William and the Alphabet's conversation *Chào mọi người, tuần này mình lại nhận nhiệm vụ "chép sử", mà sợ cứ…
*Chào mọi người, tuần này mình lại nhận nhiệm vụ "chép sử", mà sợ cứ Symposium nhiều quá thì các bạn bị bội thực và chán nên mình thử tìm một cách tiếp cận khác nhé ^^*
Tối đó William lên giường khá muộn sau khi đã hoàn thành chương cuối cùng cho vở kịch sắp ra mắt. Nhưng vừa chợp mắt được một chút thì bỗng có tiếng nói phát ra đánh thức anh dậy.- Này tên kia dậy mau lên! - một giọng nói vang lênWilliam mơ mơ màng màng mở mắt ngó quanh - không có ai. Thế là anh lại nhắm mắt ngủ tiếp tưởng rằng bản thân nghe nhầm.- Tên làm biếng kia, thức dậy mau lên! - giọng nói lạ quát lên một lần nữa.Đến lúc này William mới ngồi bật dậy, ngó quanh. Vẫn chẳng thấy ai.- Trên này này! Nhìn lên đây, tên kia!William ngó lên trần nhà thì thấy có hai mẫu tự A và B đang phát sáng, trôi lơ lửng trong không khí. William ngó chăm chăm hai mẫu tự một hồi rồi lẩm bẩm:- Ta lao lực quá nên mộng mị rồi! - chàng vừa nói vừa nằm xuống tính quay lại giấc ngủ.Không chịu thêm được nữa, chữ B nổi đóa lao thẳng xuống người William, hét lớn:- Sao ngươi dám lơ bọn ta!Bị tấn công bất ngờ, William một lần nữa bật dậy la lớn:- Ui da! Chết tiệt! Cái quái gì thế?Đến lúc này hai mẫu tự mới từ từ hạ xuống trước mặt William.—B: tên lười biếng kia mau dậy ngay đi. Chúng ta có chuyện muốn nói với ngươi.A: bình tĩnh nào Beta. Chắc anh ta còn đang mơ ngủ thôi.B: tên này rõ ràng là một tên lười biếng, cậu có chắc chúng ta tìm đến đúng người không? Hắn mà là nhà văn nổi tiếng nhất hiện nay sao?A: đúng mà! Đó chính là anh ta, William.
Lúc bấy giờ William đã tỉnh ngủ hẳn nhưng vẫn không tin vào mắt và tai của mình, chàng lẩm bẩm: Một chữ A và B đang nói chuyện với nhau sao?
B: đúng vậy và chúng ta đang nói chuyện với ngươi đấy, tên nhà văn.A: xin chào! Anh là William phải không?
William: đúng vậy! Là tôi, một nhà văn. Còn hai bạn là…?B: ta là Beta và đây là Alpha chúng ta đại diện cho Alphabet đến đây để nói chuyện với ngươi.William: Beta, Alpha, Alphabet… là thế nào, tôi chả hiểu gì cả!A: chúng tôi đại diện cho Alphabet - thế giới của ngôn từ, đến đây với mục đích trò chuyện với anh về một số vấn đề, nhà văn nổi tiếng nhất hiện nay hỡi.
William: vấn đề gì? Và tại sao lại là tôi?B: chúng ta muốn hiểu rõ hơn về cách con người các ngươi đã và đang dùng ngôn ngữ, và để nói chuyện về ngôn ngữ thì còn ai thích hợp hơn là ngươi? Một nhà văn nổi tiếng được nhiều người biết đến.William: vậy à…
Sau một hồi suy nghĩ và bình tĩnh, cuối cùng William cũng quyết định sẽ tiếp tục cuộc hội thoại kỳ dị này, một phần vì tò mò, phần lại do chàng vẫn tin chắc rằng mình đang mơ.—William: vậy hai bạn muốn bàn luận về ngôn ngữ như thế nào đây?B: trước hết hãy nói cho chúng ta biết ngôn ngữ đối với con người các ngươi là cái gì?William: ngôn ngữ là gì… Một câu hỏi mang tính triết học sao?A: Không cần phải quá lo lắng đâu William, cậu chỉ cần trình bày suy nghĩ của mình là được rồi.Sao một hồi suy nghĩ, William lên tiếng: tôi chỉ là nhà văn, nhà thơ mà thôi nên không biết nhiều về những định nghĩa, và chỉ có thể nói rằng ngôn ngữ chính là cách cảm nhận của con người về sự vật, một cách thật cô đọng về sự vật. Là một hình thức tương tác cao hơn mà giới động vật không có.
