Sống để làm gì? Victor Frankl là một nhà thần kinh học và tâm thần học nổi tiếng thế giới, đồng thời là một…
Victor Frankl là một nhà thần kinh học và tâm thần học nổi tiếng thế giới, đồng thời là một triết gia theo đúng nghĩa của 'triết gia', may mắn thay, Frankl đã sống sót sau thảm họa Holocaust: ông đã có cơ hội nhìn thấy sự tàn ác tột độ của con người. Trong cuốn sách "Đi tìm ý nghĩa của con người", Frankl trả lời rằng:
"Cuối cùng, con người không nên hỏi ý nghĩa cuộc đời mình là gì, mà phải nhận ra rằng chính mình là người được hỏi. Tóm lại, mỗi người đều bị cuộc đời chất vấn; và anh ta chỉ có thể trả lời cuộc sống bằng cách trả lời cho cuộc sống của chính mình; với cuộc sống anh ta chỉ có thể đáp lại bằng cách chịu trách nhiệm." Nhưng Frankl còn đi xa hơn, ông phác thảo ba điều cụ thể mang lại ý nghĩa cho cuộc sống:
"…ý nghĩa của cuộc sống luôn thay đổi, nhưng nó không bao giờ ngừng thay đổi, chúng ta có thể khám phá ý nghĩa này trong cuộc sống theo ba cách khác nhau: 1. Bằng cách tạo ra một công việc hoặc thực hiện một hành động; 2. Bằng cách trải nghiệm điều gì đó hoặc gặp ai đó; 3. Bằng thái độ của chúng ta đối với những đau khổ không thể tránh khỏi. Đối với Frankl, ý nghĩa cuộc sống không được quy định sẵn. Nó được tạo ra."
Cuộc đời của mỗi người đều có ý nghĩa riêng, tùy theo bối cảnh cụ thể. Chúng ta có thể mang lại ý nghĩa cho cuộc sống của mình bằng cách sáng tạo, trải nghiệm và lựa chọn phản ứng trước một tình huống, nhưng chính chúng ta mới là người phải mang lại ý nghĩa đó. Jean-Paul Sartre đã áp dụng chiến thuật tương tự. Đối với Sartre, cuộc sống không có ý nghĩa khách quan và toàn diện. Không có phiếu tự đánh giá hay nói cách khác: Con người bị kết án phải tự do; bởi vì một khi đã bị ném vào đời, anh ta phải chịu trách nhiệm về mọi việc mình làm. Nhưng điều này không có nghĩa là cuộc sống là vô nghĩa. Trên thực tế, trong sự trống rỗng về ý nghĩa khách quan này, mọi hành động đều trở nên có ý nghĩa. Trong con mắt của Sartre, hành động của chúng ta tạo ra ý nghĩa cho cuộc sống và ý nghĩa đó tùy thuộc vào những hành động đó định nghĩa nó là gì.
Nhưng câu trả lời ưa thích của tôi lại ít hấp dẫn hơn của Sartre nhiều: "…vũ trụ nói chung và trò chơi cuộc đời này nói riêng, theo một nghĩa đặc biệt, là "vô nghĩa": nghĩa là chúng không - giống như từ ngữ và biểu tượng - biểu thị hoặc chỉ ra điều gì đó vượt ra ngoài bản thân chúng. Điều hay ho này là từ tay triết người Anh Alan Watts, và tôi thích cách nhìn cuộc đời này vì nó bộc lộ sự ngớ ngẩn của chính câu hỏi "đời có nghĩa gì?". Watts tiếp thu phần lớn triết lý của mình từ các truyền thống trí tuệ phương Đông như Ấn Độ giáo và Phật giáo, đối với Watts, toàn bộ nỗ lực giải đáp ý nghĩa cuộc sống bằng lời nói là nực cười: "Mọi người trở nên rối rắm vì họ muốn thế giới có ý nghĩa như thể nó là những từ ngữ...Như thể bạn có một ý nghĩa, như thể bạn chỉ là một từ, như thể bạn là thứ gì đó có thể tra cứu trong từ điển. Bạn muốn có ý nghĩa như vậy đó. Nhìn từ góc độ này, câu trả lời hợp lý duy nhất cho ý nghĩa của cuộc sống là thừa nhận rằng đó là một câu hỏi vô nghĩa. Cố gắng phân tích “ý nghĩa”, cố gắng tìm ra ý nghĩa đạo đức của câu chuyện, là một việc làm ngớ ngẩn.". Hãy xem cách Watts kết thúc các trích dẫn trên:
