Song Đề Tù Nhân Song đề tù nhân là một nghịch lý trong phân tích quyết định khi trong đó hai cá nhân hành…
Song đề tù nhân là một nghịch lý trong phân tích quyết định khi trong đó hai cá nhân hành động vì lợi ích riêng của họ không tạo ra kết quả tối ưu. Một ví dụ điển hình của lý thuyết trò chơi về Song đề tù nhân được phát triển vào năm 1950 bởi các nhà toán học Merrill Flood và Melvin Dresher của viện RAND trong Chiến tranh Lạnh (nhưng sau đó được nhà lý thuyết trò chơi Alvin Tucker đặt tên cho nó). Một số người cũng suy đoán rằng Song đề tù nhân được tạo ra để mô phỏng tư duy chiến lược giữa Hoa Kỳ và Liên Xô trong Chiến tranh Lạnh. Ngày nay, Song đề tù nhân là một ví dụ điển hình về việc tư duy chiến lược giữa các cá nhân có thể dẫn đến kết quả dưới mức tối ưu cho cả hai người chơi như thế nào:*Song đề tù nhân là tình huống trong đó những người ra quyết định cá nhân luôn có động cơ để lựa chọn theo cách tạo ra kết quả kém tối ưu cho các cá nhân trong nhóm. Song đề tù nhân xảy ra ở nhiều khía cạnh của nền kinh tế. Trong Song đề tù nhân cổ điển, các cá nhân sẽ nhận được phần thưởng lớn nhất nếu họ phản bội nhóm thay vì hợp tác. Nếu trò chơi được lặp lại, mỗi người chơi có thể nghĩ ra chiến lược khuyến khích sự hợp tác. Người ta đã phát triển nhiều phương pháp nhằm vượt qua Song đề tù nhân để lựa chọn những kết quả tập thể tốt hơn mặc dù những động cơ cá nhân dường như không thuận lợi.**Hiểu Song đề tù nhân:Song đề tù nhân điển hình được thiết lập theo cách mà cả hai bên đều chọn cách tự bảo vệ mình trước sự tổn hại của người tham gia kia. Kết quả là cả hai người tham gia đều thấy mình ở trong tình trạng tồi tệ hơn so với khi họ hợp tác với nhau trong quá trình ra quyết định. Song đề tù nhân là một trong những khái niệm nổi tiếng nhất trong lý thuyết trò chơi hiện đại. Song đề tù nhân đưa ra một tình huống trong đó hai bên, tách biệt và không thể giao tiếp, mỗi bên phải lựa chọn giữa việc hợp tác với bên kia hoặc không. Phần thưởng cao nhất dành cho mỗi bên xảy ra khi cả hai bên lựa chọn hợp tác.***Song đề tù nhân nguyên thuỷ như sau:Hai tên cướp ngân hàng, Elizabeth và Henry, đã bị bắt và đang bị thẩm vấn trong các phòng riêng biệt. Nhà chức trách không có nhân chứng nào khác và chỉ có thể chứng minh vụ án chống lại họ nếu họ thuyết phục được ít nhất một trong số những tên cướp phản bội đồng phạm và làm chứng cho tội ác.Mỗi tên cướp ngân hàng phải đối mặt với sự lựa chọn hợp tác với đồng phạm của mình và giữ im lặng hoặc đào tẩu khỏi băng nhóm và làm chứng cho cơ quan công tố. Nếu cả hai đều hợp tác và giữ im lặng thì chính quyền sẽ chỉ có thể kết án họ với mức án nhẹ hơn, dẫn đến mỗi người phải ngồi tù một năm (1 năm đối với Elizabeth + 1 năm đối với Henry = tổng thời gian ngồi tù là 2 năm). Nếu một người làm chứng còn người kia không thì người làm chứng sẽ được tự do và người kia sẽ nhận 5 năm (0 năm cho người bỏ sót + 5 cho người bị kết án = tổng cộng 5 năm). Tuy nhiên, nếu