“DIGNITAS INFINITA” PHẢN BỘI HỌC THUYẾT CHIẾN TRANH CHÍNH NGHĨA CỦA CÔNG GIÁO

Đầu tháng này, Vatican đã công bố tài liệu mới nhất từ Bộ Giáo lý Đức tin, Dignitas Infinita (Phẩm Giá Vô Hạn), về phẩm giá con người. Tài liệu này được đón đợi nhiệt tình vì những tuyên bố và làm rõ quan điểm của Giáo hội Công giáo về một loạt các vấn đề xã hội gây tranh cãi như tư tưởng chuyển giới, phá thai và thụ tinh trong ống nghiệm (IVF). Tuy nhiên, có lẽ phần mang tính hệ quả nhất của Dignitas Infinita là phần dành riêng cho Học thuyết Chiến tranh Chính nghĩa. Thoạt nhìn có vẻ không có nhiều điểm mới đáng kể, nhưng khi xem xét kỹ lưỡng, dường như tài liệu này đã phê phán Học thuyết Chiến tranh Chính nghĩa theo những cách đáng lo ngại.

Mặc dù tài liệu này tái khẳng định một cách đúng đắn “quyền bất khả xâm phạm đối với quyền tự vệ và trách nhiệm bảo vệ những người có mạng sống bị đe dọa”, vốn là những phần cốt lõi trong Học thuyết Chiến tranh Chính nghĩa của Công giáo, nhưng nó lại ngay lập tức mâu thuẫn với tuyên bố này bằng cách đưa ra một số khẳng định – chủ yếu trích dẫn các phát biểu của chính Đức Giáo hoàng Phanxicô – trực tiếp trái ngược với giáo huấn của Giáo hội. Tài liệu đưa ra ý kiến: “tất cả các cuộc chiến tranh… là những xung đột sẽ không giải quyết được vấn đề mà chỉ làm chúng thêm trầm trọng” và tuyên bố, “không có cuộc chiến nào đáng để đánh đổi mạng sống của dù chỉ một người”. Nếu mục tiêu của những tuyên bố này chưa đủ rõ ràng, Vatican còn làm rõ mục tiêu dự định của mình bằng cách khuyên bảo, “ngày nay rất khó để viện dẫn các tiêu chí hợp lý được xây dựng trong những thế kỷ trước để nói về khả năng có một cuộc chiến tranh chính nghĩa”.

Logic của những tuyên bố này không chỉ sai lầm nghiêm trọng mà còn đáng lên án về mặt luân lý. Nếu diễn giải những từ này theo nghĩa đen của chúng, điều đó cho thấy Vatican cho rằng bất kỳ cuộc chiến nào, vì bất kỳ lý do gì cũng không có khả năng giải quyết vấn đề, rằng không có cuộc chiến nào, dù chính nghĩa đến đâu, cũng đáng để hy sinh mạng sống, và rằng những nguyên tắc lâu đời của Học Thuyết Chiến tranh Chính nghĩa chỉ là một phần giáo lý tạm thời.

Lịch sử chứng minh điều ngược lại là đúng. Hơn nữa, Sách Giáo lý của Giáo hội Công giáo sẽ hoàn toàn mâu thuẫn với những khẳng định sai lầm này vì nó quy định các nguyên tắc rõ ràng để xác định khi nào xung đột vũ trang là hợp pháp, đáng giá và chính đáng. Thánh Thomas Aquinas và Thánh Augustine đã không sai lầm trong đánh giá của họ về bản chất vĩnh viễn của chiến tranh, cũng như họ không sai lầm khi xây dựng hướng dẫn luân lý mà chúng ta gọi là Học thuyết Chiến tranh Chính nghĩa. Học thuyết này đã vượt qua thử thách của thời gian và tiếp tục cho thấy giá trị của nó.

