục qua rượu, thi ca, âm nhạc, thiên nhiên… nhưng không biết rằng chính nỗi bất an, chênh vênh nội tại mới có thể đưa họ đến chốn thiêng liêng ấy. Thậm chí chính nỗi chán chường triền miên của cõi đời này, thi thoảng vẫn khả dĩ giúp đưa ta tới một miền tuyệt diệu đó thôi. Cuộc đời luôn như vậy, ví thử như ai đó, sáng thức dậy với bao nhiêu lo lắng: bạc tiền, công việc, con cái, bạn bè, dục vọng, những phản ứng sinh hoá vớ vẩn bên trong rồi bỗng nhiên chỉ một nụ cười nhẹ, một mùi hương nào đó làm quên hết mọi thứ. Người ta nói, bất an và những nỗi buồn cứ ở lại trong ta mãi, thật ra có chi để mà lo, vì mình có sống mãi đâu mà? Cuộc đời ngắn thôi và đây cũng là tin vui nhất rồi, còn gì?
Mỗi người có giống nhau không, tự nghĩ là nội tâm của mỗi người có giống nhau không? Có bất an, buồn chán, hứng tình, nhặng xị như nhau không? Hay thực sự có những người ổn hoàn toàn, ta sẽ nghi ngờ điều này. Chẳng phải cái chết đang treo lơ lửng phía trước đó sao? Lại nhớ, ngày xưa, trong những lần hiếm hoi được ra thị trấn, cách nhà lối bốn mươi cây số, thấy những đứa trẻ cùng tuổi có vẻ rất ổn, sạch sẽ, đẹp đẽ, trông rất hay ho, không thảm nát như ta. Lớn lên vào đại học, ngổn ngang, chênh vênh, mặc cảm, dễ vỡ, lại thấy những đứa khác trong giảng đường bình an, thần tiên, vô sự và bây giờ đây, ở tuổi này, lòng rối như tơ vò, lo lắng, đớn đau, bấp bênh… thì lại thấy người người thoải mái, vô lo, sung sướng… chỉ mỗi ta thấy ta như vậy hay sao? Thượng đế đã chọn cho riêng ta bất hạnh này chăng?
Một ngày của ta có lẽ nhiều sắc thái hơn cả một cuộc đời của người khác, vui buồn, lo lắng, hồ hởi, sâu sắc, nông cạn, thông thái, ngu xuẩn, hướng thượng, đớn hèn, tinh sạch, bẩn thỉu, thôi thì có cả, chỉ trong một ngày. Bao nhiêu dục vọng, ước muốn, hoán cải, trăn trở, đớn đau, tĩnh lặng, điên khùng, giả tạo, ngây thơ, cáo già có thể đến ngụ cả trong một vài giờ ngắn ngủi. Nếu chỉ có mỗi ta là người tội lỗi, thì thế nào đây? Không biết nữa. Nếu chỉ dựa vào những dữ kiện cuộc đời, nghĩa là chỉ dựa vào những dữ kiện thế gian này, thì cuộc đời quả là tệ, quả là chẳng đáng sống dù chỉ một phút, vậy nên, nếu có thể nói gì đó gãy gọn về cái cuộc đời bạc này, thì đó chính là, nếu tìm kiếm điều gì đó hơn nữa, là hơn xa nữa, ra khỏi cuộc đời, thì mới đáng sống. Điều kỳ diệu là có vô vàn những chỉ dấu về những dữ kiện ngoài thế gian ở ngay giữa thế gian này để con người người suy tưởng, thế nên, cuộc đời quả đáng sống vậy, mà xét cho cùng, con người cũng chỉ được ban mỗi một cuộc đời này. Đó là hay nghĩ như vậy
Rồi lại thấy người ta mãi nói về du già, thiền định như là phương thức để tập trung, thật ra thì nói con người cần phải tập trung thì mới làm nên việc thì có khác gì nói con người cần phải thở thì mới sống được đâu? Vấn đề là con người không tập trung được, nghĩa là con người là không tập trung trừ khi không còn là con người nữa. Vậy nên mới nói, cuộc chiến quan trọng nhất của con người, là cuộc chiến để trở thành không là con người nữa. Có những khoảnh khắc có thể tập trung được, đẹp tuyệt, nghĩa là tập trung làm mọi thứ tuyệt đẹp, kể cả bản thân con người và cả những điều con người có thể nghĩ về khi tập trung, hết thảy đều đẹp. Nhưng hầu hết thời gian con người không tập trung, nên thượng đế tạo ra âm nhạc, thi ca, giấc ngủ, ma tuý, rượu, phụ nữ và đặc biệt là cái chết để giúp tập trung vậy.
Cái chết rõ là cách duy nhất để tập trung tuyệt đối, trong trường hợp đó là cái chết của ai đó thân thiết, thì cũng lặng người ấy chứ nhỉ, còn cái chết của chính mình thì hẳn là tập trung theo đúng nghĩa từ nguyên của nó rồi.
Cr: rắn