Dẫn nhập

Chuyện kể một ngày kia thánh Phanxicô gặp một con sói, ngài dịu dàng giảng dạy cho nó. Bị chinh phục bởi lời của ngài, con thú dữ cúi đầu đi theo, nghe ngài dạy bảo, và vâng phục ngài.

Còn những đối thủ của đức giáo hoàng Phanxicô, họ không hạ vũ khí. Có rất nhiều rào cản mà vị giáo hoàng người Achentina đang gặp phải tại giáo triều Roma cũng như trong hàng ngũ phẩm trật Giáo hội Công giáo trên khắp thế giới. Do ù lì, do không chấp nhận từ bỏ những thói quen từ lâu, do quá gắn bó với những lược đồ giáo lý cứng ngắc.

Giữa những năm 2005-2007, phần lớn thế giới Công giáo, ngay cả một số đông giáo dân, không muốn nhìn nhận tình trạng bế tắc của Giáo hội thời Bênêđictô XVI, những khủng hoảng lặp đi lặp lại trong việc điều hành. Là một người trí thức và là nhà thần học tinh tế, mà dân Paris hẳn chưa quên bài diễn thuyết tuyệt vời của ngài tại trường Bernadins, nhưng đức Bênêđictô XVI thiếu khả năng lãnh đạo một cộng đoàn một tỉ hai trăm triệu tín đồ, thêm vào đó, trong những năm thời của ngài, còn bộc lộ một khủng hoảng căn bản của một giáo triều được quan niệm như là quyền bính tuyệt đối, khủng hoảng của một Giáo hội chỉ huy.

Trước khi được bầu làm giáo hoàng, hồng y Joseph Ratzinger có cảm giác rằng Giáo hội Công giáo không thể tiếp tục được điều hành như một xã hội quân chủ, nhưng như trong nhiều lãnh vực khác, ngài đã không đủ can đảm để thay đổi. Đầu năm thứ ba triều giáo hoàng của mình, đức Phanxicô đã bước đi những bước thật dài trên con đường cải tổ nhằm tái định hình cơ cấu Giáo hội Công giáo Roma, sinh hoạt của các tổ chức trong Giáo hội, cũng như cách thức Giáo hội tiếp cận thế giới hiện đại. Người ta có thể gọi đó là một cuộc cách mạng, theo bước chân những cuộc cải tổ lớn của công đồng Vatican II.

Jorge Mario Bergoglio cày bừa và gieo hạt với tính kiên nhẫn của một tu sĩ dòng Tên, với sự trưởng thành của một linh mục và giám mục, người duy nhất trong lịch sử các giáo hoàng Roma, đã trải qua kinh nghiệm tại một thành phố lớn như Buenos Aires, nơi có nhiều chủng tộc khác nhau, điều kiện sống khác nhau, tôn giáo và trào lưu tư tưởng rất khác nhau. Theo nghĩa này, ngài không phải đến từ “mút cùng thế giới”. Ngược lại, ngài sống và hoạt động giữa trung tâm của tình trạng toàn cầu hóa cùng những dằn vặt của nó.

Vị giáo hoàng Achentina ý thức mình bắt đầu một tiến trình vượt quá triều đại giáo hoàng của mình. Điều đó không làm ngài lo lắng. Một hồng y thành viên “Hội đồng Hồng y Tư vấn” khẳng định rằng đức giáo hoàng lắng nghe rất nhiều nhưng ngài cũng cho người ta có cảm giác ngài có trong đầu “một dự án rất rõ ràng”.

Mục đích của ngài là đưa các giám mục, linh mục và giáo dân vào hướng nhìn của việc thay đổi. Tuy nhiên việc cải tổ Giáo hội Công giáo là thật khó khăn, nhất là do chủ nghĩa lệnh truyền máy móc của giáo triều Roma đã kéo dài hàng thế kỷ nay. Đối thủ của ngài cũng rất khó chơi, tính hung hăng của họ được thể hiện ở phía hậu trường bằng một chiến dịch rộng lớn nhằm loại bỏ tính hợp pháp của ngài. Họ hy vọng rằng triều đại giáo hoàng này sẽ sớm kết thúc.

Vào lúc bế mạc thượng Hội đồng Giám mục, trong khi cử hành thánh lễ tuyên phong chân phước cho đức Phaolô VI, - vị giáo hoàng đã đưa công đồng tới kết quả tốt đẹp – giáo hoàng Phanxicô đã ám chỉ đến những đối thủ đó khi nhắc tới nhóm Pharisêu là những người đã “đặt ra những vấn nạn lương tâm, nhất là khi đụng chạm tới lợi lộc của họ, của cải vật chất của họ, uy tín của họ, quyền lực và danh tiếng của họ”. Ngài nhấn mạnh rằng điều đó đã xảy ra từ muôn thuở.

M.P.

Roma, tháng Mười Một 2014.