Socrate in the symposium at Olympus: Về văn chương Tất cả những điều xảy ra dưới đây đều là giả tưởng Socrate…
Tất cả những điều xảy ra dưới đây đều là giả tưởng
Socrate có vinh dự được mời đến tham dự bữa ăn của những vị thần trên đỉnh Olympus cùng 12 vị thần tối cao và vô số những thần nhân khác mà theo lời thần Hermes là “còn hơn thế nữa”.
Cũng chính vì câu nói đó mà cả buổi Socrate mang theo tâm trạng lo âu, dù trước mắt là vô số những của ngon vật lạ. Khi mọi người đã dần no say thì mặt trời đột ngột ngừng sáng hay nói đúng hơn là chỉ tập trung chiếu rọi vào một điểm duy nhất - đó là nơi giữa khán phòng. Tại đó, hai nữ thần Demeter và Hestia - một đứng một ngồi cùng những vật dụng kỳ lạ. Nữ thần Hestia bắt đầu trước, nàng dùng một vật dụng như cây cung ép vào miếng gỗ có hình dạng kỳ lạ được cố định trên vai và bắt đầu kéo. Một loạt những âm thanh lúc trầm như bản hùng ca, lúc thì cao vút hơn cả đỉnh Olympus vang dội khắp khán phòng khiến mọi người ngỡ ngàng, ngất ngây. Tiếp đó, nữ thần Demeter cũng hòa nhịp, những ngón tay nàng lướt trên chiếc bàn kỳ lạ với những miếng gỗ màu trắng đen, âm thanh phát ra trong trẻo hơn cả nước lấy từ Suối nguồn tuổi trẻ.
Buổi trình diễn kết thúc, mọi người vỗ tay nhiệt liệt. Một tràng cười vang dội phát ra cùng tia chớp đánh mạnh xuống đầu bàn ăn làm ai nấy kinh hoàng. Thần Zeus - vị chúa tể tối cao cuối cùng đã hiện diện. Phút giây vui vẻ thoáng qua, Socrate ngay lập tức quay về với sự lo lắng về mục đích thật sự của bữa ăn này.
-Tất cả nghe đây - Zeus nghiêm giọng - với tư cách là thần tối cao ta tuyên bố, buổi yến hội chính thức bắt đầu.Tiếng hô vang đồng thanh cất lên.-Đầu tiên, ta muốn nghe các ngươi bàn về: Văn chươngLẫn trong đám đông có nhiều tiếng ồ lên bất ngờ. “Sao lại là văn chương?”, “Không phải triết học sao?, “Nếu là văn chương thì thần Apollo thắng chắc rồi nhỉ?”,...-Ta chọn chủ đề này trước tiên là vì ngươi đó, kẻ phàm nhân - Zeus vừa nói vừa chỉ tay vào Socrate.-Bởi ta chán ngấy cách con người đã và đang sử dụng văn chương của chúng ta rồi. Các ngươi chỉ đang học văn thôi chứ chẳng biết gì về văn chương cả.-Thưa, kẻ phàm nhân không hiểu - Socrate run rẩy trả lời.-Vậy thì Apollo, hãy nói cho kẻ kia biết văn chương của chúng ta là gì, thi ca của chúng ta tuyệt vời như thế nào.
-Thật quá đau lòng thần Zeus ơi - Apollo thở dài nói - bọn phàm nhân kia viết những thứ như cách hướng dẫn sử dụng cung tên, cách cưỡi ngựa, cách làm gốm, thậm chí là cách sống... rồi xem đó là văn chương. Nhưng mà đó nào phải văn chương đâu Socrate ơi. Các ngươi cần học cách phân biệt thứ gì là văn chương và thứ gì không là.
-Xin thần mặt trời chỉ dạy…-Các ngươi không thể dùng văn chương và thi ca để mô tả những thứ hiện thực đơn thuần được Socrate ơi. Đã là văn chương thì phải lãng mạn - bằng không đó không thể là văn chương. Nó nói về hiện thực nhưng mà để hướng về cái phía sau thực tại đó. Qua sự cảm nhận về cái phía sau đó mà nó giúp các ngươi mở mang lý trí, mở rộng đầu óc, nâng cao con người các ngươi hơn.-Ý ngài là gì khi nói nâng cao con người hơn?-Là hướng thiện Socrate à, là khơi gợi tinh thần văn chương vốn được ban tặng bên trong phàm nhân các ngươi, để giúp các ngươi ra khỏi con người của mình, để nâng con người các ngươi lên, và để các ngươi quay về là người.-Ngài nói khó hiểu quá, chúng tôi vẫn là con người mà.-Các ngươi chưa là con người đâu - thần Zeus cắt lời - ta không nhớ đã tạo ra loài người các ngươi như hiện tại, ta không nhớ đã ban cho các ngươi những danh hiệu như thương nhân, thợ thủ công, tướng sĩ, hay học giả. Là các ngươi tự tạo ra những cái danh đó mà quên đi con người cao hơn của mình. Là thần tánh mà chúng ta đã ban cho các ngươi. Văn chương chính là con đường để các ngươi lấy lại được thần tánh của mình.-Ấy vậy mà thần Zeus ơi, Socrate ơi - Apollo lại thở dài - bọn phàm nhân nào có nhớ đến điều đó, chúng nhớ nhung những cái thứ khác mà ta còn chẳng biết là đáng nhớ chỗ nào nữa.-Nghe này Socrate - thần Apollo nghiêm giọng - các ngươi cần phải nhớ lại thần tánh, nhớ lại tinh thần thi ca, nhớ lại cái “miền văn chương”.-Thưa, làm sao để nhớ khi chúng tôi còn không biết nó là gì?-Là cảm xúc. Khi ngươi bị đầy ra hoang đảo thì thứ có thể kéo ngươi quay về Athen ngay lập tức chính là hồi ức, mùi hương, âm thanh, cảm xúc của quê nhà. Tất cả những điều đó là sự lãng mạn, là tinh thần văn chương đó. Nhìn là rơi và cảm thấy được nỗi buồn của sự chia ly, của cái chết, hay của nỗi nhớ quê nhà chính là món quà chỉ riêng các ngươi có.
