NHỮNG KHÍA CẠNH CỦA ĐỜI SỐNG TÂM LINH

* Suy niệm Tin Mừng Ga 15, 8-17 : “Điều làm cho Chúa Cha được tôn vinh là : anh em sinh nhiều hoa trái và trở thành môn đệ của Thầy. Chúa Cha đã yêu mến Thầy thế nào, Thầy cũng yêu mến anh em như vậy. Anh em hãy ở lại trong tình yêu của Thầy. Nếu anh em giữ các giới răn của Thầy, anh em sẽ ở lại trong tình thương của Thầy, như Thầy đã giữ các điều răn của Cha Thầy và ở lại trong tình thương của Người. Các điều ấy Thầy đã nói với anh em để niềm vui của Thầy ở trong anh em, và niềm vui của anh em được nên trọn vẹn. Đây là điều răn của Thầy : anh em hãy yêu thương nhau, như Thầy đã yêu thương anh em. Không có tình thương nào cao cả hơn tình thương của người đã hy sinh tính mạng vì bạn hữu của mình. Anh em là bạn hữu của Thầy, nếu anh em thực hiện những điều Thầy truyền dạy. Thầy không còn còn gọi anh em là tôi tớ nữa. Vì tôi tớ không biết việc chủ làm. Nhưng Thầy gọi anh em là bạn hữu, vì tất cả những gì Thầy nghe được nơi Cha của Thầy, Thầy đã cho anh em biết”.

Lm. Giuse Nguyễn Trọng Viễn, OP

__________________

Mối tương quan chân thực

* Suy niệm Tin Mừng Ga 15, 8-17 :

“Điều làm cho Chúa Cha được tôn vinh là : anh em sinh nhiều hoa trái và trở thành môn đệ của Thầy. Chúa Cha đã yêu mến Thầy thế nào, Thầy cũng yêu mến anh em như vậy. Anh em hãy ở lại trong tình yêu của Thầy. Nếu anh em giữ các giới răn của Thầy, anh em sẽ ở lại trong tình thương của Thầy, như Thầy đã giữ các điều răn của Cha Thầy và ở lại trong tình thương của Người. Các điều ấy Thầy đã nói với anh em để niềm vui của Thầy ở trong anh em, và niềm vui của anh em được nên trọn vẹn. Đây là điều răn của Thầy : anh em hãy yêu thương nhau, như Thầy đã yêu thương anh em. Không có tình thương nào cao cả hơn tình thương của người đã hy sinh tính mạng vì bạn hữu của mình. Anh em là bạn hữu của Thầy, nếu anh em thực hiện những điều Thầy truyền dạy. Thầy không còn còn gọi anh em là tôi tớ nữa. Vì tôi tớ không biết việc chủ làm. Nhưng Thầy gọi anh em là bạn hữu, vì tất cả những gì Thầy nghe được nơi Cha của Thầy, Thầy đã cho anh em biết”.

1. CON NGƯỜI “LO ÂU”

Con người chân chính là con người biết lo âu. Lo âu ở đây là lo âu về chính mình, lo âu vì mình phải chịu trách nhiệm về đời mình [khác với sợ hãi là sự một điều gì ở bên ngoài mình]. Con người lo âu cũng là con người nhận ra trách nhệm của mình, phải phải cố gắng siêu việt để có thể hoàn thành vận mạng cao quí của mình.

Tuy nhiên, con người lo âu cũng là con người cô đơn; cô đơn vì phải tự mình đảm nhận trách nhiệm về đời mình. Lo âu và tự đảm nhận trách nhiệm chính là những điều cao cả nhất của vận mạng con người dưới cái nhìn của triết học. Nhưng sự lo âu và đảm nhận trách nhiệm như thế lại không thể tự mình tìm giải thoát cho mình; vì con người vẫn cô đơn trong trách nhiệm về vận mạng của mình.

2. MỐI TƯƠNG QUAN NGÔI VỊ

Để dẫn dắt con người bước vào gia đình của Thiên Chúa, Chúa Giêsu đã muốn gọi các tông đồ là bạn hữu, để tất cả những ai tin vào Chúa, qua các tông đồ, cũng được “ở lại” trong tình thương của Chúa Giêsu, sống theo “giới răn” của Chúa Giêsu là yêu thương nhau, và được đón nhận niềm vui trọn vẹn trong Thiên Chúa là Cha.

“Ở lại trong tình thương”, cách nói đặc biệt này của thánh Gioan cho thấy một sự liên kết sâu xa, một sự thông chia trọn vẹn những vui buồn của nhau. Nói theo cách nói quen thuộc, đó là một mối tương quan ngôi vị.

2.1 Cá nhân và tập thể

Mối tương quan giữa cá nhân và tập thể, trong một thời gian dài, đã không thể hoà hợp với nhau được. Quá nhấn mạnh đến cá nhân, người ta rơi vào chủ nghĩa lãng mạn; quá chú trọng đến tập thể, người ta lại sa vào chủ nghĩa tập thể, đoàn lũ.

Chỉ đến giữa thế kỷ XX, nhân loại mới “hiểu” đựơc mối tương quan không thể thiếu nhau của cá nhân và tập thể.; và người ta hiểu rằng một cá nhân mà không tập thể là cá nhân rơi vào cô đơn, cá nhân ấy sẽ đi tới thác loạn; ngược lại một tập thể không tôn trọng cá nhân là mộ tập thể bất nhân.