A và B nhìn nhau một hồi, rồi sau đó A lên tiếng: thấy chưa, mình đã nói là ta tìm đúng người rồi mà.B: chỉ mới là bước đầu thôi, nhưng coi như tạm chấp nhận.William: là sao?B: nghĩa là bọn ta chấp nhận câu trả lời của ngươi. Nói cho ngươi biết, ngươi không phải là người đầu tiên bọn ta đặt ra câu hỏi này đâu. Trước ngươi, bọn ta cũng đã du hành đến một số địa điểm và thời gian để đặt câu hỏi này cho những người khác.William: vậy bọn họ trả lời ra sao?B: nhàm chán…!A: bọn tôi đã đặt câu hỏi này cho vài triết gia và bọn họ cho rằng thật không có câu trả lời rõ ràng cho câu hỏi “ngôn ngữ là gì”. Theo bọn họ, đó chỉ là những yếu tố như là hệ hình ngôn ngữ, trò chơi về ngôn ngữ, hay cách định nghĩa thế giới. Thậm chí có nhà triết học về ngôn ngữ còn cho rằng cần phải tái định nghĩa ngôn ngữ dùng trong triết học sao cho nó thật hợp lý, tránh những kiểu tư biện cá nhân…B: rồi còn mấy tay ngôn ngữ học nữa. Trời ạ, nào là ngôn ngữ là tập hợp các ký hiệu để chuyển tải một hình thái, trạng thái, cảm xúc, với mức độ cao thấp khác nhau. Rồi nào là có thể phân ra ngôn ngữ hình thể, ngôn ngữ biểu tượng, ngôn ngữ âm thanh, ngôn ngữ tự nhiên…William: nghe cũng hợp lý mà.B: chính vậy đó! Là do nó quá hợp lý đi. Hợp lý đến nhàm chán.A: yếu tố quan trọng nhất phải là ngôn ngữ phải có khả năng hiện diện trong cuộc sống chứ. Đó là khi con người ta suy tư rồi đối chiếu nó với trải nghiệm, và cuối cùng là diễn tả những suy tư đó bằng ngôn ngữ. Đó là “tính người” trong đó.William: đó chỉ là cách nghĩ từ thời xa lắc lơ thôi. Hiện giờ con người chúng tôi có cách suy tư mạch lạc hơn, không thể chỉ là những suy tư thuần túy được, mà phải mạch lạc rõ ràng, và ngôn ngữ là để diễn tả điều đói.B: Ý ngươi muốn nói là ngôn ngữ sẽ ngày càng tách rời khỏi cuộc sống sao?William: đáng buồn là vậy, nhưng đó cũng là lẽ tự nhiên thôi. Con người chúng tôi càng tiến bộ, càng văn mình thì lại càng phải đòi hỏi một thứ ngôn ngữ càng chuẩn xác hơn.A: nhưng như vậy chẳng phải ngôn ngữ đến một lúc nào đó sẽ tách rời khỏi cuộc sống, chỉ còn là những khuôn khổ để khẳng định những giá trị thôi sao? Như vậy chẳng phải cả ngôn ngữ và con người đều bị cưỡng ép vào một cái khuôn cứng ngắc sao?William: còn cách nào khác sao? Nếu không chúng tôi sẽ phải chấp nhận một thứ ngôn ngữ mơ hồ và vì thế mà sẽ mãi chẳng phát triển được.B: thế thì đã sao hả? Nếu nó mơ mơ hồ hồ mà có thể khiến con người các ngươi phải luôn luôn quay trở lại cuộc sống này thì tốt chứ sao. Như vậy mới giúp con người tránh rơi vào cái bẫy “xác thực”. Con người các ngươi cần phải “quay lại” với cuộc sống này, phải cảm nhận nó chứ. Chẳng lẽ các ngươi muốn lấy mọi thứ trong cuộc sống rồi “biểu tượng” chúng ra bằng ngôn ngữ, theo một cách logic, rồi cứ thế mà sống à? Các ngươi chỉ cần nghe là đủ để sống rồi sao? Sống mà không cần nhìn nhau sao?William: ý cậu là sao Beta?A: Ý của Beta là, vì ngôn ngữ ảnh hưởng đến cách con người các bạn suy tư nên nếu cứ triển khai ngôn ngữ một cách logic thì sẽ mang tính khuôn khổ cho cả ngôn ngữ và suy tư của con người. Nhưng mà con người phải có một cái trực giác về những giá trị đáng quý trong cuộc sống nữa, chứ không thể đem mọi thứ quy về ngôn ngữ chuẩn xác được. Sự thật là đến hiện tại, con người sống với nhau vẫn cảm nhận được những giá trị đó mà. Trong khi ngôn ngữ còn đang loay hoay tìm cách định nghĩa thì trong trực giác đó, bằng một thứ ngôn ngữ mơ hồ, các bạn đã cảm nhận được những giá trị đó.