Quảng tính và độ đặc Hôm nay @Bí Thư Thôn (Đ_đ) đã hỏi một câu về quảng tính và độ đặc xong rồi mời em trả…
Hôm nay @Bí Thư Thôn (Đ_đ) đã hỏi một câu về quảng tính và độ đặc xong rồi mời em trả lời. Em cũng cố trả lời ngắn thôi nhưng cái kết là bài viết này. Em viết hơi gấp nên chắc chắn có nhiều thiếu sót; mong mọi người thông cảm.
Đầu tiên, ta nên hiểu thêm về bối cảnh lịch sử khi Berkeley đề cập đến hai khái niệm trên. Theo em hiểu thì Berkeley đang tranh luận với Locke về sự phân biệt giữa thuộc tính sơ cấp và thuộc tính thứ cấp (primary and secondary qualities). Ví dụ như bạn đang nhìn thấy một con mèo. Theo Locke, thứ bạn thấy không phải là chính con mèo ấy (the cat itself); thứ bạn thấy thực ra chỉ là một trình hiện (representation), một ý niệm trong tâm trí bạn, một hình ảnh của con mèo. Giả sử bạn thấy con mèo này màu cam. Theo Locke, "tính chất cam" của con mèo ấy không phải là một tính chất ở trong con mèo, vì trình hiện về màu lông của mèo là sự kết hợp giữa giác quan con người và đặc tính của con mèo. Màu lông, mùi hương của con mèo ấy chỉ là những thuộc tính thứ cấp của nó thôi.
Theo Locke, những tính chất khác như quảng tính, độ đặc, hình dáng, và kích thước là những thuộc tính sơ cấp. Đó mới là những đặc tính thực sự của mọi vật. Quảng tính được cho là tính chất của một hữu thể vật chất nào đó. Ví dụ như chiếc điện thoại, nó là một hữu thể vật chất có quảng tính bởi vỉ nó tồn tại trong không gian và thời gian. Nó chiếm không gian (takes up space). Chiếc điện thoài này cũng có độ đặc (solid rigid body). Quăng nó vô đầu là đau lắm á.
Locke tin vào tính hiện thực (real) và tính khách quan (objective) của những thuộc tính sơ cấp. Những thuộc tính này không lệ thuộc vào tâm trí (mind-independent).
Locke là một nhà duy thực (realist); ông tin vào sự hiện hữu của một thế giới bên ngoài có thực.
Berkeley là một nhà duy tâm (idealist) và ủng hộ thuyết phi vật chất (immaterialism). Tất cả mọi thứ tồn tại trên đời chỉ là ý niệm (idea).
Berkeley bác bỏ thuyết vật chất (materialism) của Locke. Thuyết vật chất cho rằng thế giới chứa đựng những hữu thể vật chất (matter exists)
Một vật thể được cho là hữu hình (corporeal) nếu nó đủ các thuộc tính sơ cấp: quảng tính, hình dáng, kích thước, độ đặc, vv. Còn nữa, sự tồn tại của nó không lệ thuộc vào tâm trí (mind-independent)
Berkeley đưa ra một số lập luận để bác bỏ thuyết vật chất. Sau đây là hai lập luận tiêu biểu
1. Những thuộc tính của hữu thể vật chất được nhận thức bởi giác quan (The qualities of bodies are perceived by the senses)
2. Thứ được nhận thức bởi giác quan là ý niệm (What is perceived by the senses is ideas)
3. Kết luận, những thuộc tính của hữu thể vật chất chỉ là ý niệm (the qualities of bodies are ideas)
1. Khi ta công nhận sự tồn tại của hữu thể vật chất, ý ta là ta nhận thức được nó (When we say a body exists we mean that we perceive or would perceive it)
2. Thứ mà ta nhân thức được chính là ý niệm (What we perceive or would perceive are ideas.)
3. Kết luận, khi ta công nhận sự tồn tại của hữu thể vật chất, chúng ta đang nói về ý niệm (Therefore, when we say a body exists we say something about ideas)
Cr: thuần chay