cả hai đều làm chứng chống lại nhau, mỗi người sẽ phải ngồi tù ba năm vì chịu trách nhiệm một phần về vụ cướp (3 năm đối với Elizabeth + 3 năm đối với Henry = tổng thời gian ngồi tù là 6 năm).Trong trường hợp này, mỗi tên cướp luôn có động cơ đào tẩu, bất kể lựa chọn của kẻ kia là gì. Theo quan điểm của Elizabeth, nếu Henry giữ im lặng thì Elizabeth có thể hợp tác với Henry và phải ngồi tù một năm, hoặc đào tẩu và được tự do. Rõ ràng, tốt hơn hết cô nên phản bội Henry trong trường hợp này. Mặt khác, nếu Henry phản bội và làm chứng chống lại Elizabeth, thì lựa chọn của cô ấy là giữ im lặng và chịu 5 năm tù hoặc nói chuyện và chịu 3 năm tù. Một lần nữa, rõ ràng là cô ấy thích 'ba năm' hơn 'năm năm'. Trong cả hai trường hợp, cho dù Henry hợp tác với Elizabeth hay từ chối công tố, Elizabeth sẽ có lợi hơn nếu cô từ chối và làm chứng. Giờ đây, vì Henry phải đối mặt với những lựa chọn giống hệt nhau nên anh ấy cũng sẽ cho là mình trong tình huống tốt hơn nếu đào tẩu. Nghịch lý của Song đề tù nhân là thế này: cả hai tên cướp đều có thể giảm thiểu tổng thời gian ngồi tù khi và chỉ khi cả hai cùng hợp tác và giữ im lặng (tổng cộng là hai năm), nhưng những động cơ mà mỗi người phải đối mặt sẽ luôn luôn khác nhau khiến mỗi người phải đào tẩu và cuối cùng phải chịu tổng thời gian ngồi tù tối đa giữa hai người là sáu năm.Song đề tù nhân thường được sử dụng trong các tình huống kinh tế hoặc kinh doanh để giải thích tại sao các động cơ cá nhân có thể khiến các chủ thể lựa chọn một kết quả dưới mức tối ưu. Nền kinh tế có rất nhiều ví dụ về tình thế tiến thoái lưỡng nan của người tù, có thể dẫn đến những kết quả có lợi hoặc có hại cho toàn bộ nền kinh tế và xã hội. Chủ đề chung là thế này: một tình huống mà các động lực phải đối mặt bởi mỗi cá nhân người ra quyết định sẽ khiến mỗi người hành xử theo cách khiến tất cả họ trở nên tồi tệ hơn, đồng thời tránh các lựa chọn riêng lẻ có thể khiến tất cả họ cùng được lợi nếu tất cả bằng cách nào đó có thể hợp tác lựa chọn.
Một ví dụ như vậy là bi kịch "tài sản chung". Có thể lợi ích chung của mọi người là bảo tồn và tái đầu tư vào việc nhân bản nguồn tài nguyên thiên nhiên chung để có thể tiếp tục tiêu thụ nó, nhưng mỗi cá nhân luôn có động cơ để tiêu thụ càng nhiều càng tốt càng nhanh càng tốt, sau đó làm cạn kiệt tài nguyên. Tìm cách hợp tác rõ ràng sẽ làm cho mọi người ở đây tốt hơn. Mặt khác, hành vi của các tập đoàn cũng có thể được coi là Song đề tù nhân. Tất cả các thành viên của một cartel có thể cùng nhau làm giàu cho mình bằng cách hạn chế sản lượng để giữ mức giá mà mỗi người nhận được đủ cao để thu được đặc lợi kinh tế từ người tiêu dùng, nhưng mỗi thành viên cartel đều có động cơ để gian lận trong cartel và tăng sản lượng để thu được đặc lợi từ các cảtel bà từ các thành viên cartel khác. Xét về phúc lợi của toàn xã hội mà cartel hoạt động, đây là một ví dụ về cách khuyến khích cá nhân đôi khi thực sự có thể làm cho toàn xã hội trở nên tốt đẹp hơn.