Tuy nhiên, mối tương quan giữa cá nhân và tập thể được giải quyết trong lý thuyết như thế không phải luôn luôn là phương cách có thể thực sự thể hiện trong cuộc sống thực hằng ngày; hơn nữa, mối tương quan được hiểu theo những bình diện siêu hình, kinh tế, tâm lý, xã hội vẫn chưa thực sự đáp ứng nhu cầu sâu xa của bản chất con người.

Chính trong thời đại “đô thị hoá”, khi mà những mối tương quan hiểu theo khía cạnh xã hội, kinh tếm tâm lý,... được củng cố rõ ràng nhất, thì một lỗ hổng sâu xa trong con người lại càng bộc lộ rõ nét hơn lúc nào hết : thiếu mối tương quan ngôi vị...

2.2 Tương quan ngôi vị

- Tương quan ngôi vị, trước hết là coi tha nhân như một chủ thể chứ không phải như một đối tượng. Tha nhân là một chủ thể, nghĩa là tha nhân là một anh/ chị chứ không phải là một “hắn”. Tha nhân như thế bao gồm tất cả nét độc đáo, riêng biệt của một con người, có hoàn cảnh, tâm tính, văn hoá, phái tính riêng biệt và độc đáo mà không một ai có thể tát cạn bằng hiểu biết, không ai có thể thực sự đi guốc trong bụng người khác, không ai có thể giải thích thấu tình đạt lý... vì tự căn bản, tha nhân là một huyền nhiệm.

- Tương quan ngôi vị bao gồm sự dấn thân. Dấn thân ở đây là quyết định đi vào tương quan, quyết định dính dáng với tha nhân bằng tự do của mình. Thái độ này vượt xa kiểu từ thiện hay từ bi. Dấn thân là là chấp nhận mối liên đới cụ thể với tha nhân, tôn trọng tha nhân vào coi những vấn đề, những vui buồn của tha nhân cũng là chuyện của mình.

- Hy vọng là trân trọng lời đáp của tha nhân. Tôi hoàn toàn không có quyền đòi hỏi hoặc áp dụng một tiêu chuẩn nào để qui định hành vi của tha nhân, nhưng tôi hy vọng lời đáp của tha nhân trong tự do và trong nét độc đáo riêng biệt của tha nhân. Hơn nữa, một khi tôi truy nhân tầm quan trọng của tha nhân đối với tôi, một tầm quan trọng không thay thế được bằng một thứ gì khác, tôi còn có thái độ cầu khẩn đối với tha nhân nữa.

- Sau cùng, mối tương quan ngôi vị chính là sự gặp gỡ, một cuộc gặp gỡ [không phải sự gặp gỡ chung chung] trọn vẹn và chân chính nhất chính của hai chủ thể, riêng biệt và độc đáo [Jaspers nói tới “đấu tranh yêu thương”. Đó chính là yêu thương. Trong tình yêu, tha nhân hoàn toàn là tha nhân trong nét độc đáo riêng biệt, và tôi cũng hoàn toàn là tôi để sẵn sàng và tự do dấn thân cho tha nhân.

Như thế, tương quan ngôi vị là một cuộc phiêu lưu, trong đó, người ta không bao giờ nắm chắc kết quả, nhưng qua quá trình sống, mỗi lúc mối tương quan ấy lại thêm kỳ diệu, là lùng và thêm hương vị tình yêu cho cuộc đời. Tương quan ngôi vị là nến cảm đựơc “mùi vị” đặc biệt của tha nhân, là nhận ra đồng thời bị quyến rũ bởi cái “duyên” riêng của tha nhân mà không một ai có thể thay thế được; tương quan ngôi vị là khám phá ra cái tuyệt đối của một ngôi vị con người mà ta không thể đồng hoá với ai khác, không thể theo tiêu chuẩn “không có mợ thì chợ vẫn đông”; tương quan ngôi vị là vượt qua não trọng từ thiện cũng như não trạng thực dụng để gặp gỡ chính con người độc đáo của tha nhân. Có lẽ mối tương quan ngôi vị đưôợc tỏ hiện rõ ràng và ta cảm thấy được khá rõ trong “tâm sự”, khi đó, người ta trao cho nhau cõi lòng của mình, tâm hồn của mình và người ta có thể cảm thông, chấp nhận tha nhân như một ngôi vị riêng.

Chỉ có mối tương quan ngôi vị trong tình yêu mới có thể giải thoát con người khỏi sự cô đơn; và chỉ có một tình yêu lớn lao, bền chặt “không gì cắt đứt nổi” [Kinh Tạ Ơn Sám Hối I] của Thiên Chúa, qua đức Giêsu, mới có thể giải thoát con người khỏi nỗi “cô đơn siêu hình” của kiếp người.

KẾT

Khám phá ra Chúa Giêsu là người bạn đồng hành trên bước đường đời, điều đó sẽ thực sự mang lại niềm vui của ơn cứu độ ngay trong cuộc sống này, ngay trong những bước đường bấp bênh của cuộc sống nhân loại.

* GỢI Ý SUY NIỆM

- Chúa Giêsu là Ai trong cuộc đời của bạn ?

- Bạn có kinh nghiệm về việc Chúa Giêsu “thay đổi đường đi” của bạn chưa ?