Tự Nhiên - Aristotle Bài dịch chương IV, quyển V, Siêu Hình Học (Metaphysics) - Aristotle.
Bài dịch chương IV, quyển V, Siêu Hình Học (Metaphysics) - Aristotle. Dịch bởi thành viên Nyxar.
Tài liệu tham khảo cho Doxa Day 22/10/2025 - Tự nhiên là một thực thể khổng lồ, hay một cơ chế tinh xảo?
---
“Nature - Tự nhiên” có nghĩa là: Khởi sinh của những sự vật sinh trưởng – như được gợi ý bằng cách kéo dài âm (u, y) khi phát âm physis; là cái nội tại mà từ đó những sự vật sinh trưởng bắt đầu lớn lên. Nguồn gốc - mà từ đó chuyển động đầu tiên của tất cả sự vật tự nhiên - được thực hiện ngay trong chính bản thân sự vật ấy. Mọi vật được gọi là phát triển khi chúng tăng trưởng thông qua một thứ khác bằng sự tiếp xúc và sự thống nhất hữu cơ (hoặc sự kết dính, như trong trường hợp phôi thai). Sự thống nhất hữu cơ khác với sự tiếp xúc; vì trong trường hợp sau không cần có gì ngoài sự tiếp xúc, nhưng trong sự thống nhất hữu cơ, có một cái gì đó đồng nhất trong cả hai phần, tạo ra một sự thống nhất liên tục và về lượng không phải chất, chứ không chỉ đơn thuần là “tiếp xúc”.
“Tự nhiên” còn có nghĩa là chất liệu nguyên thủy vốn vô hình vô dạng và không thể biến đổi khỏi tiềm thể riêng của nó – là chất liệu mà từ đó mọi vật tự nhiên được cấu thành hay sinh ra. Thí dụ: Đồng là ‘tự nhiên’ của tượng đồng và đồ dùng bằng đồng; gỗ là ‘tự nhiên’ của đồ gỗ; và tương tự như thế trong mọi trường hợp khác. Bởi mỗi vật được tạo thành đều bao hàm những ‘tự nhiên’ này, và chất liệu đầu tiên ấy vẫn tồn tại suốt quá trình tạo tác. Chính theo nghĩa này mà người ta gọi các thành tố của các sự vật tự nhiên là “tự nhiên” – người thì cho là lửa, kẻ cho là đất, không khí, nước, hoặc cái gì tương tự; có người cho rằng chỉ một trong số đó, có người cho rằng nhiều yếu tố, có người cho rằng tất cả.
Ngoài ra “tự nhiên” còn có nghĩa là bản thể của các sự vật tự nhiên; như theo quan điểm của những người cho rằng ‘tự nhiên’ là sự cấu thành đầu tiên của một sự vật, hoặc như Empedocles nói:“Không có gì tồn tại mà có ‘nature/bản chất’,chỉ có hòa trộn và sự tách rời của cái đã hòa trộn (mixed); và “tự nhiên” chỉ là cái tên con người đặt ra cho chúng.”
Do đó, đối với những vật hiện hữu hoặc được sinh ra bởi ‘tự nhiên’, mặc dù cái mà từ đó chúng được sinh ra đã có sẵn trong chúng, ta vẫn nói rằng chúng chưa có ‘tự nhiên’ của mình, trừ khi chúng có mô thể (form) hay hình dạng (shape) riêng. Cái bao gồm cả hai yếu tố ấy – chất liệu và mô thể – tồn tại theo tự nhiên; thí dụ, động vật và các bộ phận của chúng.
“Tự nhiên” vừa là chất liệu đầu tiên (theo hai nghĩa, một là đầu tiên đối với vật thể riêng, hay đầu tiên nói chung – ví dụ, đồng là chất liệu đầu tiên của các đồ đồng, nhưng có thể nước là chất liệu đầu tiên của mọi thứ vì thế mọi thứ có thể tan chảy thành nước), vừa là mô thể hay bản chất, tức mục đích tối hậu (telos) của quá trình sinh thành. Từ nghĩa này, mọi bản chất nói chung đều được gọi là “tự nhiên”, vì ‘tự nhiên’ của vạn vật chính là một loại bản chất.
Từ những điều đã nói, hiển nhiên rằng ý nghĩa đầu tiên và phù hợp của ‘Tự nhiên’ là bản chất của những sự vật có trong chính mình nguồn gốc của vận động. Vật chất được gọi là “tự nhiên” vì nó có khả năng đón nhận bản chất ấy; các quá trình sinh thành và tăng trưởng được gọi là ‘tự nhiên’ vì chúng là những vận động phát xuất từ bản chất ấy. Và theo nghĩa này, tự nhiên là nguồn gốc của vận động trong các vật tự nhiên, hiện hữu trong chúng – ở dạng tiềm thể hoặc hiện thể.
Cr: Doxa Circle