****Thoát khỏi Song đề tù nhân:Theo thời gian, người ta đã tìm ra nhiều giải pháp khác nhau cho Song đề tù nhân nhằm vượt qua những động cơ thúc đẩy cá nhân vì lợi ích chung. Đầu tiên, trong thế giới thực, hầu hết các tương tác kinh tế và tương tác khác của con người đều được lặp lại nhiều lần. Song đề tù nhân thực sự thường chỉ được chơi một lần, nếu không nó sẽ được phân loại là Song đề tù nhân lặp đi lặp lại. Trong tình thế tiến thoái lưỡng nan của tù nhân lặp đi lặp lại, người chơi có thể chọn các chiến lược khuyến khích sự hợp tác hoặc trừng phạt việc đào tẩu theo thời gian. Bằng cách tương tác nhiều lần với cùng một cá nhân, chúng ta thậm chí có thể cố tình chuyển từ Song đề tù nhân một lần sang Song đề tù nhân lặp đi lặp lại.Thứ hai, người ta đã phát triển các chiến lược thể chế chính thức để thay đổi động cơ khuyến khích mà cá nhân người ra quyết định phải đối mặt. Hành động tập thể để thực thi hành vi hợp tác thông qua danh tiếng, quy tắc, luật pháp, các thủ tục ra quyết định dân chủ hoặc tập thể khác, và hình phạt xã hội rõ ràng đối với những kẻ đào tẩu đã biến nhiều tình huống khó xử của tù nhân hướng tới những kết quả hợp tác có lợi hơn.Cuối cùng, một số người và nhóm người đã phát triển những thành kiến về tâm lý và hành vi theo thời gian chẳng hạn như sự tin tưởng lẫn nhau cao hơn, định hướng tương lai lâu dài trong các tương tác lặp đi lặp lại và xu hướng hướng tới sự tương hỗ tích cực của hành vi hợp tác hoặc sự tương hỗ tiêu cực của các hành vi phản bội. Những xu hướng này có thể phát triển thông qua một loại chọn lọc tự nhiên trong một xã hội theo thời gian hoặc chọn lọc nhóm giữa các xã hội cạnh tranh khác nhau. Trên thực tế, chúng khiến các nhóm cá nhân lựa chọn một cách “phi lý” những kết quả thực sự có lợi nhất cho tất cả họ. Kết hợp lại với nhau, ba yếu tố này (tình thế tiến thoái lưỡng nan của tù nhân lặp đi lặp lại, các thể chế chính thức phá vỡ tình thế tiến thoái lưỡng nan của tù nhân và những thành kiến về hành vi làm suy yếu sự lựa chọn “hợp lý” của cá nhân trong Song đề tù nhân) giúp giải quyết nhiều Song đề tù nhân mà tất cả chúng ta sẽ phải đối mặt. Trong Song đề tù nhân lặp đi lặp lại, cả hai người chơi đều có thể nghĩ ra một chiến lược trừng phạt sự phản bội và khen thưởng sự hợp tác. Chiến lược “ăn miếng trả miếng” đã được xác định là cách tối ưu để tối ưu hóa thế tiến thoái lưỡng nan của tù nhân. Ăn miếng trả miếng được giới thiệu bởi Anatol Rapoport, người đã phát triển một chiến lược trong đó mỗi người tham gia vào một Song đề tù nhân lặp đi lặp lại sẽ tuân theo một tiến trình hành động nhất quán với lượt trước của đối thủ. Ví dụ: nếu bị khiêu khích, người chơi sau đó sẽ trả đũa; nếu không bị khiêu khích, người chơi sẽ hợp tác.