—William: thật khó mà nói được nên chọn bên nào nhỉ? Các bạn có thể nói thêm về điều này không?B: này William, theo ngươi thì lời nói hay chữ viết xuất hiện trước?William: có lẽ là lời nói xuất hiện trước.B: Đúng vậy! Lời nói thật ra mang ý nghĩa rất quan trọng. Văn hóa con người, ban đầu và trước hết là nói và nghe - bằng ngôn ngữ, lời nói đi vào tai con người và chạm đến trái tim. Đó là lý do mà âm nhạc đã và vẫn đang đóng một vai trò hết sức quan trọng đối với con người. Có thể xem nó như nữ hoàng của nghệ thuật với sức ảnh hưởng mãnh liệt đến con người.A: và do đó ngôn ngữ không những cần phải có logic mà phải cần có logos nữa.William: logic và logos?B: này Alpha, cậu vẫn thích dùng mấy chữ khó hiểu đó sao?A: nhưng chúng rất đúng trong trường hợp này mà. Này nhé, đâu phải cứ nhồi nhét hết mấy thứ thức ăn như nấm, thịt, rau củ vào một cái tô rồi bảo ăn đi là được - mặc dù theo logic là chúng ăn được đấy. Nó vẫn còn thiếu một thứ rất quan trọng là đó là nước dùng. Ta phải thêm thứ đó vào tô thì nữa thì mới ra được món súp chứ. Đó chính là vai trò của logos - thứ tạo nên sự hòa quyện, thấm nhuần, và tương tác cho mọi logic.B: ờ được rồi logic là thực phẩm, còn logos là nước dùng. Ngươi hiểu gì không hả William?—William: thật ra là có. Tôi có thể phần nào hiểu được ý của Alpha đấy. Bởi tôi không chỉ là nhà văn mà còn là nhà thơ nữa. Đây là hai phạm trù tưởng rằng tương tự nhau nhưng thật ra rất khác biệt. Khi tôi viết văn là tôi đang sử dụng ngôn ngữ để diễn tả những ý nghĩ của mình, nghĩa là tôi đã có một mục tiêu trước rồi và ngôn ngữ chỉ là phương tiện để tôi hướng tới, nắm bắt được cái chân lý - như một biểu hiện của logic. Còn khi làm thơ, vẫn là thông qua ngôn ngữ, nhưng tôi lại cảm thấy như mình đã được chìm đắm vào ngôn ngữ, và dưới nguồn chảy của ngôn ngữ đó, là giá trị truyền thống đã được chung đúc qua biết bao nhiêu thế hệ. Khi đó, tôi buông mình ra để cảm thức của truyền thống ngấm vào cảm thức của tôi, để rồi biểu lộ ra bằng ngôn ngữ, những dòng thơ - có phải sự hòa quyện đó chính là logos không?A: chính vậy, chính vậy đó William! Cậu thấy chưa Beta, anh ta hiểu mà.B: được rồi, được rồi, coi như là ngươi hiểu sơ sơ được logic và logos rồi đi, nhưng chẳng phải ngươi vẫn hay viết văn, viết kịch, nhiều hơn là viết thơ sao?William: đó là điều đáng buồn hai bạn ơi. Đó là bởi thị hiếu xã hội hiện nay. Có lẽ đúng là chúng tôi đã tiến bộ, đã phát triển, nên ngôn ngữ của chúng tôi cũng vững chắc theo, và từ đó khó mà cho ra được nhiều bài thơ hay. Mà dù có, thì chắc gì mọi người, với thứ ngôn ngữ hiện đại, có thể cảm thức được những vần thơ này nữa. Chẳng lẽ quả thật ngôn ngữ đã dần đi đến chỗ sáo rỗng, mất đi cội rễ, đến mức không thể nhận ra giá trị của truyền thống hay sao?