Nguồn sức sống mới

Nguyễn Trọng Viễn, OP. · 8 tháng 4 năm 2025 · Trọng Viễn

Nhìn lại trong Kinh Thánh, chúng ta có thể thấy một nét kỳ lạ của tình yêu, đó là “tình tay ba”. Đây không phải là tình tay ba của Hàn Quốc để làm cho tình yêu thêm rắc rối, để cả ba đều đau khổ, rồi cuối cùng một kẻ bị loại, hoặc một kẻ phải ra đi vĩnh viễn với cái chết tức tưởi. Mối tình tay ba trong Chúa là một sự phong phú của tình yêu, là sự ứa tràn của tình yêu để đến với nhân vật thứ ba.

Lm. Giuse Nguyễn Trọng Viễn, OP

__________________

1. “Tình tay ba”

+ Thứ nhất chúng ta nhận thấy tình yêu của Chúa Cha đối với Chúa con được tuôn tràn xuống các môn đệ :

“Chúa Cha đã yêu mến Thầy thế nào, Thầy cũng yêu mến anh em như vậy. Anh em hãy ở lại trong tình thương của Thầy”.(Ga 15,9; xc. Ga 6,40; 14,20; 15,16; 16,23; 16,25; 16,27; 20,21; 20,17; …)

+ Rồi chúng ta cũng thấy con đường Chúa Giêsu mời gọi các môn đệ không phải là con đường đến với chính Ngài mà thôi, nhưng còn là con đường đến với Chúa Cha :

“Nếu anh em biết Thầy, anh em cũng biết Cha Thầy. Ngay từ bây giờ, anh em biết Người và đã thấy Người." (Ga 14,7; xc. Ga 6,65; 12,26, 14,2; 14,6; 14,9….)

+ Chúng ta thấy Chúa Thánh Thần như hoa trái phong phú của mối tình giữa Chúa Giêsu và các môn đệ.

“Thầy sẽ xin Chúa Cha và Người sẽ ban cho anh em một Đấng Bảo Trợ khác đến ở với anh em luôn mãi”. (Ga 14,16; xc. Ga 14,26; 15,26; 16,15;…)

* Tình yêu của các môn đệ Chúa Giêsu với nhau không thể nào ra khỏi quy luật “tay ba” như thế :

“Thầy ban cho anh em một điều răn mới là anh em hãy yêu thương nhau ; anh em hãy yêu thương nhau như Thầy đã yêu thương anh em”. (Ga 13,34; Ga 13,35; 15,12…)

* Cũng thế, trong hệ thống quản trị của Giáo Hội, Chúa Giêsu đòi hỏi Phêrô, muốn chăm sóc chiên, yêu mến Thầy; vì chỉ bằng tình yêu của Thầy, Phêrô mới có thể tận tình chăm sóc đoàn chiên :

“Khi các môn đệ ăn xong, Đức Giê-su hỏi ông Si-môn Phê-rô : "Này anh Si-môn, con ông Gio-an, anh có mến Thầy hơn các anh em này không ?" Ông đáp : "Thưa Thầy có, Thầy biết con yêu mến Thầy." Đức Giê-su nói với ông : "Hãy chăm sóc chiên con của Thầy." (Ga 21,15-17 tt)

Cũng thế, thái độ tha thứ của con người với nhau không phải là những nhân đức luân lý mà con người có thể cố tập cho được, nhưng xuất phát từ chính sự tha thứ của Chúa cho chính mình…(Xc Mt 18, 21-30)

Do đó, trong đức Tin, tình yêu vừa luôn luôn cụ thể đối với một ai khác, lại vừa luôn phải mở rộng hướng tới những người khác nữa. Tình yêu của chúng ta đối với Chúa, tình yêu của Chúa đối với ta, và tình yêu của chúng ta đối với nhau, đó là những chiều kích gắn liền vói nhau. Nếu tình yêu của chúng ta với Chúa mà không thể hiện ra nơi anh chị em của mình, thì, như thánh Gioan đã nói, đó là kẻ nói dối.

“Nếu ai nói : "Tôi yêu mến Thiên Chúa" mà lại ghét anh em mình, người ấy là kẻ nói dối;vì ai không yêu thương người anh em mà họ trông thấy, thì không thể yêu mến Thiên Chúa mà họ không trông thấy”. (1Ga 4,20)

Ngược lại nếu quên đi tình yêu của Chúa, chúng ta sẽ chỉ yêu thương một cách hạn hẹp và méo mó.

