Doxa Day 10/9/2025 (Recap) Dòng chảy: Khi âm nhạc như dòng suối tuôn ra từ bên trong.
Dòng chảy: Khi âm nhạc như dòng suối tuôn ra từ bên trong.
Vào một ngày trời mưa, tôi cùng mọi người quây quần bên nhau để tham dự buổi nói chuyện cùng nghệ sĩ cello Bryan Charles Wilson, về hai thứ tưởng chừng như chẳng liên quan đến nhau, nhưng lại cùng giao nhau trong từng nốt nhạc: Triết lý vô vi của Lão Tử và “Dòng chảy/Flow” của Mihály Csíkszentmihályi.
Đầu tiên, từ vô vi/无为 đề cập đến trạng thái tĩnh lặng, không động thủ, hay chống lại bất cứ điều gì. Nó yêu cầu con người thuận với tự nhiên, thuận với đạo trời, không can thiệp hoặc cố gắng cưỡng ép con người. Nó cũng tựa như chúng ta hòa mình làm một với mọi thứ xung quanh để đạt đến trạng thái an tĩnh và kín đáo. Tuy nhiên, sự không làm gì đấy lại có thể phát huy được tác dụng của nó khi con người thuận với mọi thứ xung quanh mình một cách tự nhiên nhất. Nó được làm rõ qua trạng thái tinh thần hay “Flow” của con người, khi hoàn toàn tập trung vào làm một việc đến quên cả thời gian và không gian. Như một sự dấn thân, chúng ta kéo căng chính mình và thuận với dòng chảy đang không ngừng tuôn ra bên trong chúng ta. Để hòa làm một với âm nhạc, cho đến bừng tỉnh và đi ra khỏi âm nhạc, chúng ta vẫn còn đọng lại chút dư âm của khoảnh khắc xuất thần vừa rồi. Không còn từ ngữ nào có thể đặc tả trạng thái “dòng chảy” đấy cả, chỉ còn lại đều tiếng ngân vang vô thanh đánh thức sự rung cảm bên trong chúng ta.
Quả thật là vậy, anh Bryan đã không dùng quá nhiều lý thuyết để miêu tả trạng thái ấy. Anh đã sử dụng đàn cello như một lời giải thích cho mọi thứ, tất cả đều khơi gợi trong các thính giả của buổi hôm nay một điều gì đó không thể nói thành văn – một thứ cảm xúc khó tả. Dường như, dòng chảy bên trong mỗi người đều đang tuôn ra, và nhờ vào âm nhạc, mọi người đều tạo trong mình một câu chuyện rất riêng chỉ để miêu tả hay tưởng tượng về nó. Ví dụ như khi anh Bryan đánh bài nhạc đầu, có một bạn đã hỏi rằng đó là nhạc phương Tây hay Đông vì bạn ấy cảm thấy nó giống với phong thái của Nhật Bản. Người khác lại bảo rằng nó giống với một câu chuyện tình đẹp nhưng buồn, hay cũng có người bảo nó giống như phong thái Ả Rập,...
Tôi, và có thể là cả Bryan, đều nhận thấy rằng nhạc không lời có sức mạnh tạo dựng câu chuyện rất lớn, mỗi người có nền tảng khác nhau sẽ tưởng tượng ý nghĩa của bài nhạc khác nhau. Tuy nhiên, ngoài sức mạnh tạo dựng chuyện ấy, âm nhạc còn đưa chúng ta vào trạng thái hài hòa của triết lý vô vi. Và trạng thái tập trung lắng nghe dòng chảy âm nhạc đang dẫn dắt chúng ta đi vào dòng chảy của nó, để rồi quên mất bản thân mình trong chính dòng chảy ấy.
Mỗi khi bật Spotify, Youtube hoặc các ứng dụng nghe nhạc khác lên, ai trong chúng ta đã bao lần thấy rung động trước một bản nhạc hay của anh Sơn Tùng MTP, hay chê bai bài Trình dở tệ đến mức chẳng dám nghe lại lần hai? Tuy nhiên, đã có mấy ai tự hỏi: Âm nhạc đến từ đâu? Đối diện với câu hỏi không có câu trả lời này, anh Bryan – người đã học đàn từ năm 9 tuổi, chỉ lặng lẽ cười và tiếp tục đánh bài hát anh dành tặng cho con gái như một lời giải thích cho riêng anh, cũng như gợi cho chúng ta một điều gì đấy cần suy ngẫm.
Sự suy ngẫm về nguồn cơn của mọi dòng chảy, không chỉ trong âm nhạc mà còn có thể là dòng chảy về mọi khía cạnh cuộc sống của chúng ta. Tuy nhiên, hãy tạm gác câu hỏi này sang một bên và cùng hòa mình vào dòng chảy của âm nhạc thông qua ba đoạn video ngắn tôi đã quay được ở Doxa Day ngày hôm nay. Hướng chúng ta đến với những câu chuyện không lời, nơi mỗi nốt nhạc như một lời văn gợi nhớ chúng ta điều gì đấy, một điều sâu thẳm mà chúng ta dường như đã quên mất nó trong bộn bề của cuộc sống thường ngày.
Cr: Lyss the Magician