—A: đừng buồn nào William. Thật ra không đến mức như thế đâu. Tất cả có thể chỉ là một chút điều chỉnh để con người các bạn phát triển mà thôi. Bạn có biết rằng khi nói về phát triển, chúng ta có thể xem xét theo hai hướng không? Đó là tính toàn vẹn và sự thích nghi.William: toàn vẹn và thích nghi?B: nói đơn giản đó là tính đầy đủ và khả năng linh hoạt tăng giảm. Khi xã hội phát triển thì con người các ngươi bắt buộc phải chạy đua theo nó rồi. Nhưng không phải chỉ nhắm đến mục đích tổng thể thôi là đủ, mà còn phải biết linh hoạt để lưu giữ những phẩm tính của mình. Chỉ cần đừng quên đi trải nghiệm cá nhân là được. Phải biết tạo ra những cái cho riêng mình. Giống như ngươi đang làm đấy William.William: nghĩa là sao?A: nghĩa là giá trị của ngôn ngữ đấy William. Nó giúp con người biểu lộ bản chất của mình, và dù sao đi nữa hãy vẫn tin rằng ngôn ngữ có một cái gốc rất sâu xa và rất ổn định, xuyên suốt cả dòng chảy lịch sử.B: Con người và nền văn minh của các ngươi cứ đi tiếp con đường của mình, đó là tiến bộ hay thụt lùi thì bọn ta không biết, nhưng chắc chắn một điều đó là song hành với các ngươi thì ngôn ngữ cũng tiến triển theo. Các ngươi và ngôn ngữ có mối tương tác qua lại với nhau.A: giống như việc học một ngôn ngữ khác vậy. Việc học một ngôn ngữ mới sẽ giúp con người tư duy khác đi. Cho nên không thể nói là con người làm chủ hoàn toàn ngôn ngữ đâu nhé. Ngôn ngữ cũng ảnh hưởng ngược lại các bạn đấy.B: và dù con người có phát triển như thế nào hay ngôn ngữ tiến triển đến đâu thì cũng đừng quên rằng…A và B đồng thanh: giá trị nền tảng nhất của ngôn ngữ vẫn phải là bản chất con người có trong đó - “là tính người của ngôn ngữ”—William: tôi hiểu rồi. Cảm ơn Alpha và Beta.A: vậy thì tốt rồi. Cũng đã đến lúc chúng tôi phải đi rồi. Tạm biệt nhé William
A và B từ từ biến mất vào không trung.William: mà này đợi chút, sao hai bạn cứ gọi tôi là William thế? Mọi người hay gọi tôi là Sh…B chen ngang: biết rồi! Nhưng bọn ta thích thế đấy. Với lại bọn ta đã đi qua nhiều nơi khác nhau với nhiều cách xưng hô khác nhau, nên chả biết đâu mà lần nữa. Con người các ngươi kỳ quặc thật đấy, có mỗi cái tên mà cũng làm loạn hết cả lên.William: một cái tên cá nhân của tôi, một cái tên của dòng họ tôi mà. Tôi biết làm sao được chứ, sinh ra đã mang theo chúng rồi.A: vậy hãy thử suy nghĩ về cái tên của mình đi William. Theo một số nền văn minh thì họ cho rằng cái tên có mối quan hệ gì đó rất huyền bí đối với người sở hữu nó đấy.B: và nghĩ thử xem ngươi sẽ bằng lòng với cái tên nào ngươi đã, đang, và sẽ có. Tên cá nhân, tên dòng tộc, tên ngoài xã hội, thậm chí là biệt danh nữa. Nghĩ cho kỹ vào, biết đâu điều đó sẽ định hình luôn cả cá tính của ngươi đấy!.—William giật mình tỉnh giấc, ngoài cửa sổ, mặt trời ló dạng báo hiệu ngày mới đã đến. Chàng trai trẻ nhìn ra cửa sổ, hướng mắt về phía chân trời, lòng tự hỏi: “cái tên của mình nói lên điều gì về bản thân mình nhỉ?”
Cr: Sodom