“Hỡi anh em là những người con bé nhỏ, chúng ta đừng yêu thương nơi đầu môi chót lưỡi, nhưng phải yêu thương cách chân thật và bằng việc làm”. (1Ga 3,18)

Thiếu vắng tình yêu Thiên Chúa, người ta chỉ biết yêu những người thích hợp với mình; hoặc người ta không thể chấp nhận được nhau vì nhiều lý do hết sức chính đáng, và tình yêu bị thua cuộc trước sức mạnh của sự ghen ghét.… Những điều đó hoàn toàn không phải là nguyên lý của Tin Mừng Đức Giêsu Kitô.

2. Khi tôi yếu là lúc tôi mạnh

Trong Kinh Thánh, chữ “giống như” có rất nhiều nghĩa. Tuy nhiên, theo nghĩa căn bản và có tính thần học, chữ “giống như” diễn tả không phải chỉ là một sự giống nhau trong phép so sánh, nhưng là một sự gắn liền với nhau, phát xuất từ cùng một nguồn mạch (Xc Lê Minh Thông, Tình Yêu và Tình Bạn trong Tin Mừng Thứ Tư).

Đây là một ý nghĩa quan trọng, vì nếu hiểu chữ “giống như” theo nghĩa so sánh, người ta sẽ dễ dàng biến Kitô giáo thành một thứ đạo luân lý như các đạo khác, nghĩa là hiểu theo kiểu “đạo nào cũng dạy người ta ăn ngay ở lành”. Kitô giáo không phải chỉ là đạo dạy người ta ăn ngay ở lành (đạo luân lý), nhưng thiết yếu là đạo cứu độ nghĩa là chính Thiên Chúa lao vào cuộc, chính Thiên Chúa thông ban sức mạnh, chính Thiên Chúa dẫn dắt con người trên con đường ăn ngay ở lành.

Khi Sách Sáng Thế nói Thiên Chúa sáng tạo nên con người giống hình ảnh Thiên Chúa, thì việc so sánh con người, hoặc có lý trí, hoặc có tình yêu giống Thiên Chúa chỉ là ý nghĩa phụ. Ý nghĩa chính yếu của khẳng định nhân học căn bản Kitô giáo chính là : con người được sáng tạo nên giống hình ảnh Thiên Chúa, thì con người chỉ có thể sống trọn vẹn vận mạng đời khi mình sống-với Chúa, khi gặp gỡ, giao tiếp, thông hiệp… với Chúa.

Cũng thế, thánh Gioan nói :

“Chúa Cha đã yêu mến Thầy thế nào, Thầy cũng yêu mến anh em như vậy. Anh em hãy ở lại trong tình thương của Thầy. (…) Đây là điều răn của Thầy : anh em hãy yêu thương nhau như Thầy đã yêu thương anh em. Không có tình thương nào cao cả hơn tình thương của người đã hy sinh tính mạng vì bạn hữu của mình”. (Ga 15, 9. 12-13)

Đó không phải là một sự so sánh, nhưng một nguồn mạch tuôn trào của tình yêu, tuôn trào từ Chúa Cha đến Chúa Giêsu, rồi cũng sức sống tình yêu ấy lại tuôn trào đến các môn đệ, rồi tuôn trào giữa các môn đệ với nha. Chính trong nguồn mạch ấy, người Kitô hữu được mời gọi để thể hiện một thứ tình yêu trọn vẹn nhất, tình yêu hy sinh mạng sống vì bạn hữu.

Trong đạo cứu độ, Thiên Chúa không phải như một người “thầy” thuần túy, nghĩa là dạy học cho xong nhiệm vụ của mình, rồi chuyện thi cử là chuyện của học trò. Nhưng ở đây Thiên Chúa dấn thân vào cuộc, tựa như người cha, người mẹ, tìm mọi cách, dù phải cực nhọc bản thân, để có thể giúp cho con mình thi đậu.

Như thế, trong đời sống đức Tin Tân Ước, chính Thiên Chúa mới là nguồn mạch của mọi sự, mọi nỗ lực luân lý cũng như mọi tiến trình thăng tiến của đời sống. Tiến trình đó không dừng lại ở mức độ sống lành mạnh, “ăn ngay ở lành”, nhưng hướng tới sự hoàn thiện của chính Thiên Chúa :

“Vậy, anh em hãy nên hoàn thiện như Cha anh em trên trời là Đấng hoàn thiện” (Mt 5,48).