Trong khi Socrate còn đang ngẫm nghĩ những lời thần Apollo nói thì có một giọng ngà ngà cất lên:-Vớ vẩn - thần Dionysus lên tiếng - đỉnh cao của văn chương phải là những thứ thân xác, là dục tính, là say sưa,...Còn chưa nói hết câu thì một mũi tên đã ghim sâu vào ly rượu mà thần Dionysus đang cầm.-Tên bợm rượu kia mau giữ im lặng khi em trai ta đang nói.-Artemis ơi, nàng thì biết gì về văn chương chứ - Dionysus - châm chọc, nàng cả đời chỉ biết săn bắn thôi mà.-Sao lại không? Ta đã cảm nhận được văn chương. Ta thừa nhận rằng trước kia ta chẳng biết gì về thơ ca cả, nhưng trong một lần đi săn, ta đã nhận ra tâm hồn thơ ca trong mình. Một biển trời cảm xúc đã dâng trào trong ta chỉ trong khoảnh khắc, giúp ta nhận ra rằng văn chương không bàn về cái đẹp bên ngoài, cũng không giúp ta đẹp hơn, mà là nó khơi gợi cái đẹp bên trong của ta. Kể từ đó đến nay, ta đã không ngừng tìm hiểu và làm thơ, nếu muốn ta có thể đọc cho ngươi nghe những bài thơ do chính ta sáng tác.Bất ngờ vì câu trả lời của nữ thần săn bắn, thần Dionysus tìm cách chống chế:-Nhưng mà Artemis này, không phải bây giờ nàng mới tìm đến văn chương là hơi muộn quá rồi sao? Hãy nhìn bọn phàm nhân đi, chúng đã phát triển một cách đáng kinh ngạc với thứ được gọi là khoa học của chúng, nhiều kẻ không cần văn chương mà vẫn có thể đạt được sức mạnh đáng kinh ngạc như một vị thần kìa.-Ngươi sai rồi. Văn chương khác với khoa học. Khoa học thì tiến bộ và do đó sẽ lỗi thời. Còn văn chương thì chỉ tiến triển và nó có thể giữ nguyên giá trị lâu dài. Thứ sẽ quyết định giá trị của văn chương chính là thời đại và con người. Những triết lý hay văn chương biết lấy con người làm giá trị, hướng con người lên cao hơn, giúp họ có được ý thức triết học và ý hướng văn chương sẽ trở thành kinh điển, và là cơ sở để nhân loại có thể tiếp tục so sánh, phát triển.-Nhưng, nhưng, nhưng,... văn chương cũng có thể khiến con người tự làm hại bản thân hoặc làm hại người khác. Những dòng thơ ủy mị làm kẻ yếu nhược muốn thôi sống, những bài văn hùng tráng có thể làm kẻ phàm phu phát điên mà lao vào cơn khát máu.-Ngươi lại sai rồi. Như đã nói, văn chương phải giúp con người nâng cao bản thân hơn chứ không phải là một thứ chân lý. Kẻ làm thơ cũng giống như người thợ rèn, cố gắng rèn ra chiếc gương tinh xảo nhất để thu hút mọi người, chứ không thể dùng với nó mong muốn soi cả nhân loại trong đó. Còn kẻ đọc thơ phải tìm được thần tánh của bản thân qua những dòng thơ đó chứ không thể chỉ nghe - “còn gì đáng buồn hơn là sử dụng lý tính của người khác rồi nghe theo họ”!
-Được rồi - thần Zeus lên tiếng - này phàm nhân, ngươi nghĩ sao về những điều đã được học.Socrate trầm ngâm rồi lên tiếng:-Thưa thần tối cao! Quả thật nhân loại vẫn còn quá ít hiểu biết về văn chương và thi ca. Nhưng như vậy không phải là không có chút tiến bộ nào. Chúng tôi cũng đã và đang phát triển được nhiều luồng tư tưởng, nhiều trường phái suy tư khác nhau, không thể phủ nhận rằng đâu đó trong những luồng tư tưởng và trường phái này đều có thấp thoáng hình ảnh văn chương. Tôi tin rằng triết lý vẫn sẽ phát triển và văn chương đối với con người cũng thế.-Tốt lắm! Nếu ngươi đã hiểu thì chúng ta có thể chuyển sang chủ đề kế tiếp. Bởi vì tiệc còn dài và ta cũng… chẳng thích văn chương lắm đâu.
Cr: Sodom