trích đoạn: “Ngoại” …tự bản thân bà nhận thấy thế giới, tư tưởng, cách suy nghĩ, quan niệm, lối sống cho đến…
…tự bản thân bà nhận thấy thế giới, tư tưởng, cách suy nghĩ, quan niệm, lối sống cho đến các phương pháp nuôi và dạy con trẻ, cách yêu thương của tôi và bà khác xa nhau diệu vợi, khiến bà băn khoăn liệu có ý nghĩa không khi bà muốn nói với tôi những gì bà đúc kết được sau khi đã gần như ở cuối chặng đường đời. Với tôi, đó là một trong hai điều quyến rũ nhất ở người già và không có gì tôi muốn nghe hơn thế. Tôi chợt nhớ lại khung cảnh mỗi lần phóng tầm mắt ra hướng ban công trong những tháng ngày thường lui tới Reddoor, căn nhà đối diện với khung cửa to bên một mảng hoa giấy khổng lồ, có một bác già hàng ngày vẫn ngồi ngay vị trí đó, đều đặn, trầm tịch hệt như bà ngoại đang ngồi trước mặt tôi lúc này. Tôi đã chú ý rất nhiều đến “bức tranh” ấy. Những khi trời oi ả mịt mù khói thuốc hay cả những hôm mưa tí tách ngồi nghe đàn hát tha thiết Dạ khúc cho tình nhân, tôi ngồi bên này nhìn sang, vẫn hay tự hỏi về những gì một con người đã trải qua để có thể có những phút giây xế chiều như thế? Liệu họ có đang hạnh phúc, hay nhớ về phút giây hạnh phúc nào trong cuộc đời đằng đẵng hay không? Còn ngoại tôi thì đang ngồi bên chiếc bàn tròn bằng gỗ mà mấy chục năm nay bà vẫn ngồi soạn bài, dạy học cho mấy đứa nhỏ, dáng lưng thẳng, nghiêm chỉnh trong bộ đồ lụa màu cốm nhạt, và tô son - như một thói quen. Bà luôn luôn như vậy.
- Thôi ngoại chớ bận tâm đến biểu hiện và phương pháp, nó sẽ luôn thay đổi mà. Hãy nói cho con nghe về những điều cốt lõi, những nhánh con với ngoại thấy khác nhau chẳng phải do mình đang cùng xoay quanh một cái cây đó sao?
Nghe đến đó ngoại chợt cười. Tôi bắt đầu phát hiện ra nét trẻ thơ trong nụ cười của ngoại từ năm ngoái, lúc tôi đọc bà nghe “bài thơ tả ngoại”
“chị ngoại” mình nay tròn tám mươi
tóc đen đã trắng, quên nhuộm rồi
nhưng vẫn tô son và chải tóc
áo quần tươm tất màu sáng tươi
Lúc đó ngoại cũng cười như thế, nói sao giống cái hồi nó 6-7 tuổi nghỉ hè về quê học với “cô giáo ngoại” quá chừng. Tôi để ý thấy nụ cười của những người già, đủ già, khi nhớ về điều gì đó luôn có nét trẻ thơ nhẹ nhàng như vậy, rõ là khác với nụ cười của ba tôi - người đang độ trung niên khi nhớ và kể về tôi lúc nhỏ. Đó cũng là năm ngoại bắt đầu lúc nhớ lúc quên. Lần này về thấy ngoại già hơn, mắt đục rõ, và nét trẻ thơ trong nụ cười nhiều hơn, tôi biết số việc bà không nhớ được đã lên kha khá, và rồi sớm thôi, bà sẽ hoàn toàn trở lại làm đứa trẻ, hệt như ba của bà - ông cố tôi những năm cuối đời vậy. Điều thứ hai quyến rũ tôi ở người già, chính là sự “trẻ thơ” của họ, đến từ tâm sinh lý và cả từ việc quên. Tôi đã chứng kiến và hiểu, với bản thân họ và người chăm sóc, điều này chẳng dễ chịu chút nào, và có khi những điều họ đôi lúc nhớ ra lại toàn là những cay đắng cũ, tôi cũng không phải lấy làm thích thú, chỉ là, mỗi khi thấy cử chỉ hờn dỗi trẻ con, những câu hỏi lặp đi lặp lại, mấy câu trả lời đơn giản ngô nghê, hay nụ cười hồn nhiên như chẳng hề vương chút gì từ năm tháng, bất kể họ hay cuộc đời của họ đã cay nghiệt hay thành tựu ra sao, tôi bỗng thấy sự phi lý này cũng đột nhiên có lý.
- Điều gì là đáng giá nhất trên đời hả ngoại?
- Là tình yêu, tình thân con à. Sống hết một đời, ngoại thấy đó là thứ quý giá nhất, với ngoại là vậy. - bà trả lời cứ như đã đợi sẵn từ lâu.
Tôi thầm thấy nhẹ nhõm, may quá, bà không nói đó là “được điều gì đó” (được gia đình trọn vẹn hay được phước chẳng hạn), mà chỉ là tình yêu mà thôi. Đời ngoại, chắc chỉ có tôi trong bầy cháu là được nghe kể nhiều nhất, vì hay hỏi. Lúc trẻ, ngoại đã từ bỏ cuộc sống của một tiểu thơ con nhà tư sản Tây Đô, học hành bài bản để theo ông ngoại tôi về xứ miệt vườn heo hút dưới làn bom đạn, bỏ cả đôi kính cận vì ở đây nhìn trí thức người ta không ưa, duy chỉ có phong thái cốt cách thì bà chưa từng rời bỏ được, và dù cố ý hay không thì người ta và cả người nhà đều ít nhất đã từng cảm thấy ghét bà vì điểm này. Riêng tôi thì tin rằng, không hiếm lần bà trụ được ở nơi đây là nhờ vào những thỏi son, chứ không thì “làm sao mà sống nổi” - như lời ba của bà nghẹn ngào lúc gả con gái. Chỉ là bây giờ màu son đã trầm hơn hẳn.
Bà hối hận nhiều thứ, nhưng luôn không hối hận, thậm chí vẫn tin rằng việc bán tất cả tài sản ruộng vườn để nuôi 5 đứa con và cho chúng nó ăn học là quyết định đúng đắn nhất đời bà bất kể chẳng có đứa nào ra công ra trạng, trong khi tất cả những người khác đều cho rằng, chỉ cần bà giữ đất thì bây giờ con cháu bà đã nhiều tiền hơn khối lần mớ chữ nghĩa kia. Chị em, dâu rể bà đều trách hay giễu cợt rằng quyết định đó dở hơi còn hơn việc bà hay xách mấy đứa nhỏ trong xóm về nuôi mỗi khi thấy nó đói hay ba má nó đánh chửi nhau nhiều quá dù nhà vẫn thường xuyên thiếu trước hụt sau, rằng bà ăn học nhưng không biết tính toán nên chỉ ngày càng lụn bại…
#sangtac #vanhoc
Cr: méo