"[Cuộc sống] theo một nghĩa đặc biệt, là "vô nghĩa": nghĩa là, [nó] không - giống như từ ngữ và biểu tượng - biểu thị hoặc chỉ ra điều gì đó vượt ra ngoài [chính nó], giống như một bản sonata của Mozart không truyền tải thông điệp đạo đức hay xã hội nào cả. không cố gắng gợi ý âm thanh của gió, sấm sét hoặc tiếng chim hót. Cố gắng tìm kiếm ý nghĩa của cuộc sống bằng lời nói cũng giống như cố gắng hát một bài hát bằng cách mô tả nó. Nếu bạn muốn biết ý nghĩa của cuộc sống, hãy ngồi một lúc trên cây cầu gỗ cũ phía trên dòng suối êm đềm vào cuối thu. Cảm nhận làn gió mát lướt qua làn da của bạn. Lắng nghe âm thanh của rừng, lặng lẽ hát một mình trong tiếng chim hót. Xem cách ánh sáng chuyển sang màu vàng, đỏ, xanh, tím khi mặt trời lặn xuống dưới đường chân trời.
Trong cuộc sống này, đây là tất cả ý nghĩa mà bạn sẽ nhận được"
Con người hay mắc kẹt vào kiểu tư duy "khoa học": Khi tin rằng mọi thứ đều có ý nghĩa mà bạn không thể chứng minh được điều đó thì nó không có thật. Không có xác, không có tội phạm. Chỉ là, "khoa học" chắc chắn bị ám ảnh bởi câu trả lời, nhưng luôn có lý do tại sao những câu hỏi của "khoa học" không bao giờ kết thúc. Tất cả những câu trả lời của khoa học chỉ tạo ra nhiều câu hỏi hơn. Rồi hỏi cuộc sống có ý nghĩa gì?
Vấn đề là, sự sống có ở khắp mọi nơi trên hành tinh này. Cây hoa hồng cũng có sự sống như con người. Tuy nhiên, con người được ban phước với cơ thể và tâm trí kỳ diệu này, cho phép chúng ta cảm nhận được cuộc sống đến mức tột cùng. Động vật, thực vật, đất đai và mọi thứ còn sống trên trái đất này, chúng không thể làm những gì chúng ta có thể, chúng không thể cảm nhận được những gì chúng ta cảm thấy. Con người có khả năng trải nghiệm cuộc sống một cách trọn vẹn nhất. Không có sinh vật hay sinh vật nào khác có được nó, vì vậy, có lẽ mục đích của cuộc sống là sống một cách trọn vẹn nhất.
Hãy giữ cho cơ thể và tâm trí của bạn khỏe mạnh để bạn có thể trải nghiệm cuộc sống một cách đúng đắn. Ngoài ra, nếu vật chất không thể được tạo ra cũng như không thể bị phá hủy, umm.. điều đó không có nghĩa là 'cuộc sống' là không ngừng nghỉ sao? Nó không bao giờ kết thúc như một tổng thể.."
Vậy nếu câu hỏi thực sự là ý nghĩa của cuộc sống con người là gì? Quan điểm của tôi là, theo đúng nghĩa đen, bất cứ lúc nào bạn có thể, hãy làm bất cứ điều gì có thể để khiến bản thân và người khác hạnh phúc. Cuộc sống, cũng theo đúng nghĩa đen, có thể kết thúc vào một khoảnh khắc bất chợt vậy khá chắc chắn rằng nó chẳng có ý nghĩa gì. Nó không cần một ý nghĩa. Hãy coi nó như một món quà sinh nhật, đừng hỏi câu hỏi 'tại sao'. Nhưng nếu bạn thực sự cần một lý do để tồn tại, một ý nghĩa để tồn tại, một mục đích để hành động: Tạo ra một cái đi!
Cr: đạo sĩ