Tương tự, Dignitas Infinita dường như phớt lờ thực tế rằng mọi cuộc chiến đều liên quan đến ít nhất hai bên tham chiến. Tài liệu này cũng hạ thấp những quyền chính đáng trong việc tự vệ hoặc bảo vệ các nhóm dân cư dễ bị tổn thương. Các quốc gia có quyền thiêng liêng và nghĩa vụ bảo vệ quê hương của họ khỏi những cuộc tấn công vô cớ, giống như những gì chúng ta đang chứng kiến xảy ra ở Ukraine ngày nay. Họ cũng có trách nhiệm thiêng liêng trong việc bảo vệ những người vô tội khác khỏi các hành động tàn bạo và tội ác chống lại loài người, như các nước Đồng minh đã làm trong Thế chiến II. Nếu ý nghĩa của Dignitas Infinita được hiểu theo nghĩa đen, người ta sẽ có lý do hợp lý để kết luận rằng việc tiến hành chiến tranh để ngăn chặn nạn diệt chủng hoặc đẩy lùi một cuộc xâm lược vô cớ là một tội ác chống lại phẩm giá con người. Có vẻ như Vatican không thực sự xem “quyền bất khả xâm phạm đối với quyền tự vệ và trách nhiệm bảo vệ những người có mạng sống bị đe dọa” là bất khả xâm phạm nữa.

Ngược lại, người Công giáo tin rằng ơn gọi lớn nhất của loài người là noi gương Chúa Kitô hết sức có thể, hy sinh bản thân vì sự thật và công lý. Chính vì sự sống và phẩm giá con người quá quý giá nên cần được bảo vệ và đấu tranh giành lại bằng một cái giá rất đắt. Như chính Đức Thánh Cha Phanxicô đã tuyên bố, “Sự sống không được ban cho chúng ta để giữ gìn cách ghen tị cho riêng mình, mà được ban cho chúng ta để chúng ta lại trao ban nó đi.”

Chủ nghĩa hòa bình lý tưởng được Dignitas Infinita cổ súy sẽ đầu hàng cuộc sống, tự do và sự phát triển thịnh vượng cho những kẻ bạo chúa vì lợi ích của nền hòa bình giả tạo vĩnh viễn; với hòa bình hàm chứa không chỉ sự vắng mặt của chiến tranh, mà còn cả sự hiện diện của công lý. Và những viễn cảnh không tưởng về một xã hội không có chiến tranh là điều viển vông. Chiến tranh là một đặc điểm của bản chất sa ngã của con người; chừng nào còn tội lỗi trong thế giới này, thì cũng sẽ còn chiến tranh. Những nỗ lực sai lầm nhằm thay thế chiến tranh bằng sự xoa dịu và đầu hàng chắc chắn sẽ thất bại và chỉ dẫn đến nhiều bạo lực hơn.

Trong những năm gần đây, Đức Giáo hoàng Phanxicô đã có một số phát biểu ngẫu nhiên dường như đặt câu hỏi về tính hợp pháp của Học thuyết Chiến tranh Chính nghĩa. Nhưng điều quan trọng cần lưu ý là Học thuyết Chiến tranh Chính nghĩa không chỉ đơn thuần là một phần bổ sung cho giáo lý Công giáo – mà nó chính là giáo lý Công giáo. Đáng tiếc, những nhận xét của Đức Thánh Cha hiện đang được Bộ Giáo lý Đức tin trích dẫn theo một cách – dù không có ý xấu – có thể gây ra sự nhầm lẫn về lập trường của Giáo hội, và tệ hơn nữa có thể bị hiểu là một sự thay đổi triệt để trong giáo lý.

Học thuyết Chiến tranh Chính nghĩa không phải là một cơ cấu lỗi thời cần được sửa đổi. Nó là một quy luật đạo đức vượt thời gian, quan trọng hơn bao giờ hết. Vatican nên nhanh chóng làm rõ rằng giáo lý về Chiến tranh Chính nghĩa, như được nêu trong Sách Giáo lý của Giáo Hội Công Giáo, đã không thay đổi. Đồng thời khẳng định rằng những cuộc chiến được tiến hành theo các điều kiện được quy định đó là những biểu hiện hợp pháp, đạo đức và cao quý trong quyết tâm chiến đấu của người Công Giáo nhằm bảo vệ cái đúng chống lại cái sai.

Nguồn: https://providencemag.com/2024/04/dignitas- infinita-betrays-catholic-just-war-doctrine/

Tác giả: Sean Patrick Calabria là giám đốc nghiên cứu địa chính trị tại một công ty tư vấn quốc tế. Ông có bằng thạc sĩ về An ninh Quốc tế từ Đại học George Mason và bằng cử nhân về Chính trị Quốc tế từ Đại học Công giáo.