Trong nguồn mạch mới, nếu ta không tha thứ được cho anh chị em của mình, thì điều quan trọng nhất không phải là nỗ lực, quyết tâm, nhưng là chạy về nguồn để đón nhận được nhiều hơn nữa sự thứ của Thiên Chúa; nếu ta chưa phục vụ anh chị em mình cho đủ, thì nguồn mạch là trở về để nhận ra Chúa đã phục vụ mình quá nhiều…

Như thế, ta hiểu ra nguồn sức sống căn bản của Kitô giáo đó chính là sức sống của Chúa. Sức sống ấy diễn tiến theo một quy luật khá ngược đời, nhưng lại là quy luật chân chính diễn tả mạch nguồn của đời sống Kitô giáo :

“Vì khi tôi yếu, chính là lúc tôi mạnh” (2 Cr 12, 10)

3. Kẻ bé mọn trong Nước Trời

Chính trong quy luật căn bản ấy, ta hiểu ta ra tại sao Chúa Giêsu nhiều lần nhắc nhủ : những người đầu hết sẽ nên cuối hết…; ta hiểu ra tại sao Tin Mừng cứu độ của Chúa được tỏ hiện một cách rõ ràng sống động nhất nơi những người bé mọn.

Có thể nói rằng, một đời sống đức tin chân chính trong đời sống Giáo Hội được chứng nghiệm trong vận hành của ơn cứu độ tràn đến những người bé mọn. Một Giáo Hội mà người bé mọn không tìm được nguồn mạch để sống, những người ưu tuyển thì được đánh giá cao cũng như thể hiện nhiều đức độ… thì điều đó có nghĩa là Giáo Hội đã biến đạo cứu độ thành đạo luân lý.

Sứ vụ của Đức Giêsu rõ ràng là nhằm tới những người nghèo: Khởi đầu sứ vụ Chúa đã được đầy Thánh Thần để đi loan báo Tin Mừng cho những người nghèo {Lc 4,16,21}; đức Giêsu chỉ vui mừng một lần duy nhất khi nhận ra nhiệm cục cứu độ của Chúa Cha được thể hiện : “Ngay bấy giờ được Thánh Thần tác động, đức Giêsu hớn hở vui mừng và nói . . . “ {Lc10, 21}. Kiểu sống của Chúa Giêsu la lê la với những người nghèo. . . Ngài luôn bênh vực những người nghèo và xác định phẩm giá của người nghèo dựa vào lòng tôn trọng của chính tình thương của Chúa. Niềm vui mừng lớn nhất trong cuộc đời Chúa Giêsu chính là khám phá ra thánh ý yêu thương đặc biệt của Chúa Cha dành cho những người bé mọn nhất :

“Ngay giờ ấy, được Thánh Thần tác động, Đức Giê-su hớn hở vui mừng và nói : "Lạy Cha là Chúa Tể trời đất, con xin ngợi khen Cha, vì Cha đã giấu kín không cho bậc khôn ngoan thông thái biết những điều này, nhưng lại mặc khải cho những người bé mọn. Vâng, lạy Cha, vì đó là điều đẹp ý Cha”.(Lc 10,21)

Quả thật chính sức mạnh của “lời chứng”, chứ không phải giáo huấn hay làm gương, mới là sức mạnh của Nứoc Thiên Chúa, và sức mạnh của lời chứng chỉ có thể tìm thấy nơi chính người nghèo, những người nghèo cả về thể chất và tinh thần, cả trong năng lực và đức độ, những người nghèo được cứu độ.

Trong hiện tình Giáo Hội, người nghèo chưa có “chỗ đứng” trong Giáo Hội. Giáo Hội vẫn bộc lộ trong rất nhiều đường nét, từ tư tưởng cho đến quản trị, từ tu đức cho đến mục vụ… là Giáo Hội của những con chiên ngoan, hoặc Giáo Hội của những người có khả năng hiểu biết một cách nào đó. Sinh hoạt của Giáo Hội, bộc lộ sức sống của Giáo Hội, nói chung, vẫn có tính cách “từ trên xuống” và rất ít những mối tương tác của sự sống đức Tin trong sự hiệp thông “chiều ngang”, hoặc “từ dưới lên “. Người nghèo, người bé mọn trong Giáo Hội vẫn là những người lãnh nhận chứ không phải là người được “đóng góp” sự hiện diện của mình như một nét đặc trưng của Giáo Hội Chúa Kitô, và đóng góp chứng tá của mình như một căn tính đặc trưng của lịch sử ơn Cứu Độ Kitô giáo.

* Tạm Kết

Ta có thể nói được chăng : thần khí của Chúa được chứng nghiệm nơi đời sống của một người Kitô hữu, khi người đó có khả năng “nhìn xuống”, có khả năng “liên lụy” với người nghèo, có khả năng khám phá quyền năng của Thiên Chúa yêu thương nơi những người bé mọn nhất ???