>>> Kết quả có thể xảy ra của Song đề tù nhân là gì? Là cả hai người chơi đều phản bội (tức là hành xử ích kỷ), dẫn đến kết quả dưới mức tối ưu cho cả hai. Đây cũng là Cân bằng Nash, một định lý ra quyết định trong lý thuyết trò chơi cho biết người chơi có thể đạt được kết quả mong muốn bằng cách không đi chệch khỏi chiến lược ban đầu của họ. Điểm cân bằng Nash trong ví dụ này là cả hai người chơi đều phản bội lẫn nhau, mặc dù sự hợp tác lẫn nhau dẫn đến kết quả tốt hơn cho cả hai người chơi; tuy nhiên, nếu một tù nhân chọn hợp tác chung còn người kia thì không, kết cục của một tù nhân sẽ tồi tệ hơn. Một số cách để chống lại Song đề tù nhân như: tập trung vào việc khắc phục các động cơ cá nhân vì lợi ích chung. Trong thế giới thực, hầu hết các tương tác kinh tế và tương tác khác của con người đều được lặp lại nhiều lần. Điều này cho phép các bên lựa chọn các chiến lược khuyến khích sự hợp tác hoặc trừng phạt việc đào tẩu theo thời gian.Một giải pháp khác dựa vào việc phát triển các chiến lược thể chế chính thức để thay đổi động lực mà cá nhân người ra quyết định phải đối mặt. Cuối cùng, những thành kiến về hành vi có thể sẽ phát triển theo thời gian. thời gian làm suy yếu sự lựa chọn cá nhân “hợp lý” trong tình huống khó xử của tù nhân và khiến các nhóm cá nhân lựa chọn “một cách phi lý” những kết quả thực sự có lợi nhất cho tất cả họ cùng nhau.Song đề tù nhân có thể hữu ích cho xã hội không? Những Song đề tù nhân đôi khi thực sự có thể làm cho toàn xã hội trở nên tốt đẹp hơn. Một ví dụ điển hình là hành vi của một tập đoàn dầu mỏ. Tất cả các thành viên cartel có thể cùng nhau làm giàu cho mình bằng cách hạn chế sản lượng để giữ giá dầu ở mức mà mỗi thành viên cartel có thể tối đa hóa doanh thu nhận được từ người tiêu dùng, nhưng mỗi thành viên cartel đều có động cơ để gian lận trong cartel và tăng sản lượng để thu được doanh thu từ người tiêu dùng. các thành viên cartel khác. Kết quả cuối cùng không phải là kết quả tối ưu mà nhóm mong muốn mà đúng hơn là kết quả mang lại lợi ích cho người tiêu dùng nhờ giá dầu thấp hơn.Bi kịch của cộng đồng qua Song đề tù nhân là gì? Bi kịch của tài sản chung là một vấn đề lý thuyết trong kinh tế học đề xuất rằng mỗi cá nhân đều có động cơ để tiêu thụ một nguồn tài nguyên, nhưng gây thiệt hại cho mỗi cá nhân khác - không có cách nào loại trừ bất kỳ ai khỏi việc tiêu dùng. Nói chung, nguồn lực mà mọi cá nhân quan tâm đều có thể dễ dàng tiếp cận mà không có rào cản (tức là "nguồn chung"). Điều này theo giả thuyết sẽ dẫn đến việc tiêu thụ quá mức và cuối cùng là cạn kiệt nguồn tài nguyên chung, gây bất lợi cho mọi người. Về cơ bản, nó nêu bật khái niệm cá nhân bỏ bê hạnh phúc của xã hội để theo đuổi lợi ích cá nhân. Độ chính xác và ứng dụng của nó đang được tranh luận.Tóm lại, Song đề tù nhân là một câu chuyện ngụ ngôn nổi tiếng về sự khó khăn trong việc giải quyết các vấn đề hành động tập thể. Bằng cách hành động vì lợi ích riêng của mình, những tù nhân ẩn dụ thấy mình phải chịu một hình phạt lớn hơn mức họ sẽ phải đối mặt nếu họ làm việc cùng nhau. Tuy nhiên, khi thử nghiệm được lặp lại trong thời gian dài, người chơi có thể nghĩ ra các động cơ hợp tác